بخش ۴۱ - بازگشت بهرام از قنوج، خطبهٔ داد بر تخت و دین‌آموزی سپینود در آذرگشسپ
#1
چو آگاهی آمد به ایران که شاه
✦
بیامد ز قنوج خود با سپاه
#2
ببستند آذین به راه و به شهر
✦
همی هرکس از کار برداشت بهر
#3
درم ریختند از کران تا کران
✦
هم از مشک و دینار و هم زعفران
#4
چو آگاه شد پور او یزدگرد
✦
سپاه پراگنده را کرد گرد
#5
چو نرسی و چون موبد موبدان
✦
پذیره شدندش همه بخردان
#6
چو بهرام را دید فرزند اوی
✦
بیامد بمالید بر خاک روی
#7
برادرش نرسی و موبد همان
✦
پر از گرد رخسار و دل شادمان
#8
چنان هم بیامد به ایوان خویش
✦
به یزدان سپرده تن و جان خویش
#9
بیاسود چون گشت گیتی سیاه
✦
به کردار سیمین سپر گشت ماه
#10
چو پیراهن شب بدرید روز
✦
پدید آمد آن شمع گیتی فروز
#11
شهنشاه بر تخت زرین نشست
✦
در بار بگشاد و لب را ببست
#12
برفتند هر کس که بد مهتری
✦
خردمند و در پادشاهی سری
#13
جهاندار بر تخت بر پای خاست
✦
بیاراست پاکیزه گفتار راست
#14
نخست از جهان‌آفرین یاد کرد
✦
ز وام خرد گردن آزاد کرد
#15
چنین گفت کز کردگار جهان
✦
شناسندهٔ آشکار و نهان
#16
بترسید و او را ستایش کنید
✦
شب تیره پیشش نیایش کنید
#17
که او داد پیروزی و دستگاه
✦
خداوند تابنده خورشید و ماه
#18
هرانکس که خواهد که یابد بهشت
✦
نگردد به گرد بد و کار زشت
#19
چو داد و دهش باشد و راستی
✦
بپیچد دل از کژی و کاستی
#20
ز ما کس مباشید زین پس به بیم
✦
اگر کوه زر دارد و گنج سیم
#21
ز دلها همه بیم بیرون کنید
✦
نیایش به دارای بیچون کنید
#22
کشاورز گر مرد دهقان‌نژاد
✦
بکوشید با ما به هنگام داد
#23
هران را که ما تاج دادیم و تخت
✦
ز یزدان شناسید وز داد و بخت
#24
نکوشم به آگندن گنج من
✦
نخواهم پراگنده کرد انجمن
#25
یکی گنج خواهم نهادن ز داد
✦
که باشد روانم پس از مرگ شاد
#26
برین نیز گر خواست یزدان بود
✦
دل روشن از بخت خندان بود
#27
برین نیکویها فزایش کنیم
✦
سوی نیک‌بختی نمایش کنیم
#28
گر از لشکر و کارداران من
✦
ز خویشان و جنگی سواران من
#29
کسی رنج بگزید و با من نگفت
✦
همی دارد آن کژی اندر نهفت
#30
ورا از تن خویش باشد بِزِه
✦
بُزِه کی گزیند کسی بی‌مَزِه
#31
منم پیش یزدان ازو دادخواه
✦
که در چادر ابر بنهفت ماه
#32
شما را مگر دیگرست آرزوی
✦
که هرکس دگرگونه باشد به خوی
#33
بگویید گستاخ با من سخن
✦
مگر نو کنم آرزوی کهن
#34
همه گوش دارید و فرمان کنید
✦
ازین پند آرایش جان کنید
#35
بگفت این و بنشست بر تخت داد
✦
کلاه کیانی به سر بر نهاد
#36
بزرگان برو خواندند آفرین
✦
که بی‌تو مبادا کلاه و نگین
#37
چو دانا بود شاه پیروز بخت
✦
بنازد بدو کشور و تاج و تخت
#38
ترا مردی و دانش و فرهی
✦
فزون آمد از تخت شاهنشهی
#39
بزرگی و هم دانش و هم نژاد
✦
چو تو شاه گیتی ندارد به یاد
#40
کنون آفرین بر تو شد ناگزیر
✦
ز ما هر که هستیم برنا و پیر
#41
هم آزادی تو به یزدان کنیم
✦
دگر پیش آزادمردان کنیم
#42
برین تخت ارزانیانست شاه
✦
به داد و به پیروزی و دستگاه
#43
همه مردگان را برآری ز خاک
✦
به داد و به بخشش به گفتار پاک
#44
خداوند دارنده یار تو باد
✦
سر اختر اندر کنار تو باد
#45
برفتند با رامش از پیش تخت
✦
بزرگان و فرزانهٔ نیک‌بخت
#46
نشست آن زمان شاه و لشکر بر اسپ
✦
بیامد سوی خان آذر گشسپ
#47
بسی زر و گوهر به درویش داد
✦
نیاز آنک بنهفت ازو بیش داد
#48
پرستندهٔ آتش زردهشت
✦
همی رفت با باژ و برسم به مشت
#49
سپینود را پیش او برد شاه
✦
بیاموختش دین و آیین و راه
#50
بشستش به دین به و آب پاک
✦
ازو دور شد گرد و زنگار و خاک
#51
در تنگ زندانها باز کرد
✦
به هرسو درم دادن آغاز کرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.