بخش ۲۳ - نامهٔ شاه از مرز چین به نرسی: اسارت خاقان، پوزش ایرانیان و پذیرش باژ
#1
چو شد کار توران زمین ساخته
✦
دل شاه ز اندیشه پرداخته
#2
بفرمود تا پیش او شد دبیر
✦
قلم خواست با مشک و چینی حریر
#3
به نرسی یکی نامه فرمود شاه
✦
ز پیکار ترکان و کار سپاه
#4
سر نامه کرد آفرین نهان
✦
ازین بنده بر کردگار جهان
#5
خداوند پیروزی و دستگاه
✦
خداوند بهرام و کیوان و ماه
#6
خداوند گردنده چرخ بلند
✦
خداوند ارمنده خاک نژند
#7
بزرگی و خردی به پیمان اوست
✦
همه بودنی زیر فرمان اوست
#8
نوشتم یکی نامه از مرز چین
✦
به نزد برادر به ایران زمین
#9
به نزد بزرگان ایرانیان
✦
نوشتن همین نامه بر پرنیان
#10
هرانکس که او رزم خاقان ندید
✦
ازین جنگجویان بباید شنید
#11
سپه بود چندانک گفتی سپهر
✦
ز گردش به قیر اندر اندود چهر
#12
همه مرز شد همچو دریای خون
✦
سر بخت بیداد گشته نگون
#13
به رزم اندرون او گرفتار شد
✦
وزو چرخ گردنده بیزار شد
#14
کنون بسته آوردمش بر هیون
✦
جگر خسته و دیدگان پر ز خون
#15
همه گردن سرکشان گشت نرم
✦
زبان چرب و دلها پر از خون گرم
#16
پذیرفت باژ آنک بدخواه بود
✦
به راه آمدند آنک بی‌راه بود
#17
کنون از پس نامه من با سپاه
✦
بیایم به کام دل نیک‌خواه
#18
هیونان کفک‌افگن بادپای
✦
برفتند چون ابر غران ز جای
#19
چو نامه به نزدیک نرسی رسید
✦
ز شادی دل پادشا بردمید
#20
بشد موبد موبدان پیش اوی
✦
هرانکس که بود از یلان جنگ جوی
#21
به شادی برآمد ز ایران خروش
✦
نهادند هر یک به آواز گوش
#22
دل نامداران ز تشویر شاه
✦
همی بود پیچان ز بهر گناه
#23
به پوزش به نزدیک موبد شدند
✦
همه دل‌هراسان ز هر بد شدند
#24
کز اندیشه کژ و فرمان دیو
✦
ببرد دل از راه گیهان خدیو
#25
بدان مایه لشکر که برد این گمان
✦
که یزدان گشاید در آسمان
#26
شگفتیست این کز گمان بگذرد
✦
هم از رای داننده مرد خرد
#27
چو پاسخ شود نامه بر خوب و زشت
✦
همین پوزش ما بباید نوشت
#28
که گر چند رفت از برزگان گناه
✦
ببخشد مگر نامبردار شاه
#29
بپذرفت نرسی که ایدون کنم
✦
که کین از دل شاه بیرون کنم
#30
پس آن نامه را زود پاسخ نوشت
✦
پدیدار کرد اندرو خوب و زشت
#31
که ایرانیان از پی درد و رنج
✦
همان از پی بوم و فرزند و گنج
#32
گرفتند خاقان چین را پناه
✦
به نومیدی از نامبردار شاه
#33
نه از دشمنی بد نه از درد و کین
✦
نه بر شاه بودست کس را گزین
#34
یکی مهتری نام او برزمهر
✦
بدان رفتن راه بگشاد چهر
#35
بیامد به نزدیک شاه جهان
✦
همه رازها برگشاد از نهان
#36
ز گفتار او شاه خشنود گشت
✦
چنین آتش تیز بی‌دود گشت
#37
چغانی و چگلی و بلخی ردان
✦
بخاری و از غرجگان موبدان
#38
برفتند با باژ و برسم به دست
✦
نیایش کنان پیش آتش‌پرست
#39
که ما شاه را یکسره بنده‌ایم
✦
همان باژ را گردن افگنده‌ایم
#40
همان نیز هر سال با باژ و ساو
✦
به درگه شدی هرک بودیش تاو
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.