✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

39 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۷۷ - آزادی بزرجمهر و حل رمز درج

چو گشتند یک انجمن ناتوان

✦

غمی شد دل شاه نوشین‌روان

همی‌گفت کاین راز گردان سپهر

✦

بیارد باندیشه بوزرجمهر

شد از درد دانا دلش پر ز درد

✦

برو پر ز چین کرد و رخساره زرد

شهنشاه چون دید ز اندیشه رنج

✦

بفرمود تا جامه دستی ز گنج

بیاورد گنجور و اسبی گزین

✦

نشست شهنشاه کردند زین

به نزدیک دانا فرستاد و گفت

✦

که رنجی که دیدی نشاید نهفت

چنین راند بر سر سپهر بلند

✦

که آید ز ما بر تو چندی گزند

زیان تو مغز مرا کرد تیز

✦

همی با تن خویش کردی ستیز

یکی کار پیش آمدم ناگزیر

✦

کزان بسته آمد دل تیزویر

#10

یکی درج زرین سرش بسته خشک

✦

نهاده برو قفل و مهری ز مشک

#11

فرستاد قیصر بر ما ز روم

✦

یکی موبدی نامبردار بوم

#12

فرستاده گوید که سالار گفت

✦

که این راز پیدا کنید از نهفت

#13

که این درج را چیست اندر نهان

✦

بگویند فرزانگان جهان

#14

به دل گفتم این راز پوشیده چهر

✦

ببیند مگر جان بوزرجمهر

#15

چو بشنید بوزرجمهر این سخن

✦

دلش پرشد از رنج و درد کهن

#16

ز زندان بیامد سرو تن بشست

✦

به پیش جهانداور آمد نخست

#17

همی‌بود ترسان ز آزار شاه

✦

جهاندار پر خشم و او بیگناه

#18

شب تیره و روز پیدا نبود

✦

بدان سان که پیغام خسرو شنود

#19

چو خورشید بنمود تاج از فراز

✦

بپوشید روی شب تیره باز

#20

باختر نگه کرد بوزرجمهر

✦

چو خورشید رخشنده بد بر سپهر

#21

به آب خرد چشم دل را بشست

✦

ز دانندگان استواری بجست

#22

بدو گفت بازار من خیره گشت

✦

چو چشمم ازین رنج‌ها تیره گشت

#23

نگه کن که پیشت که آید به راه

✦

ز حالش بپرس ایچ نامش مخواه

#24

به راه آمد از خانه بوزرجمهر

✦

همی‌رفت پویان زنی خوب‌چهر

#25

خردمند بینا به دانا بگفت

✦

سخن هرچ بر چشم او بد نهفت

#26

چنین گفت پرسنده را راه‌جوی

✦

که بپژوه تا دارد این ماه شوی

#27

زن پاکدامن به پرسنده گفت

✦

که شوی‌ست و هم کودک اندر نهفت

#28

چو بشنید داننده گفتار زن

✦

بخندید بر بارهٔ گامزن

#29

همانگه زنی دیگر آمد پدید

✦

بپرسید چون ترجمانش بدید

#30

که‌ای زن تو را بچه و شوی هست‌؟

✦

وگر یک تنی باد داری به‌دست

#31

بدو گفت شوی‌ست اگر بچه نیست

✦

چو پاسخ شنیدی بر من مایست

#32

همانگه سه‌دیگر زن آمد پدید

✦

بیامد بر او بگفت و شنید

#33

که ای خوب‌رخ کیست انباز تو‌؟

✦

برین کش خرامیدن و ناز تو

#34

مرا گفت هرگز نبوده‌ست شوی

✦

نخواهم که پیدا کنم نیز روی

#35

چو بشنید بوزرجمهر این سخن

✦

نگر تا چه اندیشه افگند بن

#36

بیامد دژم‌روی تازان به راه

✦

چو بردند جوینده را نزد شاه

#37

بفرمود تا رفت نزدیک تخت

✦

دل شاه کسری غمی گشت سخت

#38

که داننده را چشم بینا ندید

✦

بسی باد سرد از جگر بر کشید

#39

همی‌کرد پوزش ازان کار شاه

✦

کزو داشت آزار بر بی‌گناه

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما