✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

52 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۵۵ - پاسخ نامه کسری به خاقان

به ایوان شد از دشت شاه جهان

✦

یکایک برفتند با اومهان

بفرمود تا پیش او شد دبیر

✦

ابا موبد موبدان اردشیر

به قرطاس برنامهٔ خسروی

✦

نویسنده بنوشت بر پهلوی

قلم چون دو رخ را به عنبر بشست

✦

سرنامه کرد آفرین از نخست

بران دادگر کوسپهر آفرید

✦

بلندی وتندی و مهر آفرید

همه بنده‌گانیم و او پادشاست

✦

خرد برتوانایی او گواست

نفس جز به فرمان اونشمرد

✦

پی مور بی او زمین نسپرد

ازو خواستم تا مگر آفرین

✦

رساند ز ما سوی خاقان چین

نخست آنک گفتی ز هیتالیان

✦

کزان گونه بستند بد را میان

#10

به بیداد بر خیره خون ریختند

✦

به دام نهاده خود آویختند

#11

اگر بد کنش زور دارد چو شیر

✦

نباید که باشد به یزدان دلیر

#12

چوایشان گرفتند راه پلنگ

✦

تو پیروز گشتی برایشان به جنگ

#13

و دیگر که گفتی ز گنج و سپاه

✦

ز نیروی فغفور و تخت و کلاه

#14

کسی کز بزرگی زند داستان

✦

نباشد خردمند همداستان

#15

توتخت بزرگی ندیدی نه تاج

✦

شگفت آمدت لشکر و مرز چاج

#16

چنین باکسی گفت باید که گنج

✦

نبیند نه لشکر نه رزم و نه رنج

#17

بزرگان گیتی مرا دیده‌اند

✦

کسان کم ندیدند بشنیده‌اند

#18

که دریای چین را ندارم به آب

✦

شود کوه از آرام من درشتاب

#19

سراسر زمین زیر گنج منست

✦

کجا آب وخاکست رنج منست

#20

سه دیگر کجا دوستی خواستی

✦

به پیوند ما دل بیاراستی

#21

همی بزم جویی مرا نیست رزم

✦

نه خرد کسی رزم هرگز به بزم

#22

و دیگر که با نامبردار مرد

✦

نجوید خردمند هرگز نبرد

#23

بویژه که خود کرده باشد به جنگ

✦

گه رزم جستن نجوید درنگ

#24

بسی دیده باشد گه کارزار

✦

نخواهد گه رزم آموزگار

#25

دل خویش باید که درجنگ سخت

✦

چنان رام دارد که با تاج و تخت

#26

تو را یار بادا جهان آفرین

✦

بماناد روشن کلاه و نگین

#27

نهادند برنامه بر مهر شاه

✦

بیاراست آن خسروی تاج و گاه

#28

برسم کیان خلعت آراستند

✦

فرستاده را پیش اوخواستند

#29

ز پیغام هرچش به دل بود نیز

✦

به گفتار بر نامه بفزود نیز

#30

بخوبی برفتند ز ایوان شاه

✦

ستایش کنان برگرفتند راه

#31

رسیدند پس پیش خاقان چین

✦

سراسر زبانها پر از آفرین

#32

جهاندیده خاقان بپردخت جای

✦

بیامد برتخت او رهنمای

#33

فرستادگان را همه پیش خواند

✦

ز کسری فراوان سخنها براند

#34

نخست از هش و دانش و رای اوی

✦

ز گفتار و دیدار و بالای او

#35

دگر گفت چندست با او سپاه

✦

ازیشان که دارد نگین و کلاه

#36

ز داد وز بیداد وز کشورش

✦

هم از لشکر و گنج وز افسرش

#37

فرستاده گویا زبان برگشاد

✦

همه دیده ها پیش او کرد یاد

#38

به خاقان چین گفت کای شهریار

✦

تواو را بدین زیردستی مدار

#39

بدین روزگاری که ما نزد اوی

✦

ببودیم شادان دل و تازه روی

#40

به ایوان رزم و به دشت شکار

✦

ندیدیم هرگز چنو شهریار

#41

به بالای سروست و هم زور پیل

✦

به بخشندگی همچو دریای نیل

#42

چو برگاه باشد سپهر وفاست

✦

به آورد گه هم نهنگ بلاست

#43

اگر تیز گردد بغرد چو ابر

✦

از آواز او رام گردد هژبر

#44

وگر می‌گسارد به آواز نرم

✦

همی دل ستاند به گفتار گرم

#45

خجسته سروشست بر گاه و تخت

✦

یکی بارور شاخ زیبا درخت

#46

همه شهر ایران سپاه ویند

✦

پرستندگان کلاه ویند

#47

چوسازد به دشت اندرون بارگاه

✦

نگنجد همی درجهان آن سپاه

#48

همه گُرزداران با زیب وفر

✦

همه پیشکاران به زرین کمر

#49

ز پیل وز بالا و از تخت عاج

✦

ز اورنگ وز یاره و طوق و تاج

#50

کس آیین او را نداند شمار

✦

به گیتی جز از دادگر شهریار

#51

اگر دشمنش کوه آهن شود

✦

بر خشم او چشم سوزن شود

#52

هرآنکس که سیر آید از روزگار

✦

شود تیز وبا او کند کارزار

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما