بخش ۲۱ - تاختن نهانی بهرام به مرو، شبیخون بر خاقان در نخچیر کشمیهن و گرفتاری او
#1
وزان روی بهرام بیدار بود
✦
سپه را ز دشمن نگهدار بود
#2
شب و روز کارآگهان داشتی
✦
سپه را ز دشمن نهان داشتی
#3
چو آگهی آمد به بهرامشاه
✦
که خاقان به مروست و چندان سپاه
#4
بیاورد لشکر ز آذر گشسپ
✦
همه بی‌بنه هر یکی با دو اسپ
#5
قبا جوشن و ترگ رومی کلاه
✦
شب و روز چون باد تازان به راه
#6
همی تاخت لشکر چو از کوه سیل
✦
به آمل گذشت از در اردبیل
#7
ز آمل بیامد به گرگان کشید
✦
همی درد و رنج بزرگان کشید
#8
ز گرگان بیامد به شهر نسا
✦
یکی رهنمون پیش پر کیمیا
#9
به کوه و بیابان بی‌راه رفت
✦
به روز و به شب‌گاه و بی‌گاه رفت
#10
به روز اندرون دیده‌بان داشتی
✦
به تیره شبان پاسبان داشتی
#11
بدین‌سان بیامد به نزدیک مرو
✦
نپرد بدان گونه پران تذرو
#12
نوندی بیامد ز کارآگهان
✦
که خاقان شب و روز بی‌اندهان
#13
به تدبیر نخچیر کشمیهن است
✦
که دستورش ازکهل اهریمنست
#14
چو بهرام بشنید زان شاد شد
✦
همه رنجها بر دلش باد شد
#15
برآسود روزی بدان رزمگاه
✦
چو آسوده‌تر گشت شاه و سپاه
#16
به کشمیهن آمد به هنگام روز
✦
که برزد سر از کوه گیتی فروز
#17
همه گوش پرنالهٔ بوق شد
✦
همه چشم پر رنگ منجوق شد
#18
دهاده برآمد ز نخچیرگاه
✦
پرآواز شد گوش شاه و سپاه
#19
بدرید از آواز گوش هژبر
✦
تو گفتی همی ژاله بارد ز ابر
#20
چو خاقان ز نخچیر بیدار شد
✦
به دست خزروان گرفتار شد
#21
چنان شد ز خون خاک آوردگاه
✦
که گفتی همی تیربارد ز ماه
#22
چو سیصد تن از نامداران چین
✦
گرفتند و بستند بر پشت زین
#23
چو خاقان چینی گرفتار شد
✦
ازان خواب آنگاه بیدار شد
#24
سپهبد ز کشمیهن آمد به مرو
✦
شد از تاختن چارپایان چو غرو
#25
به مرو اندر از چینیان کس نماند
✦
بکشتند وز جنگیان بس نماند
#26
هرانکس کزیشان گریزان برفت
✦
پس‌اندر همی تاخت بهرام تفت
#27
برین‌سان همی‌راند فرسنگ سی
✦
پس پشت او قارن پارسی
#28
چو برگشت و آمد به نخچیرگاه
✦
ببخشید چیز کسان بر سپاه
#29
ز پیروزی چین چو سربر فراخت
✦
همه کامگاری ز یزدان شناخت
#30
کجا داد بر نیک و بد دستگاه
✦
که دارندهٔ آفتابست و ماه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.