بخش ۱ - بر تخت نشستن بهرام گور، بیعت ایرانیان و خطبه‌های نه‌روزه و نامه به مهتران
#1
چو بر تخت بنشست بهرام گور
✦
برو آفرین کرد بهرام و هور
#2
پرستش گرفت آفریننده را
✦
جهاندار و بیدار و بیننده را
#3
خداوند پیروزی و برتری
✦
خداوند افزونی و کمتری
#4
خداوند داد و خداوند رای
✦
کزویست گیتی سراسر به پای
#5
ازان پس چنین گفت کاین تاج و تخت
✦
ازو یافتم که‌آفریده‌ست بخت
#6
بدو هستم امید و هم زو هراس
✦
وزو دارم از نیکوی‌ها سپاس
#7
شما هم بدو نیز نازش کنید
✦
بکوشید تا عهد او نشکنید
#8
زبان برگشادند ایرانیان
✦
که بستیم ما بندگی را میان
#9
که این تاج بر شاه فرخنده باد
✦
همیشه دل و بخت او زنده باد
#10
وزان پس همه آفرین خواندند
✦
همه بر سرش گوهر افشاندند
#11
چنین گفت بهرام کای سرکشان
✦
ز نیک و بد روز دیده نشان
#12
همه بندگانیم و ایزد یکی‌ست
✦
پرستش جز او را سزاوار نیست
#13
ز بدْروز بی‌بیم داریمتان
✦
به بدخواه حاجت نیاریمتان
#14
بگفت این و از پیش برخاستند
✦
برو آفرین نو آراستند
#15
شب تیره بودند با گفت‌وگوی
✦
چو خورشید بر چرخ بنمود روی
#16
به آرام بنشست بر گاه شاه
✦
برفتند ایرانیان بارخواه
#17
چنین گفت بهرام با مهتران
✦
که این نیکنامان و نیک‌اختران
#18
به یزدان گراییم و رامش کنیم
✦
بتازیم و دل زین جهان برکنیم
#19
بگفت این و اسپ کیان خواستند
✦
کیی بارگاهش بیاراستند
#20
سه دیگر چو بنشست بر تخت گفت
✦
که رسم پرستش نباید نهفت
#21
به هستی یزدان گوایی دهیم
✦
روان را بدین آشنایی دهیم
#22
بهشت‌ست و هم دوزخ و رستخیز
✦
ز نیک و ز بد نیست راه گریز
#23
کسی کاو نگرود به روز شمار
✦
مر او را تو با‌دین و دانا مدار
#24
به روز چهارم چو بر تخت عاج
✦
بسر بر نهاد آن پسندیده تاج
#25
چنین گفت کز گنج من یک زمان
✦
نیم شاد کز مردم شادمان
#26
نیم خواستار سرای سپنج
✦
نه از بازگشتن به تیمار و رنج
#27
که آنست جاوید و این ره‌گذار
✦
تو از آز پرهیز و انده مدار
#28
به پنجم چنین گفت کز رنج کس
✦
نیم شاد تا باشدم دست‌رس
#29
به کوشش بجوییم خرم بهشت
✦
خنک آنک جز تخم نیکی نکشت
#30
ششم گفت بر مردم زیردست
✦
مبادا که هرگز بجویم شکست
#31
جهان را ز دشمن تن‌آسان کنیم
✦
بداندیشگان را هراسان کنیم
#32
به هفتم چو بنشست گفت ای مهان
✦
خردمند و بیدار و دیده جهان
#33
چو با مردم زفت زفتی کنیم
✦
همی با خردمند جفتی کنیم
#34
هرانکس که با ما نسازند گرم
✦
بدی بیش ازان بیند او کز پدرم
#35
هرانکس که فرمان ما برگزید
✦
غم و درد و رنجش نباید کشید
#36
به هشتم چو بنشست فرمود شاه
✦
جوانوی را خواندن از بارگاه
#37
بدو گفت نزدیک هر مهتری
✦
به هر نامداری و هر کشوری
#38
یکی نامه بنویس با مهر و داد
✦
که بهرام بنشست بر تخت شاد
#39
خداوند بخشایش و راستی
✦
گریزنده از کژی و کاستی
#40
که با فر و برز‌ست و با مهر و داد
✦
نگیرد جز از پاک دادار یاد
#41
پذیرفتم آن را که فرمان برد
✦
گناه آن سگالد که درمان برد؟
#42
نشستم برین تخت فرخ پدر
✦
بر آیین طهمورث دادگر
#43
به داد از نیاکان فزونی کنم
✦
شما را به دین رهنمونی کنم
#44
جز از راستی نیست با هرکسی
✦
اگر چند ازو کژی آید بسی
#45
بر آن دین زردشت پیغمبرم
✦
زِ راه نیاکان خود نگذرم
#46
نُهُم گفت: زردشتِ پیشین بَر وی
✦
بِراهیم پیغمبر راست‌گوی
#47
همه پادشاهید بر چیز خویش
✦
نگهبان مرز و نگهبان کیش
#48
به فرزند و زن نیز هم پادشا
✦
خنک مردم زیرک و پارسا
#49
نخواهیم آگندن زر به گنج
✦
که از گنج درویش ماند به رنج
#50
گر ایزد مرا زندگانی دهد
✦
برین اختران کامرانی دهد
#51
یکی رامشی نامه خوانید نیز
✦
کزان جاودان ارج یابید و چیز
#52
ز ما بر همه پادشاهی درود
✦
به ویژه که مهرش بود تار و پود
#53
نهادند بر نامه‌ها بر نگین
✦
فرستادگان خواست با آفرین
#54
برفتند با نامه‌ها موبدان
✦
سواران بینا‌دل و بخردان
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.