کاوش در موجودات اساطیری، دیوان مازندران، اژدهایان، باره‌های وفادار و اشیای شگفت‌انگیز شاهنامه فردوسی.
پرنده اساطیری و حکیم، پرورنده زال و درمانگر خاندان سام. او که راز رویین‌تنی اسفندیار و نقطه‌ضعف چشم او را می‌دانست، رستم را به شاخه درخت گز راهنمایی کرد و طرز ساخت تیر دوبیک زهرآگین را به او آموخت تا رستم بتواند بر خصم خود پیروز شود.
پرنده اساطیری نگهبان که بر تنه درخت دانه‌ها می‌نشیند و زمین ایران را از گزند پلیدی‌ها پاسداری می‌کند.
سالار دیوان مازندران که به دست رستم در خوان هفتم کشته شد. رستم در این بخش یادآوری می‌کند که با وجود از پای درآوردن دیو سپید، اکنون در برابر اسفندیار رویین‌تن درمانده شده است.
دیو فریبکار و بادپا که پیشتر توسط رستم به هلاکت رسیده بود. سنگ سهمگین و عظیم او که بر دهانهٔ چاه بیژن قرار داده شده بود، در این بخش موضوع تلاش پهلوانان قرار می‌گیرد؛ هفت پهلوان ایرانی نتوانستند آن را تکان دهند، تا آنکه رستم آن را با دست برکند و به مرز چین افکند.
اژدهای مهیب و کوه‌پیکر که در خوان‌های هفت‌خوان (خوان سوم رستم و خوان سوم اسفندیار) به دست پهلوانان کشته شد. اسفندیار نبرد خویش با این هیولا را یاد می‌کند تا شکست‌ناپذیری خود را به گرگسار و سپاهیانش گوشزد کند.
سپهسالار دیوان مازندران که در خوان ششم به دست رستم کشته شد. رستم هلاکت او را در کنار دیگر دیوان مازندران در پاسخ به اسفندیار برمی‌شمارد.
از سرکردگان دیوان مازندران که به تیغ رستم افتاد. رستم از او به عنوان یکی از کشته‌شدگان جنگ مازندران یاد می‌کند.
دیو نیرومند با زره‌ای جادویی و رویین‌تن که طلسم مرگبار او تنها با خنجری ویژه شکسته می‌شد.
سرچشمه تاریکی و فریب در گیتی. در این بخش، کتایون سفر اسفندیار برای رزم با رستم را کاملاً بر وفق مراد و کام اهریمن بدگوهر می‌داند.
اسب پیل‌پیکر، هوشیار و بی‌همتای رستم. در نخچیرگاه کابل، حس ششم و هوش سرشار رخش او را از بوی خاک تازه چاه‌های پنهان آگاه می‌سازد؛ او ترسان می‌ایستد و زمین را با سم می‌کافد. اما با تازیانه رستم ناچار به پیش رفتن می‌شود و در چاه پر از تیغ فرو می‌افتد و پهلویش دریده می‌شود.
اسب سیاه‌فام و نامدار در فرهنگ ایران. در این بخش، مهراب کابلی در سرود باده‌نوشی خویش به نام شبدیز استعاره می‌کند.
گلگون (بادآور)، اسب بادپای هومان پهلوان تورانی که فرستاده هومان بر آن نشست و پس از هلاکت هومان، توسط بیژن به غنیمت گرفته شد.
جامه رزم نفوذناپذیر رستم که از پوست جانوری دریایی ساخته شده بود. پس از عقب‌نشینی رستم از نبرد با اسفندیار، زواره آن را از تن پرزخم رستم بیرون آورد.
دو شیر ژیان (نر و ماده) سهمگین در خوان دوم اسفندیار که بیشه‌زار راه رویین‌دژ را تسخیر کرده بودند. چنان مهیب بودند که عقاب‌ها بر فراز دیارشان نمی‌پریدند. اسفندیار در نبردی تن‌به‌تن شیر نر را از سر تا میان دو نیم کرد و سر از تن شیر ماده جدا ساخت.
آفریدگار جهان و پناه بندگان. زال در هنگام آگاهی از طالع شوم فرزندش شغاد، به درگاه یزدان نالید و سپهر و ستارگان را آفریدهٔ او خواند و خرد و نیکی را از او طلب نمود.
گوهر دل‌افروز و چشمه روشنی‌بخش جهان در گنبد لاجوردی سپهر. سیر استوار و راست خورشید از خاور به باختر، پدیدآورنده روز و نوردیده‌ترین جلوه آفرینش است.
نامه خسروان و کتاب باستانی شاهان ایران که شامل روایات نثر شش هزار ساله از رزم‌ها و بزم‌های شهریاران کهن است. این کتاب نخست توسط دقیقی به نظم آغاز شد و سپس فردوسی بیست سال از عمر خود را در کار نظم کامل آن نهاد تا به نام سلطان محمود آراسته گردد.
دیو سیاه و خروشانی که رهبری سپاه دیوان و جادوگران را در نبرد علیه طهمورث دیوبند بر عهده داشت. او با فریادهای مهیب خود سپاه دیوان را به پیش می‌راند، اما در نبرد با طهمورث و گرز گران او شکست خورد.
فرشته و پیام‌آور ایزدی که به کیخسرو الهام بخشید تا دل از پادشاهی خاکی برگسلد و راه جهان باقی و عروج معنوی را پیش گیرد.
مار یا اژدهای سیاه‌رنگ و هولناکی که در کوهستان بر هوشنگ پدیدار شد. چشمانش چون دو چشمه‌ی خون می‌درخشید و از دهانش دودی تیره برمی‌خاست. هوشنگ سنگی به سویش پرتاب کرد، اما مار جان سالم به در برد و گریخت. این مواجهه ناخواسته موجب برخورد سنگ‌ها و کشف آتش گردید.
ودیعه و فضل ایزدی که به پادشاهان شایسته داده می‌شود و مایه شکوه و اقتدار آنان است. زال صریحاً به کیخسرو هشدار می‌دهد که اگر فرمان دیو را ببرد و راه ایزدی را رها کند، فرّ کیانی از او گسسته خواهد شد.
فرّه ایزدی، ودیعه و موهبتی الهی و نماد پادشاهی و مشروعیت در حماسه ملی ایران است. این فروغ ایزدی تا زمانی با شهریار می‌ماند که او در راه راستی، دادگری و سپاس یزدان گام بردارد. کیخسرو سخت بیمناک بود که با کوچک‌ترین منی و ناسپاسی، این فرّه از او بگسلد.
موجودات اهریمنی و جادوپیشه‌ای که پس از شکست‌های پیاپی از کاووس و رستم، به بندگی کاووس‌شاه درآمدند. آنان در ساختن کاخ‌های شگفت‌انگیز البرز به سخت‌ترین کارهای اجباری گماشته شدند و از کیفر شاه ناله‌کنان در رنج بودند.
گاو بی‌همتا و فرخنده‌ای که بدنش چون زیور و جواهر آراسته بود و فریدونِ نوزاد را با شیر خویش پرورید. ضحاک ستمگر از خشم و کینه این گاو بی‌زبان را کشت. فریدون در این بخش یاد او را گرامی داشته و کین‌خواهی از خون او را در کنار کین پدر، انگیزه اصلی نبرد خود با ضحاک و ساخت گرز گاوسار بیان می‌کند.
گاو شگفت‌انگیز و بی‌همتای اساطیری که پوستی هزاررنگ چون طاووس نر داشت و موبدان و اخترشناسان در زیبایی و والایی‌اش شگفت‌زده بودند. فریدون در سه سالگی شیر این گاو را نوشید و توان یافت.
پرچم سپهسالاری و ملی ایران که از پیشبند چرمی کاوه آهنگر بنیاد گرفت و با گوهرهای شاهوار آراسته شد. گشتاسپ این درفش خجسته را به اسفندیار سپرد تا با آن جهان را بپیماید.
