بخش ۳ - سه روز مهمانی بهرام گور در جامهٔ سپاهی نزد لنبک آبکش و گرو نهادن جامه و مشک
#1
چنان بد که روزی به نخچیر شیر
✦
همی‌رفت با چند گرد دلیر
#2
بشد پیر مردی عصایی به دست
✦
بدو گفت کای شاه یزدان‌پرست
#3
به راهام مردیست پرسیم و زر
✦
جهودی فریبنده و بدگهر
#4
به آزادگی لنبک آبکش
✦
به آرایش خوان و گفتار خوش
#5
بپرسید زان کهتران کاین کیند
✦
به گفتار این پیر سر بر چیند
#6
چنین گفت با او یکی نامدار
✦
که ای با گهر نامور شهریار
#7
سقاایست این لنبک آبکش
✦
جوانمرد و با خوان و گفتار خوش
#8
به یک نیم روز آب دارد نگاه
✦
دگر نیمه مهمان بجوید ز راه
#9
نماند به فردا از امروز چیز
✦
نخواهد که در خانه باشد به نیز
#10
به راهام بی‌بر جهودیست زفت
✦
کجا زفتی او نشاید نهفت
#11
درم دارد و گنج و دینار نیز
✦
همان فرش دیبا و هرگونه چیز
#12
منادیگری را بفرمود شاه
✦
که شو بانگ زن پیش بازارگاه
#13
که هرکس که از لنبک آبکش
✦
خرد آب خوردن نباشدش خوش
#14
همی بود تا زرد گشت آفتاب
✦
نشست از بر باره بی‌زور و تاب
#15
سوی خانهٔ لنبک آمد چو باد
✦
بزد حلقه بر درش و آواز داد
#16
که من سرکشی‌ام ز ایران سپاه
✦
چو شب تیره شد بازماندم ز شاه
#17
درین خانه امشب درنگم دهی
✦
همه مردمی باشد و فرهی
#18
ببد شاد لنبک ز آواز اوی
✦
وزان خوب گفتار دمساز اوی
#19
بدو گفت زود اندر آی ای سوار
✦
که خشنود بادا ز تو شهریار
#20
اگر با تو ده تن بدی به بدی
✦
همه یک به یک بر سرم مه بدی
#21
فرود آمد از باره بهرامشاه
✦
همی داشت آن باره لنبک نگاه
#22
بمالید شادان به چیزی تنش
✦
یکی رشته بنهاد بر گردنش
#23
چو بنشست بهرام لنبک دوید
✦
یکی مهره شطرنج پیش آورید
#24
یکی کاسه آورد پر خوردنی
✦
بیاورد هرگونه آوردنی
#25
به بهرام گفت ای گرانمایه مرد
✦
بنه مهره بازی از بهر خورد
#26
بدید آنک لنبک بدو داد شاه
✦
بخندید و بنهاد بر پیش گاه
#27
چو نان خورده شد میزبان در زمان
✦
بیاورد جامی ز می شادمان
#28
همی خورد بهرام تا گشت مست
✦
به خوردنش آنگه بیازید دست
#29
شگفت آمد او را ازان جشن اوی
✦
وزان خوب گفتار وزان تازه روی
#30
بخفت آن شب و بامداد پگاه
✦
از آواز او چشم بگشاد شاه
#31
چنین گفت لنبک به بهرام گور
✦
که شب بی نوا بد همانا ستور
#32
یک امروز مهمان من باش وبس
✦
وگر یار خواهی بخوانیم کس
#33
بیاریم چیزی که باید به جای
✦
یک امروز با ما به شادی بپای
#34
چنین گفت با آبکش شهریار
✦
که امروز چندان نداریم کار
#35
که ناچار ز ایدر بباید شدن
✦
هم اینجا به نزد تو خواهم بدن
#36
بسی آفرین کرد لنبک بروی
✦
ز گفتار او تازه‌تر کرد روی
#37
بشد لنبک و آب چندی کشید
✦
خریدار آبش نیامد پدید
#38
غمی گشت و پیراهنش درکشید
✦
یکی آبکش را به بر برکشید
#39
بها بستد و گوشت بخرید زود
✦
بیامد سوی خانه چون باد و دود
#40
بپخت و بخوردند و می خواستند
✦
یکی مجلس دیگر آراستند
#41
بیود آن شب تیره با می به دست
✦
همان لنبک آبکش می‌پرست
#42
چو شب روز شد تیز لنبک برفت
✦
بیامد به نزدیک بهرام تفت
#43
بدو گفت روز سیم شادباش
✦
ز رنج و غم و کوشش آزاد باش
#44
بزن دست با من یک امروز نیز
✦
چنان دان که بخشیده‌ای زر و چیز
#45
بدو گفت بهرام کین خود مباد
✦
که روز سه دیگر نباشیم شاد
#46
برو آبکش آفرین خواند و گفت
✦
که بیداردل باش و با بخت جفت
#47
به بازار شد مشک و آلت ببرد
✦
گروگان به پرمایه مردی سپرد
#48
خرید آنچ بایست و آمد دوان
✦
به نزدیک بهرام شد شادمان
#49
بدو گفت یاری ده اندر خورش
✦
که مرد از خورشها کند پرورش
#50
ازو بستد آن گوشت بهرام زود
✦
برید و بر آتش خورشها فزود
#51
چو نان خورده شد می‌گرفتند و جام
✦
نخست از شهنشاه بردند نام
#52
چو می خورده شد خواب را جای کرد
✦
به بالین او شمع بر پای کرد
#53
به روز چهارم چو بفروخت هور
✦
شد از خواب بیدار بهرام گور
#54
بشد میزبان گفت کای نامدار
✦
ببودی درین خانهٔ تنگ و تار
#55
بدین خانه اندر تن‌آسان نه‌ای
✦
گر از شاه ایران هراسان نه‌ای
#56
دو هفته بدین خانهٔ بی‌نوا
✦
بباشی گر آید دلت را هوا
#57
برو آفرین کرد بهرامشاه
✦
که شادان و خرم بدی سال و ماه
#58
سه روز اندرین خانه بودیم شاد
✦
که شاهان گیتی گرفتیم یاد
#59
به جایی بگویم سخنهای تو
✦
که روشن شود زو دل و رای تو
#60
که این میزبانی ترا بر دهد
✦
چو افزون دهی تخت و افسر دهد
#61
بیامد چو گرد اسپ را زین نهاد
✦
به نخچیرگه رفت زان خانه شاد
#62
همی کرد نخچیر تا شب ز کوه
✦
برآمد سبک بازگشت از گروه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.