سرگذشت و جایگاه در حماسه

دیو سیاه و خروشانی که رهبری سپاه دیوان و جادوگران را در نبرد علیه طهمورث دیوبند بر عهده داشت. او با فریادهای مهیب خود سپاه دیوان را به پیش می‌راند، اما در نبرد با طهمورث و گرز گران او شکست خورد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (15)

یکی بچه بودش چو گرگ سترگ / دلاور شده با سپاه بزرگ

معنی: اهریمن فرزندی داشت همچون گرگی بزرگ که با سپاهی بی‌شمار، دلیر و سرکش شده بود.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #248

جهان شد بر آن دیو بچّه سیاه / ز بخت سیامک و زان پایگاه

معنی: جهان در چشمان آن دیوزاده از رشک بر بخت و مقام والای سیامک تاریک و تیره شد.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #249

سپه کرد و نزدیک او راه جست / همی تخت و دیهیم کی شاه جست

معنی: سپاهی گرد آورد و راه نبرد پیش گرفت، چرا که خواهان تخت و تاج شاهی کیومرث بود.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #250

پذیره شدش دیو را جنگجوی / سپه را چو روی اندر آمد به روی

معنی: آن شاهزاده جنگجو به پیشواز دیو رفت، تا آنکه سپاه دو طرف روبروی یکدیگر صف آراستند.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #258

سیامک بیامد برهنه تنا / بر آویخت با پور آهرمنا

معنی: سیامک بی‌زره و برهنه‌تن پیش آمد و با فرزند اهریمن درآویخت.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #259

بزد چنگ وارونه دیو سیاه / دوتا اندر آورد بالای شاه

معنی: دیو سیاه چنگال واژگون و پلید خود را فرو برد و قامت والای شاهزاده را خمیده ساخت.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #260

فکند آن تن شاهزاده به خاک / به چنگال کردش کمرگاه چاک

معنی: پیکر شاهزاده را بر خاک افکند و با چنگال خویش پهلو و کمرگاهش را درید.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #261

سیامک به دست خروزان دیو / تبه گشت و ماند انجمن بی‌خدیو

معنی: سیامک به دست آن دیو خروشان کشته شد و آن سپاه و مردم بی‌سرور و پادشاه ماندند.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #262

بیامد سیه دیو با ترس و باک / همی بآسمان بر پراگند خاک

معنی: سیاه دیو ترسان و بیمناک پیش آمد و از شدت هراس خاک بر آسمان می‌افشاند.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #288

ز هرّای درّندگان چنگ دیو / شده سست از خشم کیهان خدیو

معنی: از نعره و غرش درندگان و خشمِ پادشاه جهان (کیومرث)، چنگ و نیروی دیو سست و بی‌رمق گردید.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #289

به هم برشکستند هر دو گروه / شدند از دد و دام دیوان ستوه

معنی: هر دو سپاه به یکدیگر درآویختند و دیوان از حمله دد و دام و جانوران به ستوه آمدند و درمانده شدند.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #290

بیازید هوشنگ چون شیر چنگ / جهان کرد بر دیو نستوه تنگ

معنی: هوشنگ مانند شیری ژیان چنگال گشود و جهان را بر آن دیو سرکش و نستوه تنگ ساخت.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #291

کشیدش سراپای یک‌سر دوال / سپهبد برید آن سر بی‌همال

معنی: هوشنگ از سر تا پای دیو را به بند کشید و سپس آن سر بی‌مانند و پلید را از تن جدا کرد.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #292

به پای اندر افگند و بسپرد خوار / دریده بر او چرم و برگشته کار

معنی: او را زیر پا افکند و با خواری پایمال ساخت؛ پوستش را درید و کار آن دیو اهریمنی به پایان رسید.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #293

دمنده سیه دیوشان پیش‌رو / همی بآسمان برکشیدند غو

معنی: سیاه دیوی خروشان پیشروی سپاه دیوان بود و بانگ و فریاد مستانه خویش را به گردون برمی‌کشیدند.

طهمورث • تَهمورِث(تَخمورِپ، تَخمه اورپه) بیت #369