✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

36 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۷۰ - سوگواری مادر و تهدید به خودسوزی

چو شاهان گزیدند جای نبرد

✦

بشد مادر از خواب و آرام و خورد

همیشه بره دیدبان داشتی

✦

به تلخی همی روز بگذاشتی

چو از راه برخاست گرد سپاه

✦

نگه کرد بینادل از دیده‌گاه

همی دیده‌بان بنگرید از دو میل

✦

که بیند مگر تاج طلخند و پیل

ز بالا درفش گو آمد پدید

✦

همه روی کشور سپه گسترید

نیامد پدید از میان سپاه

✦

سواری برافگند از دیده‌گاه

که لشکر گذر کرد زین روی کوه

✦

گو وهرک بودند با او گروه

نه طلخند پیدا نه پیل و درفش

✦

نه آن نامداران زرینه کفش

ز مژگان فروریخت خون مادرش

✦

فراوان به دیوار بر زد سرش

#10

ازان پس چوآمد به مام آگهی

✦

که تیره شد آن فر شاهنشهی

#11

جهاندار طلخند بر زین بمرد

✦

سرگاه شاهی بگو در سپرد

#12

همی جامه زد چاک و رخ را بکند

✦

به گنجور گنج آتش اندر فگند

#13

به ایوان او شد دمان مادرش

✦

به خون اندرون غرقه گشته سرش

#14

همه کاخ وتاج بزرگی بسوخت

✦

ازان پس بلند آتشی برفروخت

#15

که سوزد تن خویش به آیین هند

✦

ازان سوگ پیداکند دین هند

#16

چو از مادر آگاهی آمد بگو

✦

برانگیخت آن بارهٔ تیزرو

#17

بیامد ورا تنگ در بر گرفت

✦

پر از خون مژه خواهش اندر گرفت

#18

بدو گفت کای مهربان گوش دار

✦

که ما بیگناهیم زین کارزار

#19

نه من کشتم او را نه یاران من

✦

نه گردی گمان برد زین انجمن

#20

که خود پیش او دم توان زد درشت

✦

ورا گردش اختر بد بکشت

#21

بدو گفت مادر که ای بدکنش

✦

ز چرخ بلند آیدت سرزنش

#22

برادر کشی از پی تاج و تخت

✦

نخواند تو را نیکدل نیکبخت

#23

چنین داد پاسخ که ای مهربان

✦

نشاید که برمن شوی بدگمان

#24

بیارام تا گردش رزمگاه

✦

نمایم تو را کار شاه و سپاه

#25

که یارست شد پیش او رزمجوی

✦

کرا بود در سر خود این گفت وگوی

#26

به دادار کو داد ومهر آفرید

✦

شب و روز و گردان سپهر آفرید

#27

کزین پس نبیند مرا مهر و گاه

✦

نه اسب و نه گرز و نه تخت و کلاه

#28

مگر کین سخن آشکارا کنم

✦

ز تندی دلت پر مدارا کنم

#29

که او را بدست کسی بد زمان

✦

که مردم رهایی نیابد ازان

#30

که یابد به گیتی رهایی ز مرگ

✦

وگر جان بپوشد به پولاد ترگ

#31

چنان شمع رخشان فرو پژمرد

✦

به گیتی کسی یک نفس نشمرد

#32

وگر چون نمایم نگردی تو رام

✦

به دادار دارنده کو راست کام

#33

که پیشت به آتش بر خویش را

✦

بسوزم ز بهر بداندیش را

#34

چو بشنید مادر سخنهای گو

✦

دریغ آمدش برز و بالای گو

#35

بدو گفت مادر که بنمای راه

✦

که چون مرد بر پیل طلخند شاه

#36

مگر بر من این آشکارا شود

✦

پر آتش دلم پرمدارا شود

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما