بخش ۶۷ - رقابت دو برادر بر سر تخت و پند مادر | میز خوانش حماسه

#1

رسیدند هر دو به مردی به جای

✦

بدآموز شد هر دو را رهنمای

#2

زرشک اوفتادند هردو به رنج

✦

برآشوفتند ازپی تاج وگنج

#3

همه شهرزایشان بدونیم گشت

✦

دل نیک مردان پرازبیم گشت

#4

زگفت بدآموز جوشان شدند

✦

به نزدیک مادرخروشان شدند

#5

بگفتند کزماکه زیباترست

✦

که برنیک وبد برشکیباترست

#6

چنین پاسخ آورد فرزانه زن

✦

که باموبدی یکدل ورای زن

#7

شمارابباید نشستن نخست

✦

بآرام و با کام فرجام جست

#8

ازان پس خنیده بزرگان شهر

✦

هرآنکس که اودارد از رای بهر

#9

یکایک بگوییم با رهنمون

✦

نه خوبست گرمی به کاراندرون

#10

کسی کو بجوید همی تاج وگاه

✦

خردباید ورای وگنج وسپاه

#11

چو بیدادگر پادشاهی کند

✦

جهان پر ز گرم وتباهی کند

#12

به مادر چنین گفت پرمایه گو

✦

کزین پرسش اندر زمانه مرو

#13

اگر کشور ازمن نگیرد فروغ

✦

به کژی مکن هیچ رای دروغ

#14

به طلخند بسپار گنج وسپاه

✦

من او را یکی کهترم نیکخواه

#15

وگر من به سال وخرد مهترم

✦

هم از پشت جمهور کنداورم

#16

بدو گوی تا از پی تاج و تخت

✦

نگیرد به بی‌دانشی کارسخت

#17

بدو گفت مادر که تندی مکن

✦

براندیشه باید که رانی سخن

#18

هرآنکس که برتخت شاهی نشست

✦

میان بسته باید گشاده دو دست

#19

نگه داشتن جان پاک از بدی

✦

بدانش سپردن ره بخردی

#20

هم از دشمن آژیر بودن به جنگ

✦

نگه داشتن بهرهٔ نام و ننگ

#21

ز داد و ز بیداد شهر و سپاه

✦

بپرسد خداوند خورشید و ماه

#22

اگر پشه از شاه یابد ستم

✦

روانش به دوزخ بماند دژم

#23

جهان از شب تیره تاریک‌تر

✦

دلی باید ازموی باریک‌تر

#24

که از بد کند جان و تن را رها

✦

بداند که کژی نیارد بها

#25

چو بر سرنهد تاج بر تخت داد

✦

جهانی ازان داد باشند شاد

#26

سرانجام بستر ز خشتست وخاک

✦

وگر سوخته گردد اندر مغاک

#27

ازین دودمان شاه جمهور بود

✦

که رایش ز کردار بد دور بود

#28

نه هنگام بد مردن او را بمرد

✦

جهان را به کهتر برادر سپرد

#29

ز دنبر بیامد سرافراز مای

✦

جوان بود و بینا دل وپاک رای

#30

همه سندلی پیش اوآمدند

✦

پر از خون دل و شاه جو آمدند

#31

بیامد به تخت مهی برنشست

✦

میان تنگ بسته گشاده دو دست

#32

مرا خواست انباز گشتیم وجفت

✦

بدان تا نماند سخن درنهفت

#33

اگر زانک مهتر برادر تویی

✦

به هوش وخرد نیز برتر تویی

#34

همان کن که جان را نداری به رنج

✦

ز بهر سرافرازی و تاج وگنج

#35

یکی ازشما گرکنم من گزین

✦

دل دیگری گردد از من بکین

#36

مریزید خون از پی تاج وگنج

✦

که برکس نماند سرای سپنج

#37

ز مادر چو بشنید طلخند پند

✦

نیامدش گفتار او سودمند

#38

به مادر چنین گفت کز مهتری

✦

همی از پی گو کنی داوری

#39

به سال ار برادر ز من مهترست

✦

نه هرکس که او مهتر او بهترست

#40

بدین لشکر من فروان کسست

✦

که همسال او به آسمان کرکسست

#41

که هرگز نجویند گاه وسپاه

✦

نه تخت و نه افسر نه گنج و کلاه

#42

پدر گر به روز جوانی بمرد

✦

نه تخت بزرگی کسی راسپرد

#43

دلت جفت بینم همی سوی گو

✦

برآنی که او را کنی پیشرو

#44

من ازگل برین گونه مردم کنم

✦

مبادا که نام پدر گم کنم

#45

یکی مادرش سخت سوگند خورد

✦

که بیزارم از گنبد لاژورد

#46

اگرهرگز این آرزو خواستم

✦

ز یزدان وبردل بیاراستم

#47

مبر زین سخن جز به نیکی گمان

✦

مشو تیز باگردش آسمان

#48

که آن راکه خواهد دهد نیکوی

✦

نگر جز به یزدان به کس نگروی

#49

من انداختم هرچ آمد ز پند

✦

اگر نیست پند منت سودمند

#50

نگر تاچه بهتر ز کارآن کنید

✦

وزین پند من توشهٔ جان کنید

#51

وزان پس همه بخردان را بخواند

✦

همه پندها پیش ایشان براند

#52

کلید درگنج دو پادشا

✦

که بودند بادانش و پارسا

#53

بیاورد وکرد آشکارا نهان

✦

به پیش جهاندیدگان ومهان

#54

سراسر بر ایشان ببخشید راست

✦

همه کام آن هر دو فرزند خواست

#55

چنین گفت زان پس به طلخند گو

✦

که ای نیک دل نامور یار نو

#56

شنیدم که جمهور چندی ز مای

✦

سرافرازتر بد به سال و برای

#57

پدرت آن گرانمایه نیکخوی

✦

نکرد ایچ ازان پیش تخت آرزوی

#58

نه ننگ آمدش هرگز از کهتری

✦

نجست ایچ بر مهتران مهتری

#59

نگر تا پسندد چنین دادگر

✦

که من پیش کهتر ببندم کمر

#60

نگفتست مادر سخن جز به داد

✦

تو را دل چرا شد ز بیداد شاد

#61

ز لشکر بخوانیم چندی مهان

✦

خردمند و برگشته گرد جهان

#62

ز فرزانگان چون سخن بشنویم

✦

برای و به گفتارشان بگرویم

#63

ز ایوان مادر بدین گفت‌وگوی

✦

برفتند ودلشان پر از جست‌وجوی

#64

برین برنهادند هر دو جوان

✦

کزان پس ز گردان وز پهلوان

#65

ز دانا وپاکان سخن بشنویم

✦

بران سان که باشد بدان بگرویم

#66

کز ایشان همی دانش آموختیم

✦

به فرهنگ دلها برافروختیم

#67

بیامد دو فرزانه رهنمای

✦

میانشان همی‌رفت هر گونه رای

#68

همی‌خواست فرزانه گو که گو

✦

بود شاه درسندلی پیشرو

#69

هم آنکس که استاد طلخند بود

✦

به فرزانگی هم خردمند بود

#70

همی این بران بر زد وآن برین

✦

چنین تا دو مهتر گرفتند کین

#71

نهاده بدند اندر ایوان دو تخت

✦

نشسته به تخت آن دو پیروز بخت

#72

دلاور دو فرزانه بر دست راست

✦

همی هریکی ازجهان بهر خواست

#73

گرانمایگان را همه خواندند

✦

بایوان چپ و راست بنشاندند

#74

زبان برگشادند فرزانگان

✦

که ای سرفرازان ومردانگان

#75

ازین نامداران فرخ‌نژاد

✦

که دارید رسم پدرشان به یاد

#76

که خواهید برخویشتن پادشا

✦

که دانید زین دوجوان پارسا

#77

فروماندند اندران موبدان

✦

بزرگان و بیدار دل بخردان

#78

نشسته همی دوجوان بر دو تخت

✦

بگفت دو فرزانه نیکبخت

#79

بدانست شهری و هم لشکری

✦

کزان کارجنگ آید و داوری

#80

همه پادشاهی شود بر دو نیم

✦

خردمند ماند به رنج وبه بیم

#81

یکی ز انجمن سر برآورد راست

✦

