#1
همان شاه شنگل دلی پر ز درد
✦
همی داشت از کار او روی زرد
“King Shangal had a heart full of pain, and his countenance turned pale over his deeds.”
#2
شب آمد بیاورد فرزانه را
✦
همان مردم خویش و بیگانه را
“When night fell, he brought forth the sage, as well as his own kin and outsiders.”
#3
چنین گفت کاین مرد بهرامشاه
✦
بدین زور و این شاخ و این دستگاه
“He said: 'This man who claims to be Bahram's envoy, with such strength and stature and magnificence,'”
#4
نباشد همی ایدر از هیچ روی
✦
ز هرگونه آمیختم رنگ و بوی
“'Can in no wise remain here with us, though I tried to blend with him in every color and scent.'”
#5
گر از نزد ما او به ایران شود
✦
به نزدیک شاه دلیران شود
“'If he returns from our presence to Iran, to the valiant King of Kings,'”
#6
سپاه مرا سست خواند به کار
✦
به هندوستان نیست گوید سوار
“'He will call my army feeble in combat and say there are no true horsemen in Hindustan.'”
#7
سرافراز گردد مگر دشمنم
✦
فرستاده را سر ز تن برکنم
“'Perchance my enemy will grow proud; thus I should strike the envoy's head from his body!'”
#8
نهانش همی کرد خواهم تباه
✦
چه بینید این را چه دانید راه
“'I wish to destroy him secretly. What do you see in this, and what pathway do you know?'”
#9
بدو گفت فرزانه کای شهریار
✦
دلت را بدین‌گونه رنجه مدار
“The sage spake unto him, saying: 'O Sovereign! Do not afflict your heart in this manner.'”
#10
فرستادهٔ شهریاران کشی
✦
به غمری برد راه و بیدانشی
“'To slay the envoy of monarchs leads only to ruin and ignorance.'”
#11
کس اندیشه زین‌گونه هرگز نکرد
✦
به راه چنین رای هرگز مگرد
“'None hath ever harbored such a thought; never walk upon such a treacherous path.'”
#12
بر مهتران زشت‌نامی بود
✦
سپهبد به مردم گرامی بود
“'It brings ill repute upon rulers, whereas a commander should be beloved by the people.'”
#13
پس‌انگه بیاید از ایران سپاه
✦
یکی تاجداری چو بهرامشاه
“'And thereafter an army will come from Iran, under a crown-bearer such as King Bahram,'”
#14
نماند ز ما کس بدینجا درست
✦
ز نیکی نباید ترا دست شست
“'And none of us will remain whole in this place; thou must not wash thy hands of goodness.'”
#15
رهانیدهٔ ماست از اژدها
✦
نه کشتن بود رنج او را بها
“'He is the one who saved us from the dragon; slaying him is no fit reward for his toil.'”
#16
بدین بوم ما اژدها کشت و کرگ
✦
به تن زندگانی فزایش نه مرگ
“'In this our land he slew dragon and rhino; his body deserveth increase of life, not death.'”
#17
چو بشنید شنگل سخن تیره شد
✦
ز گفتار فرزانگان خیره شد
“When Shangal heard these words, his countenance darkened; he was dazed by the wise men's speech.”
#18
ببود آن شب و بامداد پگاه
✦
فرستاد کس نزد بهرامشاه
“He waited that night, and at early dawn he sent someone unto Bahram Shah.”
#19
به تنها تن خویش بی‌انجمن
✦
نه دستور بد پیش و نه رای زن
“He met him alone, without assembly, with no advisor present nor counselor.”
#20
به بهرام گفت ای دلارای مرد
✦
توانگر شدی گرد بیشی مگرد
“He said to Bahram: 'O heart-delighting man, thou hast gained wealth; seek not for more.'”
#21
بتو داد خواهم همی دخترم
✦
ز گفتار و کردار باشد برم
“'I will give thee my daughter in marriage, that my speech and deed may bear fruit.'”
#22
چو این کرده باشم بر من بایست
✦
کز ایدر گذشتن ترا روی نیست
“'When I have done this, stay by my side, for thou hast no way to pass beyond this realm.'”
#23
ترا بر سپه کامگاری دهم
✦
به هندوستان شهریاری دهم
“'I shall give thee rule over the host and grant thee sovereignty in Hindustan.'”
#24
فروماند بهرام و اندیشه کرد
✦
ز تخت و نژاد و ز ننگ و نبرد
“Bahram paused and pondered deeply, thinking of throne, lineage, shame, and battle.”
#25
ابا خویشتن گفت کاین جنگ نیست
✦
ز پیوند شنگل مرا ننگ نیست
“He said to himself: 'This is no time for battle; kinship with Shangal brings me no shame.'”
#26
و دیگر که جان بر سر آرم بدین
✦
ببینم مگر خاک ایران زمین
“'And moreover, I will save my life through this, until perchance I see the land of Iran again.'”
#27
که ایدر بدین‌سان بماندیم دیر
✦
برآویخت با دام روباه شیر
“'For we have remained here in this manner for long; a lion hath become entangled in a fox's snare.'”
#28
چنین داد پاسخ که فرمان کنم
✦
ز گفتارت آرایش جان کنم
“Thus he answered: 'I shall obey thy command; I make thy words the adornment of my soul.'”
#29
تو از هر سه دختر یکی برگزین
✦
که چون بینمش خوانمش آفرین
“'Choose one of thy three daughters, so that when I see her, I may sing her praise.'”
#30
ز گفتار او شاد شد شاه هند
✦
بیاراست ایوان به چینی پرند
“At his words, the King of India was gladdened; he adorned the palace with brocade of China.”
#31
سه دختر بیامد چو خرم بهار
✦
به آرایش و بوی و رنگ و نگار
“Three daughters came forth like joyful spring, filled with adornment, fragrance, color, and grace.”
#32
به بهرام گور آن زمان گفت رو
✦
بیارای دل را به دیدار نو
“Shangal then said unto Bahram Gur: 'Go now, and adorn thy heart with a fresh vision.'”
#33
بشد تیز بهرام و او را بدید
✦
ازان ماه‌رویان یکی برگزید
“Bahram went swiftly and looked upon them; from among those moon-faced maidens he chose one.”
#34
چو خرم بهاری سپینود نام
✦
همه شرم و ناز و همه رای و کام
“Named Sepinud, like a joyful spring, all modesty, tenderness, wisdom, and desire.”
#35
بدو داد شنگل سپینود را
✦
چو سرو سهی شمع بی‌دود را
“Shangal bestowed Sepinud upon him—a stately cypress, a smokeless shining candle.”
#36
یکی گنج پرمایه‌تر برگزید
✦
بدان ماه‌رخ داد شنگل کلید
“Shangal selected a most precious treasury and handed the key to that moon-faced maiden.”
#37
بیاورد یاران بهرام را
✦
سواران بازیب و با نام را
“He brought forth Bahram's companions—knights of dignity and renown.”
#38
درم داد ودینار و هرگونه چیز
✦
همان عنبر و عود و کافورنیز
“He gave silver, gold, and diverse treasures, as well as ambergris, aloeswood, and camphor.”
#39
بیاراست ایوان گوهرنگار
✦
ز قنوج هرکس که بد نامدار
“He decorated the jewel-studded hall, and gathered all the renowned men of Qannauj.”
#40
خرامان بران بزمگاه آمدند
✦
به شادی همه نزد شاه آمدند
“Graciously they entered the banquet house, approaching the king in joyous state.”
#41
ببودند یک هفته با می به دست
✦
همه شاد و خرم به جای نشست
“They remained for a week with wine in hand, all joyful and glad in their seats.”
#42
سپینود با شاه بهرام گور
✦
چو می بود روشن به جام بلور
“Sepinud sat with King Bahram Gur, like clear wine shining in a crystal glass.”