#1
چو کسری نشست از بر تخت عاج
✦
به سر برنهاد آن دل‌افروز تاج
“When Khosrow seated himself upon the ivory throne, he placed the radiant crown upon his head.”
#2
بزرگان گیتی شدند انجمن
✦
چو بنشست سالار با رای‌زن
“The magnates of the world assembled together when the sovereign sat with his wise counselors.”
#3
سر نامداران زبان برگشاد
✦
ز دادار نیکی دهش کرد یاد
“The chief of the illustrious opened his mouth to speak, offering remembrance and praise to the Creator of all good.”
#4
چنین گفت کز کردگار سپهر
✦
دل ما پر از آفرین باد و مهر
“He spoke thus: 'May our hearts be filled with love and praise for the Creator of the heavens.'”
#5
کزویست نیک و بدویست کام
✦
ازو مستمندیم وزو شادکام
“'For from Him comes both good and the fulfillment of desire; from Him we know distress, and from Him we find joy.'”
#6
ازویست فرمان و زویست مهر
✦
به فرمان اویست بر چرخ مهر
“'From Him stems authority and loving mercy, and by His command the sun turns in the firmament.'”
#7
ز رای وز تیمار او نگذریم
✦
نفس جز به فرمان او نشمریم
“'We shall not step beyond His wisdom and care, nor draw a single breath save by His decree.'”
#8
به تخت مهی بر هر آنکس که داد
✦
کند در دل او باشد از داد شاد
“'Whosoever acts with justice upon the supreme throne shall have a heart made glad by righteousness.'”
#9
هر آنکس که اندیشهٔ بد کند
✦
به فرجام بد با تن خود کند
“'And whosoever harbors evil thoughts shall in the end bring evil upon his own self.'”
#10
ز ما هرچ خواهند پاسخ دهیم
✦
بخواهش گران روز فرخ نهیم
“'Whatever men ask of us, we shall answer; we shall bestow fortunate days upon those who seek our aid.'”
#11
از اندیشهٔ دل کس آگاه نیست
✦
به تنگی دل اندر مرا راه نیست
“'None is privy to the inner thoughts of the heart, yet narrowness of heart has no path into my spirit.'”
#12
اگر پادشا را بود پیشه داد
✦
بود بی‌گمان هر کس از داد شاد
“'If a king's customary practice be justice, then without doubt all people shall rejoice in that righteousness.'”
#13
از امروز کاری به فردا ممان
✦
که داند که فردا چه گردد زمان
“'Leave not today's task for tomorrow, for who knows how time's fortune will turn on the morrow?'”
#14
گلستان که امروز باشد به بار
✦
تو فردا چنی گل نیاید به کار
“'The rose garden that bears blossoms today will not yield useful roses for you to pluck tomorrow.'”
#15
بدانگه که یابی تن زورمند
✦
ز بیماری اندیش و درد و گزند
“'When you find your body strong and whole, reflect upon sickness, pain, and afflictions.'”
#16
پس زندگی یاد کن روز مرگ
✦
چنانیم با مرگ چون باد و برگ
“'Then remember death in the midst of life; before death, we are like leaves before the wind.'”
#17
هر آنگه که در کار سستی کنی
✦
همه رای ناتندرستی کنی
“'Whenever you act with weakness and hesitation in affairs, you devise a counsel of unwholesomeness.'”
#18
چو چیره شود بر دل مرد رشک
✦
یکی دردمندی بود بی‌پزشک
“'When envy gains mastery over a man's heart, he becomes like a sufferer without a physician.'”
#19
دل مرد بیکار و بسیار گوی
✦
ندارد به نزد کسان آبروی
“'The heart of an idle and talkative man commands no respect in the eyes of others.'”
#20
وگر بر خرد چیره گردد هوا
✦
نخواهد به دیوانگی بر گوا
“'If passion rules over wisdom, it will need no further witness to prove its insanity.'”
#21
بکژی تو را راه نزدیکتر
✦
سوی راستی راه باریکتر
“'The path to crookedness is nearer to you, while the path toward truthfulness is narrower.'”
#22
به کاری کزو پیشدستی کنی
✦
به آید که کندی و سستی کنی
“'In any endeavor where you show initiative and speed, it is far better than showing slowness and lethargy.'”
#23
اگر جفت گردد زبان بر دروغ
✦
نگیرد ز بخت سپهری فروغ
“'If the tongue becomes wedded to lies, it shall receive no radiance from celestial fortune.'”
#24
سخن گفتن کژ ز بیچارگیست
✦
به بیچارگان بربباید گریست
“'Falseness of speech springs from helplessness; one should weep for those who are so helpless.'”
#25
چو برخیزد از خواب شاه از نخست
✦
ز دشمن بود ایمن و تندرست
“'When a king rises from sleep at dawn, let him be secure from enemies and sound of body.'”
#26
خردمند وز خوردنی بی‌نیاز
✦
فزونی برین رنج و دردست و آز
“'If he is wise and free from gluttony, seeking more than sufficiency brings only pain, grief, and greed.'”
#27
وگر شاه با داد و بخشایشست
✦
جهان پر ز خوبی و آسایشست
“'And if the king be endowed with justice and mercy, the world shall be filled with goodness and ease.'”
#28
وگر کژی آرد بداد اندرون
✦
کبستش بود خوردن و آب خون
“'But if he brings crookedness into justice, his nourishment shall be colocynth, bloody water, and grief.'”
#29
هر آنکس که هست اندرین انجمن
✦
شنید این برآورده آواز من
“'Let everyone present in this assembly hear this high-raised voice of mine:'”
#30
بدانید و سرتاسر آگاه بید
✦
همه ساله با بخت همراه بید
“'Know this and be fully aware across the land; may you all be accompanied by good fortune throughout the years:'”
#31
که ما تاجداری به سر برده‌ایم
✦
بداد و خرد رای پرورده‌ایم
“'That we have worn the crown of kingship in justice, nurturing our mind with wisdom.'”
#32
ولیکن ز دستور باید شنید
✦
بد و نیک بی‌او نیاید پدید
“'Yet one must listen to the chief minister, for good and evil cannot be discerned without him.'”
#33
هر آنکس که آید بدین بارگاه
✦
ببایست کاری نیابند راه
“'Whoever comes to this court having a needful task must not be barred from entry.'”
#34
نباشم ز دستور همداستان
✦
که بر من بپوشد چنین داستان
“'I shall not agree with any minister who conceals such matters from me.'”
#35
بدرگاه بر کارداران من
✦
ز لشکر نبرده سواران من
“'At court, my officials and my proven battle-tested warriors...'”
#36
چو روزی بدیشان نداریم تنگ
✦
نگه کرد باید بنام و به ننگ
“'Since we do not constrain their daily sustenance, they must safeguard honor and guard against shame.'”
#37
همه مردمی باید و راستی
✦
نباید به کار اندرون کاستی
“'All conduct must be rooted in humanity and truth; there must be no fault or shortcoming in duty.'”
#38
هر آنکس که باشد از ایرانیان
✦
ببندد بدین بارگه برمیان
“'Whosoever among the Iranians binds his waist in service to this court...'”
#39
بیابد ز ما گنج و گفتار نرم
✦
چو باشد پرستنده با رای و شرم
“'He shall receive treasure and gentle words from us, provided he serves with wisdom and modesty.'”
#40
چو بیداد جوید یکی زیردست
✦
نباشد خردمند و خسروپرست
“'When a subject seeks injustice, he is neither wise nor a true worshiper of the king.'”
#41
مکافات باید بدان بد که کرد
✦
نباید غم ناجوانمرد خورد
“'Retribution must follow the evil that he wrought; one should feel no sorrow for an unchivalrous man.'”
#42
شما دل به فرمان یزدان پاک
✦
بدارید وز ما مدارید باک
“'Hold your hearts fast to the decree of the Pure God, and harbor no fear of us.'”
#43
که اویست بر پادشا پادشا
✦
جهاندار و پیروز و فرمانروا
“'For He is the King over kings, the ruler of the world, victorious and sovereign.'”
#44
فروزندهٔ تاج و خورشید و ماه
✦
نماینده ما را سوی داد راه
“'The illuminator of crown, sun, and moon, Who guides us onto the path of righteousness.'”
#45
جهاندار بر داوران داورست
✦
ز اندیشهٔ هر کسی برترست
“'The Lord of the world is Judge over all judges, far beyond the grasp of any human thought.'”
#46
مکان و زمان آفرید و سپهر
✦
بیاراست جان و دل ما به مهر
“He created space, time, and the revolving sphere, and adorned our souls and hearts with loving grace.”
#47
شما را دل از مهر ما برفروخت
✦
دل و چشم دشمن به ما بربدوخت
“Your hearts were ignited with love for us, while the heart and eye of our enemies were stitched shut in defeat.”
#48
شما رای و فرمان یزدان کنید
✦
به چیزی که پیمان دهد آن کنید
“Follow the will and command of the Almighty, and abide faithfully by all that He covenants.”
#49
نگهدار تا جست و تخت بلند
✦
تو را بر پرستش بود یارمند
“He is the true guardian of the crown and exalted throne, aiding you in your holy devotion.”
#50
همه تندرستی به فرمان اوست
✦
همه نیکویی زیر پیمان اوست
“All health and well-being exist by His decree; all goodness lies within His divine covenant.”
#51
ز خاشاک تا هفت چرخ بلند
✦
همان آتش و آب و خاک نژند
“From the smallest speck of straw to the seven high heavens, as well as fire, water, and humble earth,”
#52
به هستی یزدان گوایی دهند
✦
روان تو را آشنایی دهند
“All bear witness to the existence of God, enlightening your soul with divine wisdom.”
#53
ستایش همه زیر فرمان اوست
✦
پرستش همه زیر پیمان اوست
“All praise remains subject to His supreme command; all worship is bound within His sacred covenant.”