بخش ۶ - تعبیر خواب کید هندی: اندرز مهران به پرهیز از رزم و سپردن چهار چیز به اسکندر

#1

چو بشنید مهران ز کید این سخن

✦

بدو گفت ازین خواب دل بد مکن

#2

نه کمتر شود بر تو نام بلند

✦

نه آید بدین پادشاهی گزند

#3

سکندر بیارد سپاهی گران

✦

ز روم و ز ایران گزیده سران

#4

چو خواهی که باشد ترا آب‌روی

✦

خرد یار کن رزم او را مجوی

#5

ترا چار چیزست کاندر جهان

✦

کسی آن ندید از کهان و مهان

#6

یکی چون بهشت برین دخترت

✦

کزو تابد اندر زمین افسرت

#7

دگر فیلسوفی که داری نهان

✦

بگوید همه با تو راز جهان

#8

سه دیگر پزشکی که هست ارجمند

✦

به دانندگی نام کرده بلند

#9

چهارم قدح کاندرو ریزی آب

✦

نه ز آتش شود کم نه از آفتاب

#10

ز خوردن نگیرد کمی آب اوی

✦

بدین چیزها راست کن آب روی

#11

چو آید بدین باش و مسگال جنگ

✦

چو خواهی که ایدر نسازد درنگ

#12

بسنده نباشی تو با لشکرش

✦

نه با چاره و گنج و با افسرش

#13

چو بر کار تو رای فرخ کنیم

✦

همان خواب را نیز پاسخ کنیم

#14

یکی خانه دیدی و سوراخ تنگ

✦

کزو پیل بیرون شدی بی‌درنگ

#15

تو آن خانه را همچو گیتی شناس

✦

همان پیل شاهی بود ناسپاس

#16

که بیدادگر باشد و کژ گوی

✦

جز از نام شاهی نباشد بدوی

#17

ازین پس بیاید یکی پادشا

✦

چنان سست و بی‌سود و ناپارسا

#18

به دل سفله باشد به تن ناتوان

✦

به آز اندرون نیز تیره‌روان

#19

کجا زیردستانش باشند شاد

✦

پر از غم دل شاه و لب پر ز باد

#20

دگر آنک دیدی ز کرپاس نغز

✦

گرفته ورا چار پاکیزه مغز

#21

نه کرپاس نغز از کشیدن درید

✦

نه آمد ستوه آنک او را کشید

#22

ازین پس بیاید یکی نامدار

✦

ز دشت سواران نیزه گزار

#23

یکی مرد پاکیزه و نیکخوی

✦

بدو دین یزدان شود چارسوی

#24

یکی پیر دهقان آتش‌پرست

✦

که بر واژ برسم بگیرد بدست

#25

دگر دین موسی که خوانی جهود

✦

که گوید جز آن را نشاید ستود

#26

دگر دین یونانی آن پارسا

✦

که داد آورد در دل پادشا

#27

چهارم بیاید همین پاک‌رای

✦

سر هوشمندان برآرد ز جای

#28

چنان چارسو از پی پاس را

✦

کشیدند زانگونه کرپاس را

#29

تو کرپاس را دین یزدان شناس

✦

کشنده چهار آمد از بهر پاس

#30

همی درکشد این ازان آن ازین

✦

شوند آن زمان دشمن از بهر دین

#31

دگر تشنه‌ای کو شد از آب خوش

✦

گریزان و ماهی ورا آب‌کش

#32

زمانی بیاید که پاکیزه مرد

✦

شود خوار چون آب دانش بخورد

#33

به کردار ماهی به دریا شود

✦

گر از بدکنش بر ثریا شود

#34

همی تشنگان را بخواند برآب

✦

کس او را ز دانش نسازد جواب

#35

گریزند زان مرد دانش‌پژوه

✦

گشایند لبها به بد هم‌گروه

#36

به پنجم که دیدی یکی شارستان

✦

بدو اندرون ساخته کارستان

#37

پر از خورد و داد و خرید و فروخت

✦

تو گفتی زمان چشم ایشان بدوخت

#38

ز کوری یکی دیگری را ندید

✦

همی این بدان آن بدین ننگرید

#39

زمانی بیاید کزان سان شود

✦

که دانا پرستار نادان شود

#40

بدیشان بود دانشومند خوار

✦

درخت خردشان نیاید به بار

#41

ستایندهٔ مرد نادان شوند

✦

نیایش کنان پیش یزدان شوند

#42

همی داند آنکس که گوید دروغ

✦

همی زان پرستش نگیرد فروغ

#43

ششم آنک دیدی بر اسپی دو سر

✦

خورش را نبودی بروبر گذر

#44

زمانی بیاید که مردم به چیز

✦

شود شاد و سیری نیابند نیز

#45

نه درویش یابد ازو بهره‌ای

✦

نه دانش پژوهی و نه شهره‌ای

#46

جز از خویشتن را نخواهند بس

✦

کسی را نباشند فریادرس

#47

به هفتم که پرآب دیدی سه خم

✦

یکی زو تهی مانده بد تا بدم

#48

دو از آب دایم سراسر بدی

✦

میانه یکی خشک و بی‌بر بدی

#49

ازین پس بیاید یکی روزگار

✦

که درویش گردد چنان سست و خوار

#50

که گر ابر گردد بهاران پرآب

✦

ز درویش پنهان کند آفتاب

#51

نبارد بدو نیز باران خویش

✦

دل مرد درویش زو گشته ریش

#52

توانگر ببخشد همی این بران

✦

یکی با دگر چرب و شیرین‌زبان

#53

شود مرد درویش را خشک لب

✦

همی روز را بگذراند به شب

#54

دگر آنک گاوی چنان تن درست

✦

ز گوسالهٔ لاغر او شیر جست

#55

چو کیوان به برج ترازو شود

✦

جهان زیر نیروی بازو شود

#56

شود کار بیمار و درویش سست

✦

وزو چیز خواهد همی تن‌درست

#57

نه هرگز گشاید سر گنج خویش

✦

نه زو باز دارد به تن رنج خویش

#58

دگر چشمه‌ای دیدی از آب خشک

✦

به گرد اندرش آبهای چو مشک

#59

نه زو بردمیدی یکی روشن آب

✦

نه آن آبها را گرفتی شتاب

#60

ازین پس یکی روزگاری بود

✦

که اندر جهان شهریاری بود

#61

که دانش نباشد به نزدیک اوی

✦

پر از غم بود جان تاریک اوی

#62

همی هر زمان نو کند لشکری

✦

که سازند زو نامدار افسری

#63

سرانجام لشکر نماند نه شاه

✦

بیاید نو آیین یکی پیش‌گاه

#64

کنون این زمان روز اسکندرست

✦

که بر تارک مهتران افسرست

#65

چو آید بدو ده تو این چار چیز

✦

برآنم که چیزی نخواهد به نیز

#66

چو خشنود داری ورا بگذرد

✦

که دانش پژوهست و دارد خرد

#67

ز مهران چو بشنید کید این سخن

✦

برو تازه شد روزگار کهن

#68

بیامد سر و چشم او بوس داد

✦

دلارام و پیروز برگشت شاد

#69

ز نزدیک دانا چو برگشت شاه

✦

حکیمان برفتند با او براه

پادشاهی اسکندر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما