بخش ۶۱ - بازگشت کسری به مداین و دوران داد و آبادانی

#1

به تخت آمد از جایگاه نماز

✦

ز گرگان برفتن گرفتند ساز

#2

برآمد خروشیدن گاودم

✦

ز درگاه آواز رویینه خم

#3

سپه برنشست و بنه برنهاد

✦

ز یزدان نیکی دهش کرد یاد

#4

ز دینار و دیبا و تاج و کمر

✦

ز گنج درم هم ز در و گهر

#5

ز اسبان و پوشیده رویان و تاج

✦

دگر مهد پیروزه و تخت عاج

#6

نشستند بر زین پرستندگان

✦

بت آرای وهرگونه‌ای بندگان

#7

فرستاد یکسر سوی طیسفون

✦

شبستان چینی به پیش اندرون

#8

به فرخنده فال و به روز آسمان

✦

برفتند گرد اندرش خادمان

#9

سرموبدان بود مهران ستاد

✦

بشد با شبستان خاقان نژاد

#10

سوی طیسفون رفت گنج و بنه

✦

سپاهی نماند از یلان یک تنه

#11

همه ویژه گردان آزداگان

✦

بیامد سوی آذرآبادگان

#12

سپاهی بیامد ز هر کشوری

✦

ز گیلان و ز دیلمان لشکری

#13

ز کوه بلوچ و ز دشت سروچ

✦

گرازان برفتند گردان کوچ

#14

همه پاک با هدیه و با نثار

✦

به پیش سراپردهٔ شهریار

#15

بدان شهرشد شهریار بزرگ

✦

که ازمیش کوته کند چنگ گرگ

#16

به فر جهاندار کسری سپهر

✦

دگرگونه‌تر شد به کین و به مهر

#17

به شهری کجا برگذشتی سپاه

✦

نیازارد زان کشتمندی به راه

#18

نجستی کسی ازکسی نان وآب

✦

بره‌بر بیاراستی جای خواب

#19

برینسان همی گرد گیتی بگشت

✦

نگه کرد هرجای هامون و دشت

#20

جهان دید یک سر پر از کشتمند

✦

در و دشت پرگاو و پرگوسفند

#21

زمینی که آباد هرگز نبود

✦

بروبر ندیدند کشت و درود

#22

نگه کرد کسری برومند یافت

✦

بهرخانه‌ای چند فرزند یافت

#23

خمیده سر از بار شاخ درخت

✦

به فر جهاندار بیداربخت

#24

به منزل رسیدند نزدیک شاه

✦

فرستادهٔ قیصر آمد به راه

#25

ابا هدیه و جامه و سیم و زر

✦

ز دیبای رومی و چینی کمر

#26

نثاری که پوشیده شد روی بوم

✦

چنان باژ هرگز نیامد ز روم

#27

ز دینار پر کرده ده چرم گاو

✦

سه ساله فرستاده شد باژ و ساو

#28

ز قیصر یکی نامه‌ای با نثار

✦

نبشته سوی نامور شهریار

#29

فرستاده را پیش بنشاندند

✦

نگه کرد و نامه برو خواندند

#30

بسی نرم پیغامها داده بود

✦

ز چیزی که پیشش فرستاده بود

#31

کزین پس فزون‌تر فرستیم چیز

✦

که این ساو بد باژ بایست نیز

#32

بپذرفت شاه آنک او دید رنج

✦

فرستاد یکسر همه سوی گنج

#33

وزان تخت شاه اندر آمد به اسب

✦

همی‌راند تا خان آذرگشسب

#34

چو از دور جای پرستش بدید

✦

شد از آب دیده رخش ناپدید

#35

فرود آمد از اسب برسم بدست

✦

به زمزم همی‌گفت ولب را ببست

#36

همان پیش آتش ستایش گرفت

✦

جهان آفرین را نیایش گرفت

#37

همه زر و گوهر فزونی که برد

✦

سراسر به گنجور آتش سپرد

#38

پراگند بر موبدان سیم و زر

✦

همه جامه بخشیدشان با گهر

#39

همه موبدان زو توانگر شدند

✦

نیایش کنان پیش آذر شدند

#40

به زمزم همی‌خواندند آفرین

✦

بران دادگر شهریار زمین

#41

و زانجا بیامد سوی طیسفون

✦

