✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖

55 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۳۶ - رفتن اسکندر سوی باختر، شکایت مردم از یأجوج و مأجوج و برآوردن سد آهنین

سوی باختر شد چو خاور بدید

✦

ز گیتی همی رای رفتن گزید

بره‌بر یکی شارستان دید پاک

✦

که نگذشت گویی بروباد و خاک

چو آواز کوس آمد از پشت پیل

✦

پذیره شدندش بزرگان دو میل

جهانجوی چون دید بنواختشان

✦

به خورشید گردن برافراختشان

بپرسید کایدر چه باشد شگفت

✦

کزان برتر اندازه نتوان گرفت

زبان برگشادند بر شهریار

✦

به نالیدن از گردش روزگار

که ما را یکی کار پیش است سخت

✦

بگوییم با شاه پیروزبخت

بدین کوه سر تا به ابر اندرون

✦

دل ما پر از رنج و دردست و خون

ز چیزی که ما را بدو تاب نیست

✦

ز یاجوج و ماجوج مان خواب نیست

#10

چو آیند بهری سوی شهر ما

✦

غم و رنج باشد همه بهر ما

#11

همه رویهاشان چو روی هیون

✦

زبانها سیه دیده‌ها پر ز خون

#12

سیه روی و دندانها چون گراز

✦

که یارد شدن نزد ایشان فراز

#13

همه تن پر از موی و موی همچو نیل

✦

بر و سینه و گوشهاشان چو پیل

#14

بخسپند یکی گوش بستر کنند

✦

دگر بر تن خویش چادر کنند

#15

ز هر ماده‌ای بچه زاید هزار

✦

کم و بیش ایشان که داند شمار

#16

به گرد آمدن چون ستوران شوند

✦

تگ آرند و بر سان گوران شوند

#17

بهاران کز ابر اندر آید خروش

✦

همان سبز دریا برآید به جوش

#18

چو تنین ازان موج بردارد ابر

✦

هوا برخروشد بسان هژبر

#19

فرود افگند ابر تنین چو کوه

✦

بیایند زیشان گروها گروه

#20

خورش آن بود سال تا سالشان

✦

که آگنده گردد بر و یالشان

#21

گیاشان بود زان سپس خوردنی

✦

بیارند هر سو ز آوردنی

#22

چو سرما بود سخت لاغر شوند

✦

به آواز بر سان کفتر شوند

#23

بهاران ببینی به کردار گرگ

✦

بغرند بر سان پیل سترگ

#24

اگر پادشا چاره‌ای سازدی

✦

کزین غم دل ما بپردازدی

#25

بسی آفرین یابد از هرکسی

✦

ازان پس به گیتی بماند بسی

#26

بزرگی کن و رنج ما را بساز

✦

هم از پاک یزدان نه‌ای بی‌نیاز

#27

سکندر بماند اندر ایشان شگفت

✦

غمی گشت و اندیشه‌ها برگرفت

#28

چنین داد پاسخ که از ماست گنج

✦

ز شهر شما یارمندی و رنج

#29

برآرم من این راه ایشان به رای

✦

بنیروی نیکی دهش یک خدای

#30

یکایک بگفتند کای شهریار

✦

ز تو دور بادا بد روزگار

#31

ز ما هرچ باید همه بنده‌ایم

✦

پرستنده باشیم تا زنده‌ایم

#32

بیاریم چندانک خواهی تو چیز

✦

کزین بیش کاری نداریم نیز

#33

سکندر بیامد نگه کرد کوه

✦

بیاورد زان فیلسوفان گروه

#34

بفرمود کاهنگران آورید

✦

مس و روی و پتک گران آورید

#35

گچ و سنگ و هیزم فزون از شمار

✦

بیارید چندانک آید به کار

#36

بی‌اندازه بردند چیزی که خواست

✦

چو شد ساخته کار و اندیشه راست

#37

ز دیوارگر هم ز آهنگران

✦

هرانکس که استاد بود اندران

#38

ز گیتی به پیش سکندر شدند

✦

بدان کار بایسته یاور شدند

#39

ز هر کشوری دانشی شد گروه

✦

دو دیوار کرد از دو پهلوی کوه

#40

ز بن تا سر تیغ بالای اوی

✦

چو صد شاه‌رش کرده پهنای اوی

#41

ازو یک رش انگشت و آهن یکی

✦

پراگنده مس در میان اندکی

#42

همی ریخت گوگردش اندر میان

✦

چنین باشد افسون دانا کیان

#43

همی ریخت هر گوهری یک رده

✦

چو از خاک تا تیغ شد آژده

#44

بسی نفت و روغن برآمیختند

✦

همی بر سر گوهران ریختند

#45

به خروار انگشت بر سر زدند

✦

بفرمود تا آتش اندر زدند

#46

دم آورد و آهنگران صدهزار

✦

به فرمان پیروزگر شهریار

#47

خروش دمنده برآمد ز کوه

✦

ستاره شد از تف آتش ستوه

#48

چنین روزگاری برآمد بران

✦

دم آتش و رنج آهنگران

#49

گهرها یک اندر دگر ساختند

✦

وزان آتش تیز بگداختند

#50

ز یاجوج و ماجوج گیتی برست

✦

زمین گشت جای خرام و نشست

#51

برش پانصد بود بالای اوی

✦

چو سیصد بدی نیز پهنای اوی

#52

ازان نامور سد اسکندری

✦

جهانی برست از بد داوری

#53

برو مهتران خواندند آفرین

✦

که بی‌تو مبادا زمان و زمین

#54

ز چیزی که بود اندران جایگاه

✦

فراوان ببردند نزدیک شاه

#55

نپذرفت ازیشان و خود برگرفت

✦

جهان مانده زان کار اندر شگفت

پادشاهی اسکندر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما