#1
چو طینوش گفت سکندر شنید
✦
به کردار باد دمان بردمید
“When Sekandar heard the words of Taynush, he flared up like a raging wind.”
#2
بدو گفت کای ناکس بی‌خرد
✦
ترا مردم از مردمان نشمرد
“He said to him, 'O foolish, ignoble man! No true person would count you among humanity!'”
#3
ندانی که پیش که داری نشست
✦
بر شاه منشین و منمای دست
“'You know not in whose presence you sit; sit not beside the queen, nor point your hand!'”
#4
سرت پر ز تیزی و کنداوریست
✦
نگویی مرا خود که شاه تو کیست
“'Your head is filled with haste and rash bravery; do you not even ask me who my king is?'”
#5
اگر نیستی فر این نامدار
✦
سرت کندمی چون ترنجی ز بار
“'Were it not for the royal grace of this renowned queen, I would sever your head like fruit from its bough!'”
#6
هم‌اکنون سرت را من از درد فور
✦
به لشکر نمایم ز تن کرده دور
“'Right now, to avenge the pain of Fur, I would sever your head and display it to the army!'”
#7
یکی بانگ برزد برو مادرش
✦
که آسیمه برگشت جنگی سرش
“His mother shouted at him so fiercely that the warrior’s head reeled in confusion.”
#8
به طینوش گفت این نه گفتار اوست
✦
بران درگه او را فرستاد دوست
“She said to Taynush, 'This is not his own speaking; a friend sent him unto this royal court.'”
#9
بفرمود کو را به بیرون برند
✦
ز پیش نشستش به هامون برند
“She commanded that he be taken outside, led away from her seat into the open plain.”
#10
چنین گفت پس با سکندر به راز
✦
که طینوش بی‌دانش دیوساز
“She then spoke in secret to Sekandar: 'Taynush is an unwise, demon-spirited fool.'”
#11
نباید که اندر نهان چاره‌ای
✦
بسازد گزندی و پتیاره‌ای
“'Lest he should secretly devise some plot, harm, or evil calamity against you.'”
#12
تو دانش پژوهی و داری خرد
✦
نگه کن بدین تا چه اندر خورد
“'You seek knowledge and possess wisdom; consider what is fitting here.'”
#13
سکندر بدو گفت کین نیست راست
✦
چو طینوش را بازخوانی رواست
“Sekandar said to her, 'This is not right; it is proper that you recall Taynush.'”
#14
جهاندار فرزند را بازخواند
✦
بران نامور زیرگاهش نشاند
“The sovereign recalled her son and seated him below that renowned guest.”
#15
سکندر بدو گفت کای کامگار
✦
اگر کام دل خواهی آرام دار
“Sekandar said to him, 'O successful prince, if you desire your heart’s wish, remain calm.'”
#16
من از تو بدین کین نگیرم همی
✦
سخن هرچ گویی پذیرم همی
“'I hold no grudge against you for this; whatever you say, I accept.'”
#17
مرا این نژندی ز اسکندرست
✦
کجا شاد با تاج و با افسرست
“'My own sorrow comes from Sekandar, who sits joyfully with crown and crest!'”
#18
بدین سان فرستد مرا نزد شاه
✦
که از نامور مهتری باژ خواه
“'He sends me thus to kings to demand tribute from illustrious lords,'”
#19
بدان تا هران بد که خواهد رسید
✦
برو بر من آید ز دشمن پدید
“'So that whatever evil is to happen will befall me from the enemy!'”
#20
ورا من بدین زود پاسخ دهم
✦
یکی شاه را رای فرخ نهم
“'I shall give him a swift answer right soon, and lay an auspicious plan before the king.'”
#21
اگر دست او من بگیرم به دست
✦
به نزد تو آرم به جای نشست
“'If I take his hand, I can bring him to sit right here before you,'”
#22
بدان سان که با او نبینی سپاه
✦
نه شمشیر بینی نه تخت و کلاه
“'In such a manner that you will see no army with him, nor sword, nor throne, nor crown!'”
#23
چه بخشی تو زین پادشاهی مرا
✦
چو بپسندی این نیک‌خواهی مرا
“'What share of this kingdom will you bestow upon me if you approve of this good turn?'”
#24
چو بشنید طینوش گفت این سخن
✦
شنیدم نباید که گردد کهن
“When Taynush heard these words, he said, 'I have heard, and let it not grow old!'”
#25
گرین را که گفتی به جای آوری
✦
بکوشی و پاکیزه رای آوری
“'If you fulfill what you have spoken, striving with a pure and resolute mind,'”
#26
من از گنج وز بدره و هرچ هست
✦
ز اسپان و مردان خسرو پرست
“'From treasure, purses, and all that exists—of horses and royal-worshipping men—'”
#27
ترا بخشم و نیز دارم سپاس
✦
تو باشی جهانگیر و نیکی‌شناس
“'I shall grant you all, and remain full of thanks; you shall be the world-conqueror and appreciative master.'”
#28
یکی پاک دستور باشی مرا
✦
بدین مرز گنجور باشی مرا
“'You shall be my pure minister and the treasurer of this borderland.'”
#29
سکندر بیامد ز جای نشست
✦
برین عهد بگرفت دستش به دست
“Sekandar arose from his seat and clasped his hand upon this covenant.”
#30
بپرسید طینوش کاین چون کنی
✦
بدین جادوی بر چه افسون کنی
“Taynush asked, 'How will you accomplish this? By what magic and spell will you work this?'”
#31
بدو گفت چون بازگردم ز شاه
✦
تو باید که با من بیایی به راه
“He replied, 'When I return from the king, you must set out on the road with me.'”
#32
ز لشکر بیاری سواری هزار
✦
همه نامدار از در کارزار
“'Bring a thousand horsemen from the army, all renowned for battle.'”
#33
به جایی یکی بیشه دیدم به راه
✦
نشانم ترا در کمین با سپاه
“'I saw a thicket along the road; I will place you in ambush there with your troops.'”
#34
شوم من ز پیش تو در پیش اوی
✦
ببینم روان بداندیش اوی
“'I will go ahead of you to his presence, and examine his ill-wishing spirit.'”
#35
بگویم که چندین فرستاد چیز
✦
کزان پس نیندیشی از چیز نیز
“'I will say: He has sent so much wealth that you need think of nothing else.'”
#36
فرستاده گوید که من نزد شاه
✦
نیارم شدن در میان سپاه
“'The envoy says: I cannot enter the midst of the army before the king.'”
#37
اگر شاه بیند که با موبدان
✦
شود نزد طینوش با بخردان
“'If the king agrees, let him go with mobads and wise men to Taynush,'”
#38
چو بیندش بپذیرد این خواسته
✦
ز هرگونه‌ای گنج آراسته
“'When he sees him, he will accept these riches—adorned treasures of every kind.'”
#39
بیاید چو بیند ترا بی‌سپاه
✦
اگر بازگردد گشادست راه
“'He will come when he sees you without an army, and if he turns back, the way is open.'”
#40
چو او بشنود خوب گفتار من
✦
نه اندیشد از رنگ و بازار من
“'When he hears my pleasant words, he will suspect no trick or ploy from me.'”
#41
بیاید بر آن سایه زیر درخت
✦
ز گنجور می خواهد و تاج و تخت
“'He will come under the shade of that tree, seeking crown, throne, and treasurer.'”
#42
تو جنگی سپاهی به گردش درآر
✦
برآساید از گردش روزگار
“'Then bring your warrior army around him, so the world’s turmoil may find rest!'”
#43
مکافات من باشد و کام تو
✦
نجوید ازان پس کس آرام تو
“'This will be my reward and your desire, and none after this shall seek your peace.'”
#44
که آید به دستت بسی خواسته
✦
پرستنده و اسپ آراسته
“'For much wealth shall fall into your hands—servants and adorned steeds.'”
#45
چو طینوش بشنید زان شاد شد
✦
بسان یکی سرو آزاد شد
“When Taynush heard this, he rejoiced, becoming like a free-growing cypress.”
#46
چنین داد پاسخ که دارم امید
✦
که گردد بدو تیره روزم سپید
“She answered, 'I hold high hope that through him my darkened day shall turn to bright white,'”
#47
به دام من آویزد او ناگهان
✦
به خونی که او ریخت اندر جهان
“'That he may suddenly fall into my snare, to answer for all the blood he has shed in the world,'”
#48
چو دارای دارا و گردان سند
✦
چو فور دلیر آن سرافراز هند
“'Like Dara son of Dara