به آوا سخن گفت و برپای خاست

#82

که ما از دو دستور دو شهریار

✦

چه یاریم گفتن که آید به کار

#83

بسازیم فردا یکی انجمن

✦

بگوییم با یکدگر تن به تن

#84

وزان پس فرستیم یک یک پیام

✦

مگر شهریاران بیابند کام

#85

برفتند ز ایوان ژکان و دژم

✦

لبان پر ز باد و روان پر ز غم

#86

بگفتند کین کار با رنج گشت

✦

ز دست جهاندیده اندر گذشت

#87

برادر ندیدیم هرگز دو شاه

✦

دو دستور بدخواه در پیشگاه

#88

ببودند یک شب پرآژنگ چهر

✦

بدانگه که برزد سر از کوه مهر

#89

برفتند یک سر بزرگان شهر

✦

هرآنکس که شان بود زان کار بهر

#90

پر آواز شد سندلی چار سوی

✦

سخن رفت هرگونه بی‌آرزوی

#91

یکی را ز گردان بگو بود رای

✦

یکی سوی طلخند بد رهنمای

#92

زبانها ز گفتارشان شد ستوه

✦

نگشتند همرای و با هم گروه

#93

پراگنده گشت آن بزرگ انجمن

✦

سپاهی وشهری همه تن به تن

#94

یکی سوی طلخند پیغام کرد

✦

زبان را زگو پر ز دشنام کرد

#95

دگر سوی گو رفت با گرز و تیغ

✦

که از شاه جان را ندارم دریغ

#96

پرآشوب شد کشور سندلی

✦

بدان نیکخواهی و آن یک دلی

#97

خردمند گوید که در یک سرای

✦

چوفرمان دوگردد نماند به جای

#98

پس آگاهی آمد به طلخند و گو

✦

که هر برزنی بایکی پیشرو

#99

همه شهر ویران کنند از هوا

✦

نباید که دارند شاهان روا

#100

ببودند زان آگهی پر هراس

✦

همی‌داشتندی شب و روز پاس

#101

چنان بد که روزی دو شاه جوان

✦

برفتند بی‌لشکر و پهلوان

#102

زبان برگشادند یک با دگر

✦

پرآژنگ روی و پراز جنگ سر

#103

به طلخند گفت ای برادر مکن

✦

کز اندازه بگذشت ما را سخن

#104

بتا روی بر خیره چیزی مجوی

✦

که فرزانگان آن نبینند روی

#105

شنیدی که جمهور تا زنده بود

✦

برادر ورا چون یکی بنده بود

#106

بمرد او و من ماندم خوار و خرد

✦

یکی خرد را گاه نتوان سپرد

#107

جهان پر ز خوبی بد از رای اوی

✦

نیارست جستن کسی جای اوی

#108

برادر ورا همچو جان بود و تن

✦

بشاهی ورا خواندند انجمن

#109

اگر بودمی من سزاوار گاه

✦

نکردی به مای اندرون کس نگاه

#110

بر آیین شاهان گیتی رویم

✦

ز فرزانگان نیک و بد بشنویم

#111

من ازتو به سال وخرد مهترم

✦

توگویی که من کهترم بهترم

#112

مکن ناسزا تخت شاهی مجوی

✦

مکن روی کشور پر از گفت‌وگوی

#113

چنین پاسخ آورد طلخند پس

✦

به افسون بزرگی نجستست کس

#114

من این تاج و تخت از پدر یافتم

✦

ز تخمی که او کشت بریافتم

#115

همه پادشاهی و گنج و سپاه

✦

ازین پس به شمشیر دارم نگاه

#116

ز جمهور وز مای چندین مگوی

✦

اگر آمنی تخت را رزم جوی

#117

سرانشان پر از جنگ باز آمدند

✦

به شهر اندرون رزمساز آمدند

#118

سپاهی وشهری همه جنگجوی

✦

بدرگاه شاهان نهادند روی

#119

گروهی به طلخند کردند رای

✦

دگر را بگو بود دل رهنمای

#120

برآمد خروش از در هر دو شاه

✦

یکی را نبود اندر آن شهر راه

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما