بخش ۱۷ - شکار بهرام گور: زخم شگفت تیر و تیغ، بخشش گوران و باژ، آراستن شبستان در اصطخر

#1

دگر روز چون تاج بفروخت هور

✦

جهاندار شد سوی نخچیر گور

#2

کمان را به زه بر نهاده سپاه

✦

پس لشکر اندر همی رفت شاه

#3

چنین گفت هرکو کمان را به دست

✦

بمالد گشاید به اندازه شست

#4

نباید زدن تیر جز بر سرون

✦

که از سینه پیکانش آید برون

#5

یکی پهلوان گفت کای شهریار

✦

نگه کن بدین لشکر نامدار

#6

که با کیست زین‌گونه تیر و کمان

✦

بداندیش گر مرد نیکی گمان

#7

مگر باشد این را گشاد برت

✦

که جاوید بادا سر و افسرت

#8

چو تو تیر گیری و شمشیر و گرز

✦

ازان خسروی فر و بالای برز

#9

همه لشکر از شاه دارند شرم

✦

ز تیر و کمانشان شود دست نرم

#10

چنین داد پاسخ که این ایزدیست

✦

کزو بگذری زور بهرام چیست

#11

برانگیخت شبدیز بهرام را

✦

همی تیز کرد او دلارام را

#12

چو آمدش هنگام بگشاد شست

✦

بر گور را با سرونش ببست

#13

هم‌انگاه گور اندر آمد به سر

✦

برفتند گردان زرین کمر

#14

شگفت اندران زخم او ماندند

✦

یکایک برو آفرین خواندند

#15

که کس پر و پیکان تیرش ندید

✦

به بالای آن گور شد ناپدید

#16

سواران جنگی و مردان کین

✦

سراسر برو خواندند آفرین

#17

بدو پهلوان گفت کای شهریار

✦

مبیناد چشمت بد روزگار

#18

سواری تو و ما همه بر خریم

✦

هم از خروران در هنر کمتریم

#19

بدو گفت شاه این نه تیر منست

✦

که پیروزگر دستگیر منست

#20

کرا پشت و یاور جهاندار نیست

✦

ازو خوارتر در جهان خوار نیست

#21

برانگیخت آن بارکش را ز جای

✦

تو گفتی شد آن باره پران همای

#22

یکی گور پیش آمدش ماده بود

✦

بچه پیش ازو رفته او مانده بود

#23

یکی تیغ زد بر میانش سوار

✦

بدونیم شد گور ناپایدار

#24

رسیدند نزدیک او مهتران

✦

سرافراز و شمشیر زن کهتران

#25

چو آن زخم دیدند بر ماده گور

✦

خردمند گفت اینت شمشیر و زور

#26

مبیناد چشم بد این شاه را

✦

نماند به جز بر فلک ماه را

#27

سر مهتران جهان زیر اوست

✦

فلک زیر پیکان و شمشیر اوست

#28

سپاه از پس‌اندر همی تاختند

✦

بیابان ز گوران بپرداختند

#29

یکی مرد بر گرد لشکر بگشت

✦

که یک تن مباد اندرین پهن دشت

#30

که گوری فروشد به بازارگان

✦

بدیشان دهند این همه رایگان

#31

ز بر کوی با نامداران جز

✦

ببردند بسیار دیبا و خز

#32

بپذرفت و فرمود تا باژ و ساو

✦

نخواهند اگر چندشان بود تاو

#33

ازان شهرها هرک درویش بود

✦

وگر نانش از کوشش خویش بود

#34

ز بخشیدن او توانگر شدند

✦

بسی نیز با تخت و افسر شدند

#35

به شهر اندر آمد ز نخچیرگاه

✦

بکی هفته بد شادمان با سپاه

#36

برفتی خوش‌آواز گوینده‌ای

✦

خردمند و درویش جوینده‌ای

#37

بگفتی که ای دادخواهندگان

✦

به یزدان پناهید از بندگان

#38

کسی کو بخفته‌ست با رنج ما

✦

وگر نیستش بهره از گنج ما

#39

به میدان خرامید تا شهریار

✦

مگر بر شما نوکند روزگار

#40

دگر هرک پیرست و بیکار و سست

✦

همان کو جوانست و ناتن درست

#41

وگر وام دارد کسی زین گروه

✦

شده‌ست از بد وام خواهان ستوه

#42

وگر بی‌پدر کودکانند نیز

✦

ازان کس که دارد بخواهند چیز

#43

بود مام کودک نهفته نیاز

✦

بدوبر گشایم در گنج باز

#44

وگر مایه‌داری توانگر بمرد

✦

بدین مرز ازو کودکان ماند خرد

#45

گنه کار دارد بدان چیز رای

✦

ندارد به دل شرم و بیم خدای

#46

سخن زین نشان کس مدارید باز

✦

که از رازداران منم بی‌نیاز

#47

توانگر کنم مرد درویش را

✦

به دین آورم جان بدکیش را

#48

بتوزیم فام کسی کش درم

✦

نباشد دل خویش دارد به غم

#49

دگر هرک دارد نهفته نیاز

✦

همی دارد از تنگی خویش راز

#50

مر او را ازان کار بی‌غم کنم

✦

فزون شادی و اندهش کم کنم

#51

گر از کارداران بود رنج نیز

✦

که او از پدرمرده‌ای خواست چیز

#52

کنم زنده بر دار بیداد را

✦

که آزرد او مرد آزاد را

#53

گشادند زان پس در گنج باز

✦

توانگر شد آنکس که بودش نیاز

#54

ز نخچیرگه سوی بغداد رفت

✦

خرد یافته با دلی شاد رفت

#55

برفتند گردنکشان پیش اوی

✦

ز بیگانه و آنک بد خویش اوی

#56

بفرمود تا بازگردد سپاه

✦

بیامد به کاخ دلارای شاه

#57

شبستان زرین بیاراستند

✦

پرستندگان رود و می خواستند

#58

بتان چامه و چنگ برساختند

✦

ز بیگانه ایوان بپرداختند

#59

ز رود و می و بانگ چنگ و سرود

✦

هوا را همی داد گفتی درود

#60

به هر شب ز هر حجره یک دست‌بند

✦

ببردند تا دل ندارد نژند

#61

دو هفته همی بود دل شادمان

✦

در گنج بگشاد روز و شبان

#62

درم داد و آمد به شهر صطخر

✦

به سر بر نهاد آن کیان تاج فخر

#63

شبستاان خود را چو در باز کرد

✦

بتان را ز گنج درم ساز کرد

#64

به مشکوی زرین هرانکس که تاج

✦

نبودش بزیر اندرون تخت عاج

#65

ازان شاه ایران فراوان ژکید

✦

برآشفت وز روزبه لب گزید

#66

بدو گفت من باژ روم و خزر

✦

بدیشان دهم چون بیاری بدر

#67

هم‌اکنون به خروار دینار خواه

✦

ز گنج ری و اصفهان باژ خواه

#68

شبستان برین‌گونه ویران بود

✦

نه از اختر شاه ایران بود

#69

ز هر کشوری باژ نو خواستند

✦

زمین را به دیبا بیاراستند

#70

برین‌گونه یک چند گیتی بخورد

✦

به بزم و به رزم و به ننگ و نبرد

پادشاهی بهرام گور

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما