✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

72 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۸۹ - صلح با روم و بازگشت به تیسفون

طلایه چو گشت از لب کنده باز

✦

بیامد بر شاه گردن فراز

که پیغمبر قیصر آمد بشاه

✦

پر از درد و پوزش کنان از گناه

فرستاده آمد همانگه دوان

✦

نیایش کنان پیش نوشین روان

چو رومی سر تاج کسری بدید

✦

یکی باد سرد از جگر برکشید

به دل گفت کینت سزاوار گاه

✦

بشاهی ومردی وچندین سپاه

وزان فیلسوفان رومی چهل

✦

زبان برگشادند پر باد دل

ز دینار با هرکسی سی هزار

✦

نثار آوریده بر شهریار

چو دیدند رنگ رخ شهریار

✦

برفتند لرزان و پیچان چومار

شهنشاه چون دید بنواختشان

✦

به آیین یکی جایگه ساختشان

#10

چنین گفت گوینده پیشرو

✦

که ای شاه قیصر جوانست و نو

#11

پدر مرده و ناسپرده جهان

✦

نداند همی آشکار و نهان

#12

همه سر به سر باژدار توایم

✦

پرستار و در زینهار توایم

#13

تو را روم ایران و ایران چو روم

✦

جدایی چرا باید این مرز و بوم

#14

خرد در زمانه شهنشاه راست

✦

وزو داشت قیصر همی‌پشت راست

#15

چه خاقان چینی چه در هند شاه

✦

یکایک پرستند این تاج و گاه

#16

اگر کودکی نارسیده بجای

✦

سخن گفت بی‌دانش و رهنمای

#17

ندارد شهنشاه ازو کین و درد

✦

که شادست ازو گنبد لاژورد

#18

همان باژ روم آنچ بود از نخست

✦

سپاریم و عهدی بتازه درست

#19

بخندید نوشین روان زان سخن

✦

که مرد فرستاده افگند بن

#20

بدو گفت اگر نامور کودکست

✦

خرد با سخن نزد او اندکست

#21

چه قیصر چه آن بی خرد رهنمون

✦

ز دانش روان را گرفته زبون

#22

همه هوشمندان اسکندری

✦

گرفتند پیروزی و برتری

#23

کسی کو بگردد ز پیمان ما

✦

بپیچید دل از رای و فرمان ما

#24

از آباد بومش بر آریم خاک

✦

زگنج و ز لشکر نداریم باک

#25

فرستادگان خاک دادند بوس

✦

چنانچون بود مردم چابلوس

#26

که ای شاه پیروز برترمنش

✦

ز کار گذشته مکن سرزنش

#27

همه سر به سر خاک رنج توایم

✦

همه پاسبانان گنج توایم

#28

چوخشنود گردد ز ما شهریار

✦

نباشیم ناکام و بد روزگار

#29

ز رنجی که ایدر شهنشاه برد

✦

همه رومیان آن ندارند خرد

#30

ز دینار پرکرده ده چرم گاو

✦

به گنج آوریم از درباژ وساو

#31

بکمی وبیشیش فرمان رواست

✦

پذیرد ز ما گرچه آن ناسزاست

#32

چنین داد پاسخ که ازکار گنج

✦

سزاوار دستور باشد به رنج

#33

همه رومیان پیش موبد شدند

✦

خروشان و با اختر بد شدند

#34

فراوان ز هر در سخن راندند

✦

همه راز قیصر برو راندند

#35

ز دینار گفتند وز گاو پوست

✦

ز کاری که آرام روم اندروست

#36

چنین گفت موبد اگر زر دهید

✦

ز دیبا چه مایه بران سرنهید

#37

بهنگام برگشتن شهریار

✦

ز دیبای زربفت باید هزار

#38

که خلعت بود شاه را هر زمان

✦

چه با کهتران و چه با مهتران

#39

برین برنهادند و گشتند باز

✦

همه پاک بردند پیشش نماز

#40

ببد شاه چندی بران رزمگاه

✦

چوآسوده شد شهریار و سپاه

#41

ز لشکر یکی مرد بگزید گرد

✦

که داند شمار نبشت و سترد

#42

سپاهی بدو داد تا باژ روم

✦

ستاند سپارد به آباد بوم

#43

وز آنجا بیامد سوی طیسفون

✦

سپاهی پس پشت و پیش اندرون

#44

همه یکسر آباد از سیم و زر

✦

به زرین ستام و به زرین کمر

#45

ز بس پرنیانی درفش سران

✦

تو گفتی هوا شد همه پرنیان

#46

در و دشت گفتی که زرین شدست

✦

کمرها ز گوهر چو پروین شدست

#47

چو نزدیک شهر اندر آمد ز راه

✦

پذیره شدندش فراوان سپاه

#48

همه پیش کسری پیاده شدند

✦

کمر بسته و دل گشاده شدند

#49

هر آنکس که پیمود با شاه راه

✦

پیاده بشد تا در بارگاه

#50

همه مهتران خواندند آفرین

✦

بران شاه بیدار باداد ودین

#51

چو تنگ اندر آمد به جای نشست

✦

بهرمهتری شاه بنمود دست

#52

سرآمد سخن گفتن موزه دوز

✦

ز ماه محرم گذشته سه روز

#53

جهانجوی دهقان آموزگار

✦

چه گفت اندرین گردش روزگار

#54

که روزی فرازست و روزی نشیب

✦

گهی با خرامیم و گه با نهیب

#55

سرانجام بستر بود تیره خاک

✦

یکی را فراز و یکی را مغاک

#56

نشانی نداریم ازان رفته‌گان

✦

که بیدار و شادند اگر خفته گان

#57

بدان گیتی ار چندشان برگ نیست

✦

همان به که آویزش مرگ نیست

#58

اگر صد بود سال اگر بیست و پنج

✦

یکی شد چو یاد آید از روز رنج

#59

چه آنکس که گوید خرامست وناز

✦

چه گوید که دردست و رنج و نیاز

#60

کسی را ندیدم بمرگ آرزوی

✦

نه بی راه و از مردم نیکخوی

#61

چه دینی چه اهریمن بت پرست

✦

ز مرگند بر سر نهاده دو دست

#62

چوسالت شد ای پیر برشست و یک

✦

می‌و جام وآرام شد بی‌نمک

#63

نبندد دل اندر سپنجی سرای

✦

خرد یافته مردم پاکرای

#64

بگاه بسیجیدن مرگ می

✦

چو پیراهن شعر باشد بدی

#65

فسرده تن اندر میان گناه

✦

روان سوی فردوس گم کرده راه

#66

ز یاران بسی ماند و چندی گذشت

✦

تو با جام همراه مانده به دشت

#67

زمان خواهم از کردگار زمان

✦

که چندی بماند دلم شادمان

#68

که این داستانها و چندین سخن

✦

گذشته برو سال و گشته کهن

#69

ز هنگام کی شاه تا یزدگرد

✦

ز لفظ من آمد پراگنده گرد

#70

بپیوندم و باغ بی‌خو کنم

✦

سخنهای شاهنشهان نو کنم

#71

هماناکه دل را ندارم به رنج

✦

اگر بگذرم زین سرای سپنج

#72

چه گوید کنون مرد روشن روان

✦

ز رای جهاندار نوشین روان

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما