✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

50 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۵۰ - مشورت کسری با بزرگان درباره جنگ با خاقان

پس آگاهی آمد به شاه بزرگ

✦

ز خاقان که شد نامدار سترگ

ز هیتال و گردان آن انجمن

✦

که آمد ز خاقان بریشان شکن

ز شاه چغانی که با بخت نو

✦

بیامد نشست از بر تخت نو

پراندیشه بنشست شاه جهان

✦

ز گفتار بیدار کارآگهان

به ایوان بیاراست جای نشست

✦

برفتند گردان خسروپرست

ابا موبد موبدان اردشیر

✦

چوشاپور وچون یزدگرد دبیر

همان بخردان نماینده راه

✦

نشستند یک سر بر تخت شاه

چنین گفت کسری که ای بخردان

✦

جهان گشته و کار دیده ردان

یکی آگهی یافتم ناپسند

✦

سخنهای ناخوب و ناسودمند

#10

ز هیتال وز ترک وخاقان چین

✦

وزان مرزبانان توران زمین

#11

بی اندازه لشکر شدند انجمن

✦

ز چاچ وز چین وز ترک و ختن

#12

یکی هفته هیتال با ترک و چین

✦

ز اسبان نبرداشتند ایچ زین

#13

به فرجام هیتال برگشته شد

✦

دو بهره مگر خسته و کشته شد

#14

بدان نامداری که هیتال بود

✦

جهانی پر از گُرز وکوپال بود

#15

شگفتست کآمد بریشان شکست

✦

سپهبد مباد ایچ با رای پست

#16

اگر غاتفر داشتی نام و رای

✦

نبردی سپهر آن سپه را ز جای

#17

چوشد مرز هیتالیان پر ز شور

✦

بجستند از تخم بهرام گور

#18

نو آیین یکی شاه بنشاندند

✦

به شاهی برو آفرین خواندند

#19

نشستست خاقان بدان روی چاج

✦

سرافراز با لشگر و گنج تاج

#20

ز خویشان ارجاسب و افراسیاب

✦

جز از مرز ایران نبینند به خواب

#21

ز پیروزی لشکر غاتفر

✦

همی‌برفرازد به خورشید سر

#22

سزد گر نباشیم همداستان

✦

که خاقان نخواند چنین داستان

#23

که تا آن زمین پادشاهی مراست

✦

که دارند ازو چینیان پشت راست

#24

همه زیردستان از ایشان به رنج

✦

سپرده بدیشان زن و مرد و گنج

#25

چه بینید یکسر کنون اندرین

✦

چه سازیم با ترک وخاقان چین

#26

بزرگان داننده برخاستند

✦

همه پاسخش را بیاراستند

#27

گرفتند یک سر برو آفرین

✦

که ای شاه نیک اختر و پاکدین

#28

همه مرز هیتال آهرمنند

✦

دورویند واین مرز را دشمنند

#29

بریشان سزد هرچ آید ز بد

✦

هم از شاه گفتار نیکو سزد

#30

ازیشان اگر نیستی کین و درد

✦

جز از خون آن شاه آزادمرد

#31

بکشتند پیروز را ناگهان

✦

چنان شهریاری چراغ جهان

#32

مبادا که باشند یک روز شاد

✦

که هرگز نخیزد ز بیداد داد

#33

چنینست بادافره دادگر

✦

همان بدکنش را بد آید به سر

#34

ز خاقان اگر شاه راند سخن

✦

که دارد به دل کین و درد کهن

#35

سزد گر ز خویشان افراسیاب

✦

بدآموز دارد دو دیده پرآب

#36

دگر آنک پیروز شد دل گرفت

✦

اگر زو بترسی نباشد شگفت

#37

ز هیتال وز لشکر غاتفر

✦

مکن یاد وتیمار ایشان مخور

#38

ز خویشان ارجاسب و افراسیاب

✦

زخاقان که بنشست ازان روی آب

#39

به روشن روان کار ایشان بساز

✦

تویی درجهان شاه گردن فراز

#40

فروغ از تو گیرد روان و خرد

✦

انوشه کسی کو روان پرورد

#41

تو داناتری از بزرگ انجمن

✦

نبایدت فرزانه و رای زن

#42

تو را زیبد اندر جهان تاج وتخت

✦

که با فر و برزی و با رای و بخت

#43

اگر شاه سوی خراسان شود

✦

ازین پادشاهی هراسان شود

#44

هرآن گه که بینند بی‌شاه بوم

✦

زمان تا زمان لشکر آید ز روم

#45

از ایرانیان باز خواهند کین

✦

نماند بروبوم ایران زمین

#46

نه کس پای بر خاک ایران نهاد

✦

نه زین پادشاهی ببد کرد یاد

#47

اگر شاه را رای کینست وجنگ

✦

ازو رام گردد به دریا نهنگ

#48

چو بشنید ز ایرانیان شهریار

✦

ز بزم وز پرخاش وز کارزار

#49

کسی را نبد گرد رزم آرزوی

✦

به بزم و بناز اندرون کرده خوی

#50

بدانست شاه جهان کدخدای

✦

که اندر دل بخردان چیست رای

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما