✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

63 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۸۸ - کمبود درم و داستان کفشگر وام‌دهنده

برآمد برین روزگاری دراز

✦

بسیم و زر آمد سپه را نیاز

سپهدار روزی‌دهان را بخواند

✦

وزان جنگ چندی سخنها براند

که این کار با رنج بسیار گشت

✦

به آب و به کنده نشاید گذشت

سپه را درم باید و دستگاه

✦

همان اسب وخفتان و رومی کلاه

سوی گنج رفتند روزی‌دهان

✦

دبیران و گنجور شاه جهان

از اندازه لشکر شهریار

✦

کم آمد درم تنگ سیصد هزار

بیامد برشاه موبد چوگرد

✦

به گنج آنچ بود از درم یاد کرد

دژم کرد شاه اندران کار چهر

✦

بفرمود تا رفت بوزرجمهر

بدو گفت گر گنج شاهی تهی

✦

چه باید مرا تخت شاهنشهی

#10

بروهم کنون ساروان را بخواه

✦

هیونان بختی برافگن به راه

#11

صد از گنج مازندران بارکن

✦

وزو بیشتر بار دینار کن

#12

بشاه جهان گفت بوزرجمهر

✦

که ای شاه با دانش و داد و مهر

#13

سوی گنج ایران درازست راه

✦

تهی دست و بیکار باشد سپاه

#14

بدین شهرها گرد ماهرکسست

✦

کسی کو درم بیش دارد بدست

#15

ز بازارگان و ز دهقان درم

✦

اگر وام خواهی نگردد دژم

#16

بدین کار شد شاه همداستان

✦

که دانای ایران بزد داستان

#17

فرستاده‌ای جست بوزرجمهر

✦

خردمند و شادان دل و خوب چهر

#18

بدو گفت ز ایدر سه اسبه برو

✦

گزین کن یکی نامبردار گو

#19

ز بازارگان و ز دهقان شهر

✦

کسی را کجا باشد از نام بهر

#20

ز بهر سپه این درم فام خواه

✦

بزودی بفرماید از گنج شاه

#21

بیامد فرستادهٔ خوش منش

✦

جوان وخردمندی و نیکوکنش

#22

پیمبر باندیشه باریک بود

✦

بیامد بشهری که نزدیک بود

#23

درم خواست فام از پی شهریار

✦

برو انجمن شد بسی مایه دار

#24

یکی کفشگر بود و موزه فروش

✦

به گفتار او تیز بگشاد گوش

#25

درم چند باید بدو گفت مرد

✦

دلاور شمار درم یاد کرد

#26

چنین گفت کای پرخرد مایه دار

✦

چهل من درم هرمنی صدهزار

#27

بدو کفشگر گفت من این دهم

✦

سپاسی ز گنجور بر سر نهم

#28

بیاورد قپان و سنگ و درم

✦

نبد هیچ دفتر به کار و قلم

#29

چو بازارگان را درم سخته شد

✦

فرستاده زان کار پردخته شد

#30

بدو کفشگر گفت کای خوب چهر

✦

به رنج‌ی بگویی به بوزرجمهر

#31

که اندر زمانه مرا کودکیست

✦

که بازار او بر دلم خوار نیست

#32

بگویی مگر شهریار جهان

✦

مرا شاد گرداند اندر نهان

#33

که او را سپارد بفرهنگیان

✦

که دارد سرمایه و هنگ آن

#34

فرستاده گفت این ندارم به رنج

✦

که کوتاه کردی مرا راه گنج

#35

بیامد بر مرد دانا به شب

✦

وزان کفشگر نیز بگشاد لب

#36

برشاه شد شاد بوزرجمهر

✦

بران خواسته شاه بگشاد چهر

#37

چنین گفتن زان پس که یزدان سپاس

✦

مبادم مگر پاک و یزدان شناس

#38

که در پادشاهی یکی موزه دوز

✦

برین گونه شادست و گیتی فروز

#39

که چندین درم ساخته باشدش

✦

مبادا که بیداد بخراشدش

#40

نگر تا چه دارد کنون آرزوی

✦

بماناد بر ما همین راه و خوی

#41

چو فامش بتوزی درم صدهزار

✦

بده تا بماند ز ما یادگار

#42

بدان زیردستان دلاور شدند

✦

جهانجوی با تخت وافسر شدند

#43

مبادا که بیدادگر شهریار

✦

بود شاد برتخت و به روزگار

#44

بشاه جهان گفت بوزرجمهر

✦

که ای شاه نیک اختر خوب چهر

#45

یکی آرزو کرد موزه فروش

✦

اگر شاه دارد بمن بنده گوش

#46

فرستاده گوید که این مرد گفت

✦

که شاه جهان با خرد باد جفت

#47

یکی پور دارم رسیده بجای

✦

بفرهنگ جوید همی رهنمای

#48

اگر شاه باشد بدین دستگیر

✦

که این پاک فرزند گردد دبیر

#49

ز یزدان بخواهم همی جان شاه

✦

که جاوید باد این سزاوار گاه

#50

بدو گفت شاه ای خردمند مرد

✦

چرا دیو چشم تو را تیره کرد

#51

برو همچنان بازگردان شتر

✦

مبادا کزو سیم خواهیم و در

#52

چو بازارگان بچه گردد دبیر

✦

هنرمند و بادانش و یادگیر

#53

چو فرزند ما برنشیند بتخت

✦

دبیری ببایدش پیروزبخت

#54

هنر باید از مرد موزه فروش

✦

بدین کار دیگر تو با من مکوش

#55

بدست خردمند و مرد نژاد

✦

نماند به جز حسرت وسرد باد

#56

شود پیش او خوار مردم شناس

✦

چوپاسخ دهد زو پذیرد سپاس

#57

بما بر پس از مرگ نفرین بود

✦

چوآیین این روزگار این بود

#58

نخواهیم روزی جز از گنج داد

✦

درم زو مخواه و مکن هیچ یاد

#59

هم اکنون شتر بازگردان به راه

✦

درم خواه وز موزه دوزان مخواه

#60

فرستاده برگشت و شد با درم

✦

دل کفشگر گشت پر درد و غم

#61

شب آمد غمی شد ز گفتار شاه

✦

خروش جرس خاست از بارگاه

#62

طلایه پراگنده بر گرد دشت

✦

همه شب همی گرد لشکر بگشت

#63

ز ماهی چو بنمود خورشید تاج

✦

برافگند خلعت زمین را ز عاج

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما