بخش ۲۵ - نامهٔ داد بهرام گور به مرزبانان: بخشش خراج هفت‌ساله و شادمانی جهان
#1
سیوم روز بزم ردان ساختند
✦
نویسنده را پیش بنشاختند
#2
به می خوردن اندر چو بگشاد چهر
✦
یکی نامه بنوشت شادان به مهر
#3
سر نامه کرد آفرین از نخست
✦
بران کو روان را به شادی بشست
#4
خرد بر دل خویش پیرایه کرد
✦
به رنج تن از مردمی مایه کرد
#5
همه نیکویها ز یزدان شناخت
✦
خرد جست و با مرد دانا بساخت
#6
بدانید کز داد جز نیکویی
✦
نیاید نکوبد در بدخویی
#7
هرانکس که از کارداران ما
✦
سرافراز و جنگی سواران ما
#8
بنالد نه بیند به جز چاه و دار
✦
وگر کشته بر خاک افگنده خوار
#9
بکوشید تا رنجها کم کنید
✦
دل غمگنان شاد و بی‌غم کنید
#10
که گیتی فراوان نماند به کس
✦
بی‌آزاری و داد جویید و بس
#11
بدین گیتی اندر نشانه منم
✦
سر راستی را بهانه منم
#12
که چندان سپه کرد آهنگ من
✦
هم آهنگ این نامدار انجمن
#13
از ایدر برفتم به اندک سپاه
✦
شدند آنک بدخواه بد نیک خواه
#14
یکی نامداری چو خاقان چین
✦
جهاندار با تاج و تخت و نگین
#15
به دست من‌اندر گرفتار شد
✦
سر بخت ترکان نگونسار شد
#16
مرا کرد پیروز یزدان پاک
✦
سر دشمنان رفت در زیر خاک
#17
جز از بندگی پیشهٔ من مباد
✦
جز از راست اندیشهٔ من مباد
#18
نخواهم خراج از جهان هفت سال
✦
اگر زیردستی بود گر همال
#19
به هر کارداری و خودکامه‌ای
✦
نوشتند بر پهلوی نامه‌ای
#20
که از زیردستان جز از رسم و داد
✦
نرانید و از بد نگیرید یاد
#21
هرانکس که درویش باشد به شهر
✦
که از روز شادی نیابند بهر
#22
فرستید نزدیک ما نامشان
✦
برآریم زان آرزو کامشان
#23
دگر هرک هستند پهلونژاد
✦
که گیرند از رفتن رنج یاد
#24
هم از گنج ما بی‌نیازی دهید
✦
خردمند را سرفرازی دهید
#25
کسی را که فامست و دستش تهیست
✦
به هر کار بی‌ارج و بی فرهیست
#26
هم از گنج‌ماشان بتوزید فام
✦
به دیوانهایشان نویسید نام
#27
ز یزدان بخواهید تا هم چنین
✦
دل ما بدارد به آیین و دین
#28
بدین مهر ما شادمانی کنید
✦
بران مهتران مهربانی کنید
#29
همان بندگان را مدارید خوار
✦
که هستند هم بندهٔ کردگار
#30
کسی کش بود پایهٔ سنگیان
✦
دهد کودکان را به فرهنگیان
#31
به دانش روان را توانگر کنید
✦
خرد را ز تن بر سر افسر کنید
#32
ز چیز کسان دور دارید دست
✦
بی‌آزار باشید و یزدان‌پرست
#33
بکوشید و پیمان ما مشکنید
✦
پی و بیخ و پیوند بد برکنید
#34
به یزدان پناهید و فرمان کنید
✦
روان را به مهرش گروگان کنید
#35
مجویید آزار همسایگان
✦
هم آن بزرگان و پرمایگان
#36
هرانکس که ناچیز بد چیره گشت
✦
وز اندازهٔ کهتری برگذشت
#37
بزرگش مخوانید کان برتری
✦
سبک بازگردد سوی کهتری
#38
ز درویش چیزی مدارید باز
✦
هرانکس که هست از شما بی‌نیاز
#39
به پاکان گرایید و نیکی کنید
✦
دل و پشت خواهندگان مشکنید
#40
هران چیز کان دور گشت از پسند
✦
بدان چیز نزدیک باشد گزند
#41
ز دارنده بر جان آنکس درود
✦
که از مردمی باشدش تار و پود
#42
چو اندر نوشتند چینی حریر
✦
سر خامه را کرد مشکین دبیر
#43
به عنوان برش شاه گیتی نوشت
✦
دل داد و دانندهٔ خوب و زشت
#44
خداوند بخشایش و فر و زور
✦
شهنشاه بخشنده بهرام گور
#45
سوی مرزبانان فرمانبران
✦
خردمند و دانا و جنگی سران
#46
به هر سو نوند و سوار و هیون
✦
همی رفت با نامهٔ رهنمون
#47
چو آن نامه آمد به هر کشوری
✦
به هر نامداری و هر مهتری
#48
همی گفت هرکس که یزدان سپاس
✦
که هست این جهاندار یزدان شناس
#49
زن و مرد و کودک به هامون شدند
✦
به هر کشور از خانه بیرون شدند
#50
همی خواندند آفرین نهان
✦
بران دادگر شهریار جهان
#51
ازان پس به خوردن بیاراستند
✦
می و رود و رامشگران خواستند
#52
یکی نیمه از روز خوردن بدی
✦
دگر نیمه زو کارکردن بدی
#53
همی نو به هر بامدادی پگاه
✦
خروشی بدی پیش درگاه شاه
#54
که هرکس که دارد خورید و دهید
✦
سپاسی ز خوردن به خود برنهید
#55
کسی کش نیازست آید به گنج
✦
ستاند ز گنج درم سخته پنج
#56
سه من تافته بادهٔ سالخورده
✦
به رنگ گل نار و با رنگ زرد
#57
جهانی به رامش نهادند روی
✦
پرآواز میخواره شد شهر و کوی
#58
چنان بد که از بید و گل افسری
✦
ز دیدار او خواستندی سری
#59
یکی شاخ نرگس به تای درم
✦
خریدی کسی زان نگشتی دژم
#60
ز شادی جوان شد دل مرد پیر
✦
به چشمه درون آبها گشت شیر
#61
جهانجوی کرد از جهاندار یاد
✦
که یکسر جهان دید زان‌گونه شاد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.