گرز اساطیری به شکل سر گاو که نخستین بار به دست فریدون برای نبرد با ضحاک ساخته شد و پهلوانان بزرگی چون سام، رستم و اسفندیار آن را به عنوان نماد قدرت و شاهی به دست می‌گرفتند.
اسب گلگون‌رنگ، بادپا و دلاور فریدون شاه. فریدون در نبرد با ضحاک، این مرکب تیزتک را به آب‌های خروشان اروندرود زد تا سپاه ایران بی‌پروایی نشان داده و بدون نیاز به کشتی از رود بگذرد.
گرز سهمگین و نمادینی که به شکل سر گاو برمایه ساخته شد. فریدون با این گرز سر از تن دیوان و جادوان نگهبان کاخ ضحاک فرو کوبید و پیمان بست که سر ضحاک ماردوش را نیز با همین گرز خرد کند.
آتش سپند و درخشان که منوچهر در رجز خویش تندآتش برزین را تشبیهی برای شتاب و سوزندگی خشم خود بر بدکاران می‌سازد.
دیو-پهلوان و سرکرده نیرومند سپاه گرگساران و مازندران که نژاد از اهریمن و ضحاک داشت. او در نبردی سهمگین با پیل و کمند و کوپال سنگین به سام نریمان تاخت، اما سام او را با خنگِ تیرخدنگ هدف گرفت و سپس با دست آهنین او را از زین برکند و بر زمین کوبید و هلاکش کرد.
آذرگشسپ یکی از سه آتش مقدس و پرشکوه ایران باستان و نماد نبرد، قدرت پهلوانی و فرّه ایزدی است. در شاهنامه، شجاعت و التهاب رزم‌آوران به آتش آذرگشسپ تشبیه می‌شود؛ چنان‌که طوس زرسپ را گفت تا دل خویش را چون آذرگشسپ فروزان سازد.
موهبت و شکوه الهی که به پادشاهان دادگر بخشیده می‌شود. هنگامی که نوذر راه بیدادگری پیش گرفت، فرّه ایزدی از او دور شد، اما با اندرزهای سام و بازگشت او به راه داد، این فرّه مبارک بار دیگر به او بازگشت.
دیوی فریبکار از دیار مازندران که خود را به هیبت رامشگری استاد و بربط‌نواز درآورد. او به بارگاه کی‌کاووس راه یافت و با خواندن سرودی سحرانگیز در وصف زیبایی‌های بهشت‌گونهٔ مازندران، دل شاه را گمراه ساخت و او را به جنگ دیوان کشاند.
یکی از سرکردگان و دژخیمان دیوان مازندران که در سوگند رستم پیش از عزام به هفت‌خوان نامش ذکر می‌شود.
از دیوان سرکش و برجسته مازندران که در حمله رستم برای نجات کاووس‌شاه و بزرگان ایران، جگرگاهش به دست تهمتن شکافته و به هلاکت رسید.
میش کوهی نیکوسرین که به عنایت ایزدی در خان دوم در برابر رستمِ تشنه‌لب پدیدار شد. رستم با تعقیب این میش به چشمه آب زلال رسید و نجات یافت. پهلوان بر این جانور فرخنده درودهای فراوان فرستاد و دعا کرد که از گزند صیادان و جانوران درنده ایمن باشد.
جادوگر زشت‌روی و پرآژنگ خان چهارم که شاهان او را غول می‌نامند. او توانایی دگرگونی بیابان به دریا و تغییر چهره خویش به دلبری ترکی زیباروی با موهای مشکین را داشت تا جوانان را بفریبد. وی کوشید اسفندیار را به دام اندازد، اما با زنجیر زردشت گرفتار شد، ابتدا به هیبت شیری ژیان درآمد و سرانجام به شکل اصلی پیرزنی سیه‌چروده برگشت و به دست اسفندیار گردن زده شد.
دیو عظیم‌الجثه و سپهسالار مازندران که بدنی به اندازه کوه دارد و نگهبان چاهسارهای هولناک دیوان است.
پهلوان دژم‌خوی و پلنگ‌صفت سپاه مازندران که به فرمان شاه خویش پیش آمد تا قدرتش را به رستم فرستاده به رخ بکشد. او دست رستم را بفشرد، اما رستم در پاسخ دست او را چنان خرد کرد که ناخن‌ها و رگ و پوستش فرو ریخت. کلاهور با دستی آویزان و نالان به نزد شاه بازگشت و او را به آشتی و باج‌دهی فراخواند.
جویان پهلوان دژم و گرزار از دیوان مازندران بود که به دستور شاه مازندران گرز گران بر دوش گرفت و در میان دو سپاه به مبارزه‌طلبی پرداخت. هبت و آواز او چنان هراس‌انگیز بود که سپاهیان ایران از پاسخ درماندند. سرانجام رستم با نیزه بر کمربند او زد، او را چون مرغ بر سیخ کباب از زین برکند و خوار بر خاک افکند.
فرمانروای سحرآمیز دیوان مازندران که کاووس‌شاه و سپاه ایران را در بند کشیده بود. در نبرد نهایی، وقتی با نیزه رستم روبرو گردید، با جادو تن خود را به سنگی گران بدل ساخت. رستم سنگ را به دوش کشید و به اردوگاه آورد و او را تهدید کرد؛ او از جادو بیرون آمد و به دستور کاووس‌شاه به دست دژخیم قطعه‌قطعه شد.
شکوه‌مندی و فروغ یزدانی که بر پادشاهان دادگر می‌تابد. فرّه ایزدی کاووس‌شاه موجب شد تا علاوه بر سران و پادشاهان، دیوان، پریان و حیوانات نیز در برابر فرمان او رام گردند.
دیوی مکار و دژخیم از پیروان اهریمن که داوطلب گمراه کردن کی‌کاووس شد. او خویشتن را به سیمای جوانی زیباروی و چرب‌سخن درآورد، گلی به کاووس هدیه داد و با چاپلوسی او را به پرواز به آسمان و کشف راز ماه و ستارگان واداشت.
اسب سیاه‌فام و شتابنده اسفندیار پهلوان، افروزنده آتش نبرد که اسفندیار هنگام استقبال پدرش گشتاسپ بر آن سوار بود.
مظهر گمراهی و ستیزه‌جویی. پشوتن وقتی پافشاری اسفندیار بر جنگ و کینه‌توزی را می‌بیند، افکار او را ناشی از نفوذ دیو بر دلش می‌داند.
مهره یا گوهر رازآمیزی که رستم به عنوان یادگار به تهمینه سپرد تا بر بازوی فرزندشان ببندد. این مهره در واپسین لحظات زندگی سهراب هویت او را بر رستم آشکار ساخت و بزرگ‌ترین فاجعه تراژیک شاهنامه را رقم زد.
داروی معجزه‌گر و شفاپخش اساطیری که در گنجینه شاهان کیانی نگهداری می‌شد و توانایی درمان مهلک‌ترین زخم‌ها و زایل کردن زهر مرگ را داشت. رستم برای نجات سهراب درخواست آن را کرد، اما کاووس از سپردن آن امتناع ورزید.
شبرنگ بهزاد، اسب سیه‌فام، بادپا و بی‌همتای سیاوش که پس از شهادتش به کیخسرو رسید. کیخسرو سوار بر این اسب شگفت‌انگیز که در شتاب به گرد باد می‌رسید، به نبرد تن‌به‌تن با شیده تاخت.
پرچم مقدس حماسی و شاهنشاهی ایران که از پیشبند چرمی کاوه آهنگر سرچشمه گرفته و با گوهرهای شاهوار آراسته شده است. در این نبرد، همراه با پنج موبد خردمند بر فراز سپاه سیاوش برافراشته شد تا نماد پیروزی و فرّه ایزدی باشد.
سپهر یا چرخه روزگار در باور حماسی شاهنامه، دارنده والاترین قدرت بر دگرگونی سرنوشت انسان‌هاست. سپهر گاه کام دل مردمان را می‌دهد و گاه آنان را از آرزوهایشان بازمی‌دارد. در اندرزهای شاهنامه، نپذیرفتن چرخه‌گردانی سپهر و ایستادگی نابخردانه در برابر آزمون‌های روزگار، مایه رشک، تیره دلی و نهایتاً سقوط پهلوانان و سپهسالاران می‌گردد.
درفش اساطیری و مقدس ایران‌زمین که نخستین‌بار از چرم‌پاره کاوه آهنگر پدید آمد و شاهان و سپهسالاران بزرگ ایران آن را نماد فرّه و پیروزی سپاه می‌داشتند. در این بخش، اختر کاویان همراه با طوس سپهسالار در پیشاپیش سپاه ایران در حرکت است.
کمان شاهوار و پرقدرت رستم که ویژه شاهان و جهان‌پهلوانان کیانی است. رستم در این نخچیرگاه شوم، کمان کیانی را به زه کرد تا به شکار رود.
دیو یا پهلوان دیوسیمای سرکش توران که به یاری افراسیاب آمد. او در نبرد تن‌به‌تن با رستم کشتی گرفت، اما رستم او را بر زمین کوبید و بی‌هوش ساخت. پس از آمدن به هوش، پولادوند از بیم جان سوار بر اسب شد و به شتاب گریخت.
گروهی از گرازان درنده و هیولاپیکر که تنشان چون کوه و دندان‌هایشان چون عاج فیل سوهان‌مانند بود. آنان مرغزارها و باغ‌های ارمان را ویران کردند، درختان را دو نیم ساختند و سنگ سخت را شکننده نمودند تا آنکه بیژن گیو آنان را به خنجر هلاک ساخت.
جام جادویی و رازآمیز کیخسرو که تمام هفت کشور، اختران، صورت‌های فلکی (از بره تا ماهی) و سرنوشت‌های نهان در آن هویداست. شاه در روز نوروز با رازونیاز پیش یزدان، در این جام نگریست و بیژنِ گرفتار در چاه را دید.
اسب سرخ‌فام و پرسرعت گیو که از نیاکانش کشواد به یادگار مانده بود و گیو آن را ویژه روزهای فریادرس و نبردهای سخت نگه می‌داشت.
درختی شگفت‌انگیز و مصنوع که در باغ کیخسرو برافراشته شده بود. تنه آن از سیم، شاخه‌هایش از یاقوت و زر، و برگ و میوه‌هایش از عقیق و زمرد بود. میوه‌های زرین آن (ترنج و بهی) توخالی بوده و از مشک سوده و می پر شده بودند تا با وزش باد، عطر مشک را در باغ بپراکنند.
درع و زرهِ شاهوارِ سیاوش، زرهی مبارک و پربرکت که شاهزاده سیاوش در نبردها بر تن می‌کرد. این زره نزد گیو امانت بود. بیژن با پافشاریِ بسیار آن را از گیو گرفت تا در نبرد تن‌به‌تن با هومان به عنوانِ نمادِ کین‌خواهیِ سیاوش بر تن کند.
شباهنگ، اسب جنگی، تیزرو و استوار بیژن فرزند گیو که در نبرد تن‌به‌تن با هومان مرکب بیژن بود.
روزگار یا زمانه در حکمت شاهنامه، نیروی تقدیر و گردش جهان است که سرنوشت آدمیان را رقم می‌زند؛ گاه آنان را به ناز می‌پرورد و به ناگاه در روز شادمانی شبیخون زده و به خاک هلاکت می‌افکند.
مهرهٔ جادویی و شفاپخشِ باستانی که از هوشنگ، تهمورث و جمشید سینه به سینه به کیخسرو رسیده بود. کیخسرو آن را بر بازوی راست خود می‌بست و با بستن آن بر بازوی گستهمِ مجروح و مالیدن دست بر زخم‌هایش، او را از مرگ حتمی رهانید.
فرشته مقرّب الهی و پیام‌آور وحی که در شعر فردوسی به عنوان یاور و نگهبان ایزدی سپاه و تاج‌وتخت سلطان محمود غزنوی یاد شده است.
یکی از دیوان و سرکردگان لشکر اهریمنی مازندران که در حمله رستم به مازندران به هلاکت رسید. رستم نام او را در لیست دیوان نابودشده یاد می‌کند.
یکی از آتشکده‌های بسیار فرخنده و با شکوه که به دستور لهراسپ در بلخ ساخته شد. این آتشکده دارای فرّ ایزدی و بزرگی بود و به عنوان نماد دین‌داری و دادگری در عصر لهراسپ برافراشته گردید.
اسب سیاه‌فام، نجیب و بادپای لهراسپ‌شاه که گشتاسپ در شب گریز خود، آن را با زین خویش آراست و برای سفر شتابان به روم به کار گرفت.
جانور مهیب، درنده و اساطیری ساکن بیشه فاسقون روم. این هیولا تنی به درشتی اژدها، نیروی پیل، شاخ‌ها و نیش‌هایی تیز بسان گراز و پوستی تیره چون نیل داشت. هیچ شیر یا پهلوانی جرات نزدیک شدن به بیشه او را نداشت. کشته شدن او شرط قیصر روم برای سپردن دخترش به میرین بود.
تیغ کهن، الماس‌گون و زهرآگین سلم، نیای رومیان و فرزند فریدون شاه. این شمشیر گرانبها با زهر و خون آبدیده شده بود و گنجینه میراث میرین محسوب می‌شد. میرین آن را به گشتاسپ سپرد تا با آن گرگ مهیب فاسقون را از پای درآورد.
هیولای اژدهاگونه و پیل‌پیکر در بیشه روم با دندان‌ها و شاخ‌هایی دراز که سال‌ها مایه هراس بود و سرانجام به دست گشتاسپ پیاده دو نیم شد و دندان‌هایش برکنده گشت.
اژدهای سهمگین، آتشین‌دم و زهرآگین که در کوه سقیلا در روم مسکن داشت و مایه هراس مردم و بزرگان روم بود. گشتاسپ با افکندن خنجری آبدیده در دهانش و شکافتن سرش با شمشیر، او را هلاکت ساخت و دندان‌هایش را کشید.
سرو بهشتی و آزاده‌ای که به دست گشتاسپ در برابر درگاه آتشکده آذر مهربرزین در کشمر کاشته شد. گشتاسپ بر تنه آن پذیرش دین بهی را نوشت و کاخی زرین بر بالای شاخه‌های ستبرش برپا نمود.
متون مقدس آسمانی آورده‌شده توسط زرتشت پیامبر، که شالوده کیش نو و دانایی در ایران گردید.
بند و کمربند مقدس دین زرتشتی که گشتاسپ، زریر و پهلوانان ایران به نشانه پذیرش کیش نو بر میان بستند.
بیدرفش جادوگر و پهلوان سهمگین تورانی، دارنده تیغ زهرآگین که در نبرد دین زریر سپهسالار ایران را از پشت غافلگیر کرد و کشت و درفش جمشیدی را ربود. در نبرد انتقام، او با بستور درگیر شد اما با آمدن اسفندیار گریخت و تیغ زهرآلودش را به سوی چهره اسفندیار پرتاب کرد. اسفندیار ضربتی به جگرگاهش زد، سرش را برید و اسب و سلاح زریر و درفش جمشیدی را از او بازستاند.
متون مقدس بهی‌آیین زرتشتی. رستم برای اثبات صدق نیت خویش و پرهیز از خون‌ریزی، به خورشید، ماه و «استا و زند» سوگند یاد می‌کند.
پرچم همایون و فرخندهٔ پادشاهی ایران که به فرمان گشتاسپ‌شاه پیشاپیش سپاه بی‌شمار ایران در نبرد با ارجاسپ به حرکت درآمد.
بهزاد اسب سیاه‌فام، شبرنگ و بادپای زریر سپهسالار ایران است. پس از شهادت زریر، این باره به بستور فرزند دلاور زریر بخشیده شد تا برای کین‌خواهی پدرش بر آن بنشیند. اسفندیار پس از کشتن بیدرفش، بهزاد را به همراه تجهیزات زریر بازستاند و به گشتاسپ‌شاه تحویل داد.
شولک، اسب تیزرو، نجیب و خوش‌رنگ شاهزاده نیوزار کیانی بود که در سرعت و زیبایی از هزاران اسب سرتر می‌نمود و نیوزار در نبرد با تورانیان بر آن سوار می‌شد.
پرچم شکوهمند و ویژه زریر پهلوان در نبردهای کیانیان. این درفش سیاه نماد اقتدار و روشنایی رزمگاه ایران بود. پس از شهادت زریر، بیدرفش جادوگر آن را به عنوان نشان پیروزی توران برکند و به نزد ارجاسپ برد.
درفش جمشیدی یا درفش بنفش‌گون، پرچم همایون و نماد پادشاهی و کیانیان ایران است که از روزگار جمشید‌شاه به یادگار مانده بود. این پرچم در نبرد به دست بیدرفش تورانی افتاد، اما با کشته شدن بیدرفش به دست اسفندیار، دوباره به لشکریان ایران و گشتاسپ‌شاه بازگردانده شد.
متون و کتاب‌های مقدس آیین زرتشتی که در مجلس گشتاسپ و موبدان حاضر آورده شد تا گواهی بر دادگری و سوگندها در حضور کلام ایزدی باشد.
دو گرگ نر و ماده هیولاپیکر و اهریمنی به اندازه پیل سپید، دارای دندان‌هایی چون عاج پیل ژیان و شاخ‌هایی چون گوزن. آنان به عنوان نخستین طلسم و بلا بر سر راه اسفندیار قرار گرفتند اما با تیرباران دلاور ایرانی سست شده و به تیغ زهرآبگون او قطعه‌قطعه گردیدند.
زنجیری مقدس و پولادین که زردشت پیامبر از بهشت آورد و بر بازوی اسفندیار (به دست گشتاسپ) بسته شد. این زنجیر جادویی هرگونه افسون، اهریمن و نیروی شوم را باطل می‌کند و اسفندیار با انداختن آن بر گردن زن جادو، توانایی‌های شیطانی او را نابود ساخت.
پرچم تیره سپاه ایران با نشان و نقش پلنگ که در تاختن بر دژ رویین پیشاپیش سپاه پشوتن به اهتزاز درآمد.
دیو آز، نماد حرص، زیاده‌خواهی، جاه‌طلبی و فریب در شاهنامه. رستم اسفندیار را برحذر می‌دارد که جان خود را به راه آز نسپارد و دیو آز را بر دست راست خود ننشاند، چرا که آز مایه رنج بی‌سود و گمراهی شاهان است.
مرزبان و پهلوان دیوان مازندران که رستم او را اسیر کرد و راهنمای خوان‌های خویش ساخت و سپس او را کشت یا بر جای گذاشت. رستم نام او را در زمره دیوان سرکوب‌شده مازندران می‌آورد.
تیرِ دوبیکِ ساخته‌شده از چوب درخت گز که به راهنمایی سیمرغ بریده شد و پیکانش به زهر و آب رز آغشته گشت. این تیر تنها افزار کشنده‌ای بود که توانست رویین‌تنی اسفندیار را بشکند و با نشستن بر چشم او، فرجام زندگی آن شاهزاده را رقم زند.
اسب سیاه‌فام و نبردآزموده اسفندیار که در تشییع جنازه او یال و دمش را بریدند و زینی واژگون با اسلحه و گرز اسفندیار بر آن بستند.
نیروی ناپیدا و حاکم بر سرنوشت گیتی در شاهنامه که هیچ کس را توان گریختن از آن نیست. در این داستان، زمانه چشمان خرد و پیش‌بینی رستم را می‌پوشاند تا او هشدار رخش را نادیده گیرد و در تله کابل فروافتد.
لطفاً عبارت دیگری را جست‌وجو کرده یا فیلتر را به حالت «همه» بازگردانید.