#1
یکی اژدها بود بر خشک و آب
✦
به دریا بدی گاه بر آفتاب
“There was a formidable dragon upon dry land and sea, dwelling now in the waters and now beneath the sun.”
#2
همی درکشیدی به دم ژنده پیل
✦
وزو خاستی موج دریای نیل
“With its tail it could drag down a mighty elephant, raising waves like the roaring River Nile.”
#3
چنین گفت شنگل به یاران خویش
✦
بدان تیزهش رازداران خویش
“Shangal spoke thus unto his companions—to those sharp-witted keepers of his secrets:”
#4
که من زین فرستادهٔ شیرمرد
✦
گهی شادمانم گهی پر ز درد
“'Concerning this lion-hearted envoy, I am at times filled with joy and at times consumed by anguish.'”
#5
مرا پشت بودی گر ایدر بدی
✦
به قنوج بر کشوری سر بدی
“'He would be my strong support were he to stay here, but he would overtop the realm of Cannauj.'”
#6
گر از نزد ما سوی ایران شود
✦
ز بهرام قنوج ویران شود
“'Yet if he departs from us back to Iran, Cannauj will be laid waste through Bahram.'”
#7
چو کهتر چنین باشد و مهتر اوی
✦
نماند برین بوم ما رنگ و بوی
“'When the servant is so mighty, what must his master be? No splendor will remain upon our land.'”
#8
همه شب همی کار او ساختم
✦
یکی چارهٔ دیگر انداختم
“'All night I weighed his fate and devised another subtle stratagem.'”
#9
فرستمش فردا بر اژدها
✦
کزو بی‌گمانی نیابد رها
“'Tomorrow I shall send him against the dragon, from which he surely shall find no escape.'”
#10
نباشم نکوهیدهٔ کار اوی
✦
چو با اژدها خود شود جنگجوی
“'Thus I shall not be blamed for his death when he himself chooses to battle the dragon.'”
#11
بگفت این و بهرام را پیش خواند
✦
بسی داستان دلیران براند
“Having said this, he summoned Bahram to his presence and recounted many tales of valiant heroes.”
#12
بدو گفت یزدان پاک‌آفرین
✦
ترا ایدر آورد ز ایران زمین
“He said to him: 'The pure Creator of all brought thee here from the land of Iran,'”
#13
که هندوستان را بشویی ز بد
✦
چنان کز ره نامداران سزد
“'So that thou mightest cleanse Hindustan of evil, as befits the glory of renowned champions.'”
#14
یکی کار پیش است با درد و رنج
✦
به آغاز رنج و به فرجام گنج
“'A task lies ahead fraught with pain and toil—hardship at the beginning, but treasure at the end.'”
#15
چو این کرده باشی زمانی مپای
✦
به خشنودی من برو باز جای
“'When thou hast accomplished this, delay not, but return to thy homeland with my blessing.'”
#16
به شنگل چنین پاسخ آورد شاه
✦
ک از رای تو بگذرم نیست راه
“The King answered Shangal thus: 'There is no path for me except to obey thy counsel.'”
#17
ز فرمان تو نگذرم یک زمان
✦
مگر بد بود گردش آسمان
“'I shall not stray from thy command for a single moment, unless the turning heavens bring evil.'”
#18
بدو گفت شنگل که چندین بلاست
✦
بدین بوم ما در یکی اژدهاست
“Shangal said to him: 'Such a calamity exists in our land—a monster of a dragon!'”
#19
به خشکی و دریا همی بگذرد
✦
نهنگ دم آهنگ را بشمرد
“'It roams across dry land and sea, holding even swift sea-crocodiles as nothing.'”
#20
توانی مگر چاره‌ای ساختن
✦
ازو کشور هند پرداختن
“'Perchance thou canst devise a remedy to rid the realm of Hind of this terror.'”
#21
به ایران بری باژ هندوستان
✦
همه مرز باشند همداستان
“'Then thou shalt bear the tribute of Hindustan back to Iran, and all borders shall agree in concord.'”
#22
همان هدیهٔ هند با باژ نیز
✦
ز عود و ز عنبر ز هرگونه چیز
“'Together with gifts of aloeswood, ambergris, and precious goods of every kind.'”
#23
بدو گفت بهرام کای پادشا
✦
بهند اندرون شاه و فرمانروا
“Bahram said to him: 'O King, sovereign and ruler over India,'”
#24
به فرمان دارنده یزدان پاک
✦
پی اژدها را ببرم ز خاک
“'By the decree of the pure Creator, I shall root out the very trace of this dragon from the earth.'”
#25
ندانم که او را نشیمن کجاست
✦
بباید نمودن به من راه راست
“'I know not where its lair is; the right path must be shown to me.'”
#26
فرستاد شنگل یکی راه‌جوی
✦
که آن اژدها را نماید بدوی
“Shangal sent a guide to show him the way to the dragon.”
#27
همی رفت با نامور سی سوار
✦
از ایران سواران خنجرگزار
“He rode forth accompanied by thirty renowned sword-wielding horsemen of Iran.”
#28
همی تاخت تا پیش دریا رسید
✦
به تاریکی آن اژدها را بدید
“He galloped until he reached the shore of the sea, and in the darkness beheld the dragon.”
#29
بزرگان ایران خروشان شدند
✦
وزان اژدها نیز جوشان شدند
“The Iranian nobles cried out in dread, and the dragon too began to seethe and roar.”
#30
به بهرام گفتند کای شهریار
✦
تو این را چو آن کرگ پیشین مدار
“They said to Bahram: 'O King, deem not this beast like the horned rhino of before!'”
#31
به ایرانیان گفت بهرام گرد
✦
که این را به دادار باید سپرد
“The valiant Bahram said to the Iranians: 'This matter must be entrusted to the Creator.'”
#32
مرا گر زمانه بدین اژدهاست
✦
به مردی فزونی نگیرد نه کاست
“'If my appointed time has come by this dragon, my valor will neither increase nor diminish it.'”
#33
کمان را به زه کرد و بگزید تیر
✦
که پیکانش را داده بد زهر و شیر
“He strung his bow and selected arrows whose steel tips were tempered with poison and milk.”
#34
بران اژدها تیرباران گرفت
✦
چپ و راست جنگ سواران گرفت
“He showered arrows upon the dragon, taking up the fight of horsemen right and left.”
#35
به پولاد پیکان دهانش بدوخت
✦
همی خار زان زهر او برفروخت
“With steel arrowheads he pinned its mouth shut, while the brambles burned from the heat of its venom.”
#36
دگر چار چوبه بزد بر سرش
✦
فرو ریخت با زهر خون از برش
“He struck four more shafts into its head; blood mixed with venom poured down from its body.”
#37
تن اژدها گشت زان تیر سست
✦
همی خاک را خون زهرش بشست
“The body of the dragon grew feeble from those arrows, and its poison-blood washed the earth.”
#38
یکی تیغ زهرآبگون برکشید
✦
به تندی دل اژدها بردرید
“He drew a blade tempered in venom and fiercely tore open the dragon's heart.”
#39
به تیغ و تبرزین بزد گردنش
✦
به خاک اندر افگند بیجان تنش
“With sword and battle-axe he severed its neck, flinging its lifeless corpse upon the dust.”
#40
به گردون سرش سوی شنگل کشید
✦
چو شاه آن سر اژدها را بدید
“Upon a heavy wagon he hauled its head to Shangal; when the King beheld that dragon's head,”
#41
برآمد ز هندوستان آفرین
✦
ز دادار بر بوم ایران‌زمین
“A roar of praise arose from Hindustan, acclaiming the Creator for the land of Iran,”
#42
که زاید برآن خاک چونین سوار
✦
که با اژدها سازد او کارزار
“'That upon such soil there should be born a rider who could wage battle against a dragon!'”
#43
برین برز بالا و این شاخ و یال
✦
نباشد جز از شهریارش همال
“'With such tall stature, shoulder, and arm, none could be his equal save his own Sovereign King!'”