زمین شد ز لشکر که بیستون

#42

ز بس خواسته کان پراگنده شد

✦

ز زر و درم کشور آگنده شد

#43

وزان شهر سوی مداین کشید

✦

که آنجا بدی گنجها را کلید

#44

گلستان چین با چهل اوستاد

✦

همی‌راند در پیش مهران ستاد

#45

چو کسری بیامد برتخت خویش

✦

گرازان و انباز با بخت خویش

#46

جهان چون بهشتی شد آراسته

✦

ز داد و ز خوبی پر از خواسته

#47

نشستند شاهان ز آویختن

✦

به هر جای بیداد و خون ریختن

#48

جهان پر شد از فره ایزدی

✦

ببستند گفتی دو دست از بدی

#49

ندانست کس غارت و تاختن

✦

دگر دست سوی بدی آختن

#50

جهانی به فرمان شاه آمدند

✦

ز کژی و تاری به راه آمدند

#51

کسی کو بره بر درم ریختی

✦

ازان خواسته دزد بگریختی

#52

ز دیبا و دینار بر خشک و آب

✦

به رخشنده روز و به هنگام خواب

#53

بپیوست نامه به هر کشوری

✦

به هرنامداری و هر مهتری

#54

ز بازارگانان ترک و ز چین

✦

ز سقلاب وهرکشوری همچنین

#55

ز بس نافهٔ مشک و چینی پرند

✦

از آرایش روم وز بوی هند

#56

شد ایران به کردار خرم بهشت

✦

همه خاک عنبر شد و زر خشت

#57

جهانی به ایران نهادند روی

✦

بر آسوده از رنج وز گفت وگوی

#58

گلابست گویی هوا را سرشک

✦

بر آسوده از رنج مرد و پزشک

#59

ببارید برگل به هنگام نم

✦

نبد کشتورزی ز باران دژم

#60

جهان گشت پرسبزه وچارپای

✦

در و دشت گل بود و بام سرای

#61

همه رودها همچو دریا شده

✦

به پالیز گلبن ثریا شده

#62

به ایران زبانها بیاموختند

✦

روانها بدانش برافروختند

#63

ز بازارگانان هر مرز و بوم

✦

ز ترک و ز چین و ز سقلاب و روم

#64

ستایش گرفتند بر رهنمای

✦

فزایش گرفت از گیا چارپای

#65

هرآنکس که از دانش آگاه بود

✦

ز گویندگان بر در شاه بود

#66

رد وموبد و بخردان ارجمند

✦

بداندیش ترسان ز بیم گزند

#67

چوخورشید گیتی بیاراستی

✦

خروشی ز درگاه برخاستی

#68

که ای زیردستان شاه جهان

✦

مدارید یک تن بد اندر نهان

#69

هرآنکس که از کار دیده‌ست رنج

✦

نیابد به اندازهٔ رنج گنج

#70

بگویند یکسر به سالار بار

✦

کز آنکس کند مزد او خواستار

#71

وگر فام خواهی بیاید ز راه

✦

درم خواهد از مرد بی‌دستگاه

#72

نباید که یابد تهیدست رنج

✦

که گنجور فامش بتوزد ز گنج

#73

کسی کو کند در زن کس نگاه

✦

چوخصمش بیاید به درگاه شاه

#74

نبیند مگر چاه ودار بلند

✦

که با دار تیرست و با چاه بند

#75

وگر اسب یابند جایی یله

✦

که دهقان بدر بر کند زان گله

#76

بریزند خونش بران کشتمند

✦

برد گوشت آنکس که یابد گزند

#77

پیاده بماند سوارش ز اسب

✦

به پوزش رود نزد آذرگشسب

#78

عرض بسترد نام دیوان اوی

✦

به پای اندر آرند ایوان اوی

#79

گناهی نباشد کم و بیش ازین

✦

ز پستر بود آنک بد پیش ازین

#80

نباشد بران شاه همداستان

✦

بدر بر نخواهد جز از راستان

#81

هرآنکس که نپسندد این راه ما

✦

مبادا که باشد به درگاه ما

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما