🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

کیومرث

❖
21 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک
پس از شهادت مظلومانه سیامک به دست سیاه دیو، کیومرث‌شاه یادگار فرزندش، هوشنگِ جوان را که آراسته به دانش، خرد و فرهنگ بود، در آغوش مهر خویش پروراند. هوشنگ نزد نیای بزرگ همانند فرزندی گرامی و مشاور دانادلی بود. هنگامی که کیومرث اراده کرد کین خون سیامک را از اهریمنیان بازستاند، هوشنگ را به حضور طلبید و رازهای نبرد را بر او گشود. شاه کهن‌سال به هوشنگ گفت که زمان رفتن او نزدیک است و هوشنگ باید سپهسالار تازه سپاه ایران برای نبرد با دیوان باشد. بدین ترتیب لشکری بی‌مانند از پریان، پلنگان، شیران، گرگ‌ها و ببرهای تیزچنگ گرد آمدند. هوشنگ پیشاپیش این سپاه شگفت‌انگیز می‌تاخت و کیومرث‌شاه در پشت لشکر استوار ایستاده بود. سیاه دیو با دلی پر هراس و نگران رو به میدان نهاد و از ترس خاک بر آسمان می‌افشاند، اما غرش خشمگین درندگان و کیهان‌خدیو، چنگال‌های دیو را سست ساخت. دو سپاه به هم درآویختند و دیوان در برابر جانوران و درندگان به ستوه آمدند. در این میان، هوشنگ چون شیری ژیان بر سیاه دیو تاخت، او را از سر تا پا به بند کشید، سرش را از تن جدا ساخت و چرمش را بردرید. با گرفتن این کین بزرگ، روزگار کیومرث نیز به پایان رسید و نخستین شاه گیتی جهان گذران را بدرود گفت؛ جهانی که سرتاسر افسانه است و هیچ نیکی و بدی در آن جاودان نمی‌ماند.
#1
خجسته سیامک یکی پور داشت
✦
که نزد نیا جاه دستور داشت
#2
گرانمایه را نام هوشنگ بود
✦
تو گفتی همه هوش و فرهنگ بود
#3
به نزد نیا یادگار پدر
✦
نیا پروریده مر او را به بر
#4
نیایش به جای پسر داشتی
✦
جز او بر کسی چشم نگماشتی
#5
چو بنهاد دل کینه و جنگ را
✦
بخواند آن گرانمایه هوشنگ را
#6
همه گفتنی‌ها بدو بازگفت
✦
همه رازها بر گشاد از نهفت
#7
که من لشکری کرد خواهم همی
✦
خروشی برآورد خواهم همی
#8
تو را بود باید همی پیشرو
✦
که من رفتنی‌ام تو سالار نو
#9
پری و پلنگ انجمن کرد و شیر
✦
ز درّندگان گرگ و ببر دلیر
#10
سپاهی دد و دام و مرغ و پری
✦
سپهدار پرکین و کنداوری
#11
پس پشت لشکر کیومرث شاه
✦
نبیره به پیش اندرون با سپاه
#12
بیامد سیه دیو با ترس و باک
✦
همی بآسمان بر پراگند خاک
#13
ز هرّای درّندگان چنگ دیو
✦
شده سست از خشم کیهان خدیو
#14
به هم برشکستند هر دو گروه
✦
شدند از دد و دام دیوان ستوه
#15
بیازید هوشنگ چون شیر چنگ
✦
جهان کرد بر دیو نستوه تنگ
#16
کشیدش سراپای یک‌سر دوال
✦
سپهبد برید آن سر بی‌همال
#17
به پای اندر افگند و بسپرد خوار
✦
دریده بر او چرم و برگشته کار
#18
چو آمد مر آن کینه را خواستار
✦
سرآمد کیومرث را روزگار
#19
برفت و جهان مردری ماند ازوی
✦
نگر تا که را نزد او آبروی
#20
جهان فریبنده را گرد کرد
✦
ره سود بنمود و خود مایه خْوَرد
#21
جهان سر به سر چو فسانست و بس
✦
نماند بد و نیک بر هیچ‌کس

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: