✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

43 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۰ - سرکوب بلوچ و گیلان

به راه اندر آگاهی آمد به شاه

✦

که گشت از بلوچی جهانی سیاه

ز بس کشتن و غارت و تاختن

✦

زمین را به آب اندر انداختن

ز گیلان تباهی فزونست ازین

✦

ز نفرین پراگنده شد آفرین

دل شاه نوشین روان شد غمی

✦

برآمیخت اندوه با خرمی

به ایرانیان گفت الانان و هند

✦

شد از بیم شمشیر ما چون پرند

بسنده نباشیم با شهر خویش

✦

همی شیر جوییم پیچان ز میش

بدو گفت گوینده کای شهریار

✦

به پالیز گل نیست بی‌زخم خار

همان مرز تا بود با رنج بود

✦

ز بهر پراگندن گنج بود

ز کار بلوچ ارجمند اردشیر

✦

بکوشید با کاردانان پیر

#10

نبد سودمندی به افسون و رنگ

✦

نه از بند وز رنج و پیکار و جنگ

#11

اگرچند بد این سخن ناگزیر

✦

بپوشید بر خویشتن اردشیر

#12

ز گفتار دهقان برآشفت شاه

✦

به سوی بلوچ اندر آمد ز راه

#13

چو آمد به نزدیک آن مرز و کوه

✦

بگردید گرد اندرش با گروه

#14

برآنگونه گرد اندر آمد سپاه

✦

که بستند ز انبوه بر باد راه

#15

همه دامن کوه تا روی شخ

✦

سپه بود برسان مور و ملخ

#16

منادیگری گرد لشکر بگشت

✦

خروش آمد از غار وز کوه و دشت

#17

که از کوچگه هرک یابید خرد

✦

وگر تیغ دارند مردان گرد

#18

وگر انجمن باشد از اندکی

✦

نباید که یابد رهایی یکی

#19

چو آگاه شد لشکر از خشم شاه

✦

سوار و پیاده ببستند راه

#20

از ایشان فراوان و اندک نماند

✦

زن و مرد جنگی و کودک نماند

#21

سراسر به شمشیر بگذاشتند

✦

ستم کردن و رنج برداشتند

#22

ببود ایمن از رنج شاه جهان

✦

بلوچی نماند آشکار و نهان

#23

چنان بد که بر کوه ایشان گله

✦

بدی بی‌نگهبان و کرده یله

#24

شبان هم نبودی پس گوسفند

✦

به هامون و بر تیغ کوه بلند

#25

همه رختها خوار بگذاشتند

✦

در و کوه را خانه پنداشتند

#26

وزان جایگه سوی گیلان کشید

✦

چو رنج آمد از گیل و دیلم پدید

#27

ز دریا سپه بود تا تیغ کوه

✦

هوا پر درفش و زمین پر گروه

#28

پراگنده بر گرد گیلان سپاه

✦

بشد روشنایی ز خورشید و ماه

#29

چنین گفت کایدر ز خرد و بزرگ

✦

نیاید که ماند یکی میش و گرگ

#30

چنان شد ز کشته همه کوه و دشت

✦

که خون در همه روی کشور بگشت

#31

ز بس کشتن و غارت و سوختن

✦

خروش آمد و نالهٔ مرد و زن

#32

ز کشته به هر سو یکی توده بود

✦

گیاها به مغز سر آلوده بود

#33

ز گیلان هر آنکس که جنگی بدند

✦

هشیوار و بارای و سنگی بدند

#34

ببستند یک سر همه دست خویش

✦

زنان از پس و کودک خرد پیش

#35

خروشان بر شهریار آمدند

✦

دریده‌بر و خاکسار آمدند

#36

شدند اندران بارگاه انجمن

✦

همه دستها بسته و خسته تن

#37

که ما بازگشتیم زین بدکنش

✦

مگر شاه گردد ز ما خوش منش

#38

اگر شاه را دل ز گیلان بخست

✦

ببریم سرها ز تنها بدست

#39

دل شاه خشنود گردد مگر

✦

چو بیند بریده یکی توده سر

#40

چو چندان خروش آمد از بارگاه

✦

وزان گونه آواز بشنید شاه

#41

برایشان ببخشود شاه جهان

✦

گذشته شد اندر دل او نهان

#42

نوا خواست از گیل و دیلم دوصد

✦

کزان پس نگیرد یکی راه بد

#43

یکی پهلوان نزد ایشان بماند

✦

چو بایسته شد کار لشکر براند

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما