بخش ۴۳ - دردمندی اسکندر در بابل، نامهٔ مرگ به مادر و وصیت روشنک، دختر کید و تابوت زرین
#1
به بابل همان روز شد دردمند
✦
بدانست کامد به تنگی گزند
#2
دبیر جهاندیده را پیش خواند
✦
هرانچش به دل بود با او براند
#3
به مادر یکی نامه فرمود و گفت
✦
که آگاهی مرگ نتوان نهفت
#4
ز گیتی مرا بهره این بد که بود
✦
زمان چون نکاهد نشاید فزود
#5
تو از مرگ من هیچ غمگین مشو
✦
که اندر جهان این سخن نیست نو
#6
هرانکس که زاید ببایدش مرد
✦
اگر شهریارست گر مرد خرد
#7
بگویم کنون با بزرگان روم
✦
که چون بازگردند زین مرز و بوم
#8
نجویند جز رای و فرمان تو
✦
کسی برنگردد ز پیمان تو
#9
هرانکس که بودند ز ایرانیان
✦
کزیشان بدی رومیان را زیان
#10
سپردم به هر مهتری کشوری
✦
که گردد بر آن پادشاهی سری
#11
همانا نیازش نیاید به روم
✦
برآساید آن کشور و مرز و بوم
#12
مرا مرده در خاک مصر آگنید
✦
ز گفتار من هیچ مپراگنید
#13
به سالی ز دینار من صدهزار
✦
ببخشید بر مردم خیش‌کار
#14
گر آید یکی روشنک را پسر
✦
بود بی‌گمان زنده نام پدر
#15
نباید که باشد جزو شاه روم
✦
که او تازه گرداند آن مرز و بوم
#16
وگر دختر آید به هنگام بوس
✦
به پیوند با تخمهٔ فیلقوس
#17
تو فرزند خوانش نه داماد من
✦
بدو تازه کن در جهان یاد من
#18
دگر دختر کید را بی‌گزند
✦
فرستید نزد پدر ارجمند
#19
ابا یاره و برده و نیک‌خواه
✦
عماری بسیچید بااو به راه
#20
همان افسر و گوهر و سیم و زر
✦
که آورده بود او ز پیش پدر
#21
به رفتن چنو گشت همداستان
✦
فرستید با او به هندوستان
#22
من ایدر همه کار کردم به برگ
✦
به بیچارگی دل نهادم به مرگ
#23
نخست آنک تابوت زرین کنند
✦
کفن بر تنم عنبر آگین کنند
#24
ز زربفت چینی سزاوار من
✦
کسی کو بپیچد ز تیمار من
#25
در و بند تابوت ما را به قیر
✦
بگیرند و کافور و مشک و عبیر
#26
نخست آگنند اندرو انگبین
✦
زبر انگبین زیر دیبای چین
#27
ازان پس تن من نهند اندران
✦
سرآمد سخن چون برآمد روان
#28
تو پند من ای مادر پرخرد
✦
نگه‌دار تا روز من بگذرد
#29
ز چیزی که آوردم از هند و چین
✦
ز توران و ایران و مکران زمین
#30
بدار و ببخش آنچ افزون بود
✦
وز اندازهٔ خویش بیرون بود
#31
به تو حاجت آنستم ای مهربان
✦
که بیدار باشی و روشن‌روان
#32
نداری تن خویش را رنجه بس
✦
که اندر جهان نیست جاوید کس
#33
روانم روان ترا بی‌گمان
✦
ببیند چو تنگ اندر آید زمان
#34
شکیبایی از مهر نامی‌تر است
✦
سبکسر بود هرک او کهتر است
#35
ترا مهر بد بر تنم سال و ماه
✦
کنون جان پاکم ز یزدان بخواه
#36
بدین خواستن باش فریادرس
✦
که فریادرس باشدم دست‌رس
#37
نگر تا که بینی به گرد جهان
✦
که او نیست از مرگ خسته‌روان
#38
چو نامه به مهر اندر آورد و بند
✦
بفرمود تا بر ستور نوند
#39
ز بابل به روم آورند آگهی
✦
که تیره شد آن فر شاهنشهی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.