بخش ۲ - بخشایش بهرام به پایمردی منذر، سپردن سپاه به نرسی، سوختن دیوان خراج و منادی داد
#1
دگر روز چون بردمید آفتاب
✦
ببالید کوه و بپالود خواب
#2
به نزدیک منذر شدند این گروه
✦
که بهرام شه بود زیشان ستوه
#3
که خواهشگری کن به نزدیک شاه
✦
ز کردار ما تا ببخشد گناه
#4
که چونان بدیم از بد یزدگرد
✦
که خون در تن نامداران فسرد
#5
ز بس زشت گفتار و کردار اوی
✦
ز بیدادی و درد و آزار اوی
#6
دل ما به بهرام ازان بود سرد
✦
که از شاه بودیم یکسر به درد
#7
بشد منذر و شاه را کرد نرم
✦
بگسترد پیشش سخنهای گرم
#8
ببخشید اگر چندشان بُد گناه
✦
که با گوهر و دادگر بود شاه
#9
بیاراست ایوان شاهنشهی
✦
برفت آنک بودند یکسر مهی
#10
چو جای بزرگی بپرداختند
✦
کرا بود شایسته بنشاختند
#11
به هر جای خوانی بیاراستند
✦
می و رود و رامشگران خواستند
#12
دوم روز رفتند دیگر گروه
✦
سپهبد نیامد ز خوردن ستوه
#13
سیم روز جشن و می و سور بود
✦
غم از کاخ شاه جهان دور بود
#14
بگفت آنک نعمان و منذر چه کرد
✦
ز بهر من این پاک‌زاده دو مرد
#15
همه مهتران خواندند آفرین
✦
بران دشت آباد و مردان کین
#16
ازان پس در گنج بگشاد شاه
✦
به دینار و دیبا بیاراست گاه
#17
به اسپ و سنان و به خفتان جنگ
✦
ز خود و ز هر گوهری رنگ‌رنگ
#18
سراسر به نعمان و منذر سپرد
✦
جوانوی رفت آن بدیشان شمرد
#19
کس اندازهٔ بخشش او نداشت
✦
همان تاو با کوشش او نداشت
#20
همان تازیان را بسی هدیه داد
✦
از ایوان شاهی برفتند شاد
#21
بیاورد پس خلعت خسروی
✦
همان اسپ و هم جامهٔ پهلوی
#22
به خسرو سپردند و بنواختش
✦
بر گاه فرخنده بنشاختش
#23
شهنشاه خسرو به نرسی رسید
✦
ز تخت اندر آمد به کرسی رسید
#24
برادرش بد یک‌دل و یک‌زبان
✦
ازو کهتر آن نامدار جوان
#25
ورا پهلوان کرد بر لشکرش
✦
بدان تا به آیین بود کشورش
#26
سپه را سراسر به نرسی سپرد
✦
به بخشش همی پادشاهی ببرد
#27
در گنج بگشاد و روزی بداد
✦
سپاهش به دینار گشتند شاد
#28
بفرمود پس تا گشسپ دبیر
✦
بیامد بر شاه مردم پذیر
#29
کجا بود دانا بدان روزگار
✦
شمار جهان داشت اندر کنار
#30
جوانوی بیدار با او بهم
✦
که نزدیک او بد شمار درم
#31
ز باقی که بد نزد ایرانیان
✦
بفرمود تا بگسلد از میان
#32
دبیران دانا به دیوان شدند
✦
ز بهر درم پیش کیوان شدند
#33
ز باقی که بد بر جهان سربسر
✦
همه برگرفتند یک با دگر
#34
نود بار و سه بار کرده شمار
✦
به ایران درم بد هزاران هزار
#35
ببخشید و دیوان بر آتش نهاد
✦
همه شهر ایران بدو گشت شاد
#36
چو آگاه شد زان سخن هرکسی
✦
همی آفرین خواند هرکس بسی
#37
برفتند یکسر به آتشکده
✦
به ایوان نوروز و جشن سده
#38
همی مشک بر آتش افشاندند
✦
به بهرام بر آفرین خواندند
#39
وزان پس بفرمود کارآگهان
✦
یکی تا بگردند گرد جهان
#40
کسی را کجا رانده بد یزدگرد
✦
بجست و به یک شهرشان کرد گرد
#41
بدان تا شود نامهٔ شهریار
✦
که آزادگان را کند خواستار
#42
فرستاد خلعت به هر مهتری
✦
ببخشید به اندازه‌شان کشوری
#43
رد و موبد و مرزبان هرک بود
✦
که آواز بهرام زان سان شنود
#44
سراسر به درگاه شاه آمدند
✦
گشاده‌دل و نیکخواه آمدند
#45
بفرمود تا هرک بد دادجوی
✦
سوی موبد موبد آورد روی
#46
چو فرمانش آمد ز گیتی به جای
✦
منادیگری کرد بر در به پای
#47
که ای زیردستان بیدار شاه
✦
ز غم دور باشید و دور از گناه
#48
وزین پس بران کس کنید آفرین
✦
که از داد آباد دارد زمین
#49
ز گیتی به یزدان پناهید و بس
✦
که دارنده اویست و فریادرس
#50
هرانکس که بگزید فرمان ما
✦
نپیچد سر از رای و پیمان ما
#51
برو نیکویها برافزون کنیم
✦
ز دل کینه و آز بیرون کنیم
#52
هرانکس که از داد بگریزد اوی
✦
به بادآفره در بیاویزد اوی
#53
گر ایدونک نیرو دهد کردگار
✦
به کام دل ما شود روزگار
#54
برین نیکویها فزایش بود
✦
شما را بر ما ستایش بود
#55
همه شهر ایران به گفتار اوی
✦
برفتند شادان‌دل و تازه‌روی
#56
بدانگه که شد پادشاهیش راست
✦
فزون گشت شادی و انده بکاست
#57
همه روز نخچیر بد کار اوی
✦
دگر اسپ و میدان و چوگان و گوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.