🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به جانورنامه و دیوان
🏹

ببر بیان

artifact item خاستگاه / مسکن: Zabulistan وابستگی / جبهه: independent

سرگذشت و جایگاه در حماسه

جامه رزم نفوذناپذیر رستم که از پوست جانوری دریایی ساخته شده بود. پس از عقب‌نشینی رستم از نبرد با اسفندیار، زواره آن را از تن پرزخم رستم بیرون آورد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (25)

چه دریاش پیش و چه ببر بیان / چه درنده شیر و چه پیل ژیان
معنی: برای او دریا، ببر بیان، شیر درنده و فیل ژیان هیچ تفاوتی ندارند.
کیقباد • بخش ۳- آگاهی از پشنگ شکست سپاه توران و دلاوری رستم و سفارش او افراسیاب را به آشتی با کیقباد بیت #4476
برت را به ببر بیان سخت کن / سر از خواب و اندیشه پردخت کن
معنی: سینه‌ات را با ببر بیان استوار کن و سرت را از خواب و اندیشه‌های بی‌هوده تهی ساز.
پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۴ - نامهٔ پریشان کاووس به زال، برانگیختن رستم برای نجات شاه و وداع با خانواده بیت #4834
پیاده شوم سوی مازندران / کشم ببر و شمشمیر و گرز گران
معنی: پیاده به سوی مازندران خواهم رفت و ببر بیان و شمشیر و گرز گران را خود به دوش خواهم کشید!
پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۷ - خان سوم رستم: نبرد با اژدها و کشتن آن به یاری رخش بیت #4953
سیم ره به خواب اندر آمد سرش / ز ببر بیان داشت پوشش برش
معنی: سومین بار سر رستم به خواب رفت، در حالی که ببر بیان را به تن پوشیده بود.
پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۷ - خان سوم رستم: نبرد با اژدها و کشتن آن به یاری رخش بیت #4954
برون کرد ببر بیان از برش / به خوی اندرون غرقه بد مغفرش
معنی: ببر بیان (جوشن پلنگینه) را از تن بیرون آورد؛ خفتان و کلاه‌خودش غرق در عرق بود.
پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۹ - خان پنجم و ششم رستم: تاریکی و دشت سبز، برخورد با دشتبان و اسیر کردن اولاد بیت #5023
بپوشید چون خشک شد خود و ببر / گیاکرد بستر بسان هژبر
معنی: چون کلاه‌خود و ببر بیان خشک شد، آن‌ها را پوشید و مانند شیری بر روی گیاهان بستر ساخت.
پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۹ - خان پنجم و ششم رستم: تاریکی و دشت سبز، برخورد با دشتبان و اسیر کردن اولاد بیت #5026
یکی مغفری خسروی بر سرش / خوی آلوده ببر بیان در برش
معنی: کلاه‌خود شاهانه‌ای بر سر داشت و جامه ببر بیانش از خوی و عرق تنش تر شده بود.
پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۰ - خان ششم رستم: کشتن ارژنگ دیو و رسیدن به کاووس و آگاهی از درمان چشم‌ها بیت #5109
تهمتن بپوشید ببر بیان / نشست از بر ژنده پیل ژیان
معنی: تهمتن جامه ببر بیان را پوشید و بر اسب ژیان و پیل‌پیکر خویش نشست.
رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6049
بزد دست و پوشید ببر بیان / ببست آن کیانی کمر بر میان
معنی: دست برد و زره ببر بیان را پوشید و کمربند کیانی را بر میان بست.
سهراب • بخش ۱۴ - خروش سهراب بر کاووس، برکندن سراپرده، دیدار نخست با رستم و انکار نام بیت #6802
زره بود و خفتان و ببر بیان / ز کلک و ز پیکانش نامد زیان
معنی: زره و خفتان و ببر بیان بر تن داشتند، به طوری که از تیر و پیکان آسیبی به آنان نرسید.
سهراب • بخش ۱۵ - نبرد روز نخست رستم و سهراب، خستگی دو پهلوان، یورش بر سپاه‌ها و پیمان جنگ بامداد بیت #6845
تهمتن بپوشید ببربیان / نشست از بر ژنده پیل ژیان
معنی: تهمتن رستم ببر بیان را بر تن کرد و بر پشت اسب نیرومند و ژیان خود نشست.
سهراب • بخش ۱۷ - گفت‌وگوی سهراب با هومان، پیشنهاد آشتی، و رهایی رستم در کشتی نخست به فریب بیت #6941
سنان اندر آمد به بند کمر / به ببر بیان بر نبد کارگر
معنی: نوک نیزه به بند کمربند رستم خورد، اما بر ببر بیان (زره پهلوانی او) هیچ اثری نداشت.
داستان سیاوش • بخش ۱۵ - سوگ افراسیاب بر کشته شدن سرخه، کشتن پیلسم و گریختن افراسیاب از چنگ رستم بیت #10067
بدو گفت پیران که شیر ژیان / نه درنده گرگ و نه ببر بیان
معنی: پیران به او گفت: نه شیر ژیان، نه گرگ درنده و نه ببر بیان...
داستان سیاوش • بخش ۲۰ - تاخت افراسیاب و پیران دربند، ستیز با باژخواه، و گذر کیخسرو و گیو و فرنگیس از جیحون بیت #10604
چه طوس و چه شیر و چه پیل ژیان / چه جنگی نهنگ و چه ببر بیان
معنی: «چه طوس باشد و چه شیر و پیل ژیان، و چه نهنگ جنگی و ببر بیان؟
گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۰ - هشدار تخوار به فرود از آمدن طوس، خشم شاهزاده و پند بازگشت به دژ بیت #11657
همی نامْ بَبرِ بَیان خوانَدَش / ز خِفتان و جوشن فزون دانَدَش
معنی: آن جامه را ببر بیان می‌نامد و کارایی آن را از هر خفتان و جوشنی برتر می‌داند.
داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13972
ابا جوشن و ترگ و ببر بیان / به زیر اندرون ژنده پیلی ژیان
معنی: با زره و کلاه‌خود و ببر بیان، در حالی که بر مرکبی همچون پیلی خشمگین سوار است.
داستان خاقان چین • بخش ۳ - گفتگوی هومانِ ناشناس با رستم، طلب خون سیاوش و آگاهی پیران و خاقان از هویت او بیت #14239
بخیمه درون ژنده پیلی ژیان / میان تنگ بسته به ببر بیان
معنی: درون خیمه، پهلوانی چون فیلِ خشمگین بود که کمر خود را با ببر بیان محکم بسته بود.
داستان خاقان چین • بخش ۱۴ - کشتن کافور و گشودن دژ بیداد، نامهٔ افراسیاب به پولادوند و لاف کشتن رستم بیت #15230
تهمتن بپوشید ببر بیان / نشست از بر ژنده پیل ژیان
معنی: رستم تهمتن ببر بیان را بر تن کرد و بر پشت اسب پیل‌پیکر و ژیان خویش نشست.
داستان خاقان چین • بخش ۱۵ - افکندن گردان ایران و بریدن درفش کاویان، کشتی رستم با پولادوند و گریز دیو بیت #15298
کمندش ببازوی و ببر بیان / بپوشیده و تنگ بسته میان
معنی: کمند بر بازو بسته و ببر بیان بر تن کرده و کمرش را محکم بسته بود.
داستان اکوان دیو • داستان اکوان دیو بیت #15567
برآسود و بگشاد بند میان / بر چشمه بنهاد ببر بیان
معنی: استراحت کرد، کمربندش را گشود و پلنگینه‌اش (ببر بیان) را کنار چشمه گذاشت.
داستان اکوان دیو • داستان اکوان دیو بیت #15598
بدانگه که رستم ببربر گره / برافگند و زد بر گره بر زره
معنی: آن‌گاه که رستم جامهٔ ببر بیان را بر روی زرهِ رزم خویش گره زد و استوار ساخت.
داستان بیژن و منیژه • بخش ۱۱ - برداشتن سنگ چاه به نیروی رستم، رهایی بیژن، بخشایش گرگین و آراستن سپاه برای کین افراسیاب بیت #16776
بزرگان که دیدند ببر مرا / همان رخش غران هژبر مرا
معنی: «بزرگانی که ببر بیان مرا دیدند و رخش غرنده و شیرمانند مرا...»
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۱۴ - دیدار رستم و اسفندیار، لاف پهلوانی‌ها و خشم بر نشستن سوی چپ بیت #26517
چو شد روز رستم بپوشید گبر / نگهبان تن کرد بر گبر ببر
معنی: چون روز برآمد، رستم زره رزم بپوشید و ببر بیان را بر روی آن پوشش تن ساخت.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۲ - هماوردی تنهای رستم و اسفندیار بر لب هیرمند، پیمان بی‌مدد و شکستن نیزه و تیغ و گرز بیت #26915
کمان بفگن از دست و ببر بیان / برآهنج و بگشای تیغ از میان
معنی: کمان و ببر بیان را از دست بینداز و شمشیر از میان بگشا.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۴ - خستن رستم و رخش به تیر اسفندیار، زینهار شبانه و سوگ نوش‌آذر و مهرنوش بیت #27070
زواره به زودی گشادش میان / ازو برکشیدند ببر بیان
معنی: زواره به شتاب کمربند او را گشود و جامه ببر بیان را از تنش بیرون آوردند.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۵ - رسیدن رستم زخمی از نبرد اسفندیار، شیون زال و رودابه و چارهٔ خواندن سیمرغ بیت #27124
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: