🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

آغاز کتاب

❖
15 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱ - آغاز کتاب
با نام پروردگار جان و خرد، آفرینش در والاترین اوج خویش پرتو می‌افشاند؛ خدایی بی‌همتا که هیچ اندیشه و گمانی را توان پرواز به درگاه بلندش نیست. اوست خداوند نام و جایگاه، روزی‌دهندهٔ هر زنده و راهنمای راهجویان در گذرگاه‌های گیتی. اوست که کیوان را بر تارک آسمان برنشانده، گردونهٔ سپهر را به گردش درآورده و چراغ‌های فروزان ماه و ناهید و خورشید را در پهنهٔ آسمان افروخته است.

ذات او از هر نام و نشان و پنداری فراتر است؛ آفریننده‌ای که پیکره‌های شگرف افلاک را صورت بخشید. با چشمان سر، توان دیدن آن جهاندار نادیدنی نیست؛ پس نباید چشمان خاکی را در سویدای این جست‌وجوی بی‌حاصل فرسود. اندیشهٔ آدمی را نیز به فرازگاه کبریا و مکان او راهی نیست، چرا که او برتر از زمان و مکان و هر گوهر نابی است که در سنجش خرد گنجد. هرگاه خرد به سخن درآید، تنها می‌تواند آنچه را در دایرهٔ دید و توان اوست برگزیند، زیرا هیچ خاکی را یارای آن نیست که پروردگار را آن‌گونه که شایستهٔ اوست بستاید. از این رو، بر بنده است که کمر به طاعت بندد، به هستی او اعتراف کند و از یاوه‌گویی کناره گیرد.

جان و خرد را خود او آفریده و می‌سنجد؛ پس چگونه ممکن است آفریده در اندیشهٔ ساختگی خویش، آفریننده را بگنجاند؟ با ابزارهای اندکِ عقل و جان و زبان، ستایش کامل او ناپذیرفتنی است. تنها راه، بندگی است و جست‌وجوی راستین و ژرف نگریستن در فرمان‌های او؛ چرا که دانایی، مایهٔ توانایی است و دانش می‌تواند دل کهنسال‌ترین مردمان را رنا و پرنشاط سازد. فراتر از این پرده، هیچ سخن‌گاهی نیست و اندیشه را به ژرفای ذات هستی‌بخش راهی نخواهد بود.
#1
به نام خداوندِ جان و خرد
✦
کز این برتر، اندیشه، بر نگذرد
#2
خداوندِ نام و خداوندِ جای
✦
خداوندِ روزی‌دِهِ رهنمای
#3
خداوندِ کیوان و گَردان‌سپهر
✦
فروزندهٔ ماه و ناهید و مِهر
#4
ز نام و نشان و گمان، برتر است
✦
نگارندهٔ بَرشده‌پیکر است
#5
به بینندگان، آفریننده را
✦
نبینی، مرنجان دو بیننده را
#6
نیابد بِدو، نیز، اندیشه، راه
✦
که او برتر از نام و از جایگاه
#7
سخن، هر چه زین گوهران، بُگذرد
✦
نیابد، بِدو راه، جان و خرد
#8
خرد، گر سخن، برگزیند همی
✦
همان را گزیند که بیند همی
#9
ستودن، نداند کس او را، چو هست
✦
میانْ بندگی را، ببایدْت بست
#10
خرد را و جان را همی‌سَنجد، اوی
✦
در اندیشهٔ سَخته کِی گُنجد اوی؟
#11
بدین آلتِ رای و جان و زبان
✦
ستود آفریننده را، کِی توان؟
#12
به هستیش، باید که، خستو شوی
✦
ز گفتار بی‌کار، یکسو، شوی
#13
پرستنده باشی و جوینده راه
✦
به ژرفی، به فرمانْش، کردن نگاه
#14
توانا بُوَد هر که دانا بُوَد
✦
ز دانش، دل پیر، بُرنا بود
#15
از این پرده برتر سخن‌گاه نیست
✦
ز هستی مر اندیشه را راه نیست

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: