بخش ۴۴ - مرگ اسکندر، سوگ لشکر و روانه شدن تابوت از جرم به اسکندریه
#1
چو آگاه شد لشکر از درد شاه
✦
جهان گشت بر نامداران سیاه
#2
به تخت بزرگی نهادند روی
✦
جهان شد سراسر پر از گفت‌وگوی
#3
سکندر چو از لشکر آگاه شد
✦
بدانست کش روز کوتاه شد
#4
بفرمود تا تخت بیرون برند
✦
از ایوان شاهی به هامون برند
#5
ز بیماری او غمی شد سپاه
✦
که بی‌رنگ دیدند رخسار شاه
#6
همه دشت یکسر خروشان شدند
✦
چو بر آتش تیز جوشان شدند
#7
همی گفت هرکس که بد روزگار
✦
که از رومیان کم شود شهریار
#8
فرازآمد آن گردش بخت شوم
✦
که ویران شود زین سپس مرز روم
#9
همه دشمنان کام دل یافتند
✦
رسیدند جایی که بشتافتند
#10
بمابر کنون تلخ گردد جهان
✦
خروشان شویم آشکار و نهان
#11
چنین گفت قیصر به آوای نرم
✦
که ترسنده باشید با رای و شرم
#12
ز اندرز من سربسر مگذرید
✦
چو خواهید کز جان و تن برخورید
#13
پس از من شما را همینست کار
✦
نه با من همی بد کند روزگار
#14
بگفت این و جانش برآمد ز تن
✦
شد آن نامور شاه لشکرشکن
#15
ز لشکر سراسر برآمد خروش
✦
ز فریاد لشکر بدرید گوش
#16
همه خاک بر سر همی بیختند
✦
ز مژگان همی خون دل ریختند
#17
زدند آتش اندر سرای نشست
✦
هزار اسپ را دم بریدند پست
#18
نهاده بر اسپان نگونسار زین
✦
تو گفتی همی برخروشد زمین
#19
ببردند صندوق زرین به دشت
✦
همی ناله از آسمان برگذشت
#20
سکوبا بشستش به روشن گلاب
✦
پراگند بر تنش کافور ناب
#21
ز دیبای زربفت کردش کفن
✦
خروشان بران شهریار انجمن
#22
تن نامور زیر دیبای چین
✦
نهادند تا پای در انگبین
#23
سر تنگ تابوت کردند سخت
✦
شد آن سایه گستر دلاور درخت
#24
نمانی همی در سرای سپنج
✦
چه یازی به تخت و چه نازی به گنج
#25
چو تابوت زان دشت برداشتند
✦
همه دست بر دست بگذاشتند
#26
دو آواز شد رومی و پارسی
✦
سخنشان ز تابوت بد یک بسی
#27
هرانکس که او پارسی بود گفت
✦
که او را جز ایدر نباید نهفت
#28
چو ایدر بود خاک شاهنشهان
✦
چه تازند تابوت گرد جهان
#29
چنین گفت رومی یکی رهنمای
✦
که ایدر نهفتن ورا نیست رای
#30
اگر بشنوید آنچ گویم درست
✦
سکندر در آن خاک ریزد که رست
#31
یکی پارسی نیز گفت این سخن
✦
که گر چندگویی نیاید به بن
#32
نمایم شما را یکی مرغزار
✦
ز شاهان و پیشینگان یادگار
#33
ورا جرم خواند جهاندیده پیر
✦
بدو اندرون بیشه و آبگیر
#34
چو پرسی ترا پاسخ آید ز کوه
✦
که آواز او بشنود هر گروه
#35
بیارید مر پیر فرتوت را
✦
هم ایدر بدارید تابوت را
#36
بپرسید اگر کوه پاسخ دهد
✦
شما را بدین رای فرخ نهد
#37
برفتند پویان به کردار غرم
✦
بدان بیشه کش باز خوانند جرم
#38
بگفتند پاسخ چنین داد باز
✦
که تابوت شاهان چه دارید راز
#39
که خاک سکندر به اسکندریست
✦
کجا کرده بد روزگاری که زیست
#40
چو آواز بشنید لشکر برفت
✦
ببردند زان بیشه صندوق تفت
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.