بخش ۳۲ - خواندن نامهٔ باژخواهی، نازش شاه هند و پاسخ بهرام به آزمون خرد یا نبرد یک با صد
#1
چو بشنید شد نامه را خواستار
✦
شگفتی بماند اندران نامدار
#2
چو آن نامه برخواند مرد دبیر
✦
رخ تاجور گشت همچون زریر
#3
بدو گفت کای مرد چیره‌سخن
✦
به گفتار مشتاب و تندی مکن
#4
بزرگی نماید همی شاه تو
✦
چنان هم نماید همی راه تو
#5
کسی باژ خواهد ز هندوستان
✦
نباشم ز گوینده همداستان
#6
به لشکر همی‌گوید این گر به گنج
✦
وگر شهر و کشور سپردن به رنج
#7
کلنگ‌اند شاهان و من چون عقاب
✦
وگر خاک و من همچو دریای آب
#8
کسی با ستاره نکوشد به جنگ
✦
نه با آسمان جست کس نام و ننگ
#9
هنر بهتر از گفتن نابکار
✦
که گیرد ترا مرد داننده خوار
#10
نه مردی نه دانش نه کشور نه شهر
✦
ز شاهی شما را زبانست بهر
#11
نهفته همه بوم گنج منست
✦
نیاکان بدو هیچ نابرده دست
#12
دگر گنج برگستوان و زره
✦
چو گنجور ما برگشاید گره
#13
به پیلانش باید کشیدن کلید
✦
وگر ژنده پیلش تواند کشید
#14
وگر گیری از تیغ و جوشن شمار
✦
ستاره شود پیش چشم تو خوار
#15
زمین بر نتابد سپاه مرا
✦
همان ژنده پیلان و گاه مرا
#16
هزار ار به هندی زنی در هزار
✦
بود کس که خواند مرا شهریار
#17
همان کوه و دریای گوهر مراست
✦
به من دارد اکنون جهان پشت راست
#18
همان چشمهٔ عنبر و عود و مشک
✦
دگر گنج کافور ناگشته خشک
#19
دگر داروی مردم دردمند
✦
به روی زمین هرک گردد نژند
#20
همه بوم ما را بدین‌سان برست
✦
اگر زر و سیم است و گر گوهر‌ست
#21
چو هشتاد شاهند با تاج زر
✦
به فرمان من تنگ بسته کمر
#22
همه بوم را گرد دریاست راه
✦
نیاید بدین خاک‌بر دیو گاه
#23
ز قنوج تا مرز دریای چین
✦
ز سقلاب تا پیش ایران زمین
#24
بزرگان همه زیردست منند
✦
به بیچارگی در پرست منند
#25
به هند و به چین و ختن پاسبان
✦
نرانند جز نام من بر زبان
#26
همه تاج ما را ستاینده‌اند
✦
پرستندگی را فزاینده‌اند
#27
به مشکوی من دخت فغفور چین
✦
مرا خواند اندر جهان‌آفرین
#28
پسر دارم از وی یکی شیردل
✦
که بستاند از که به شمشیر دل
#29
ز هنگام کاوس تا کیقباد
✦
ازین بوم و بر کس نکرده‌ست یاد
#30
همان نامبردار سیصد هزار
✦
ز لشکر که خواند مرا شهریار
#31
ز پیوستگانم هزار و دویست
✦
کزیشان کسی را به من راه نیست
#32
همه زاد بر زاد خویش منند
✦
که در هند بر پای پیش منند
#33
که در بیشه شیران به هنگام جنگ
✦
ز آورد ایشان بخاید دو چنگ
#34
گر آیین بدی هیچ آزاده را
✦
که کشتی به تندی فرستاده را
#35
سرت را جدا کردمی از تنت
✦
شدی مویه‌گر بر تو پیراهنت
#36
بدو گفت بهرام کای نامدار
✦
اگر مهتری کام کژی مخار
#37
مرا شاه من گفت کو را بگوی
✦
که گر بخردی راه کژی مجوی
#38
ز درگه دو دانا پدیدار کن
✦
زبان‌آور و کامران بر سخن
#39
گر ایدونک زیشان به رای و خرد
✦
یکی بر یکی زان ما بگذرد
#40
مرا نیز با مرز تو کار نیست
✦
که نزدیک بخرد سخن خوار نیست
#41
وگرنه ز مردان جنگاوران
✦
کسی کو گراید به گرز گران
#42
گزین کن ز هندوستان صد سوار
✦
که با یک تن از ما کند کارزار
#43
نخواهیم ما باژ از مرز تو
✦
چو پیدا شدی مردی و ارز تو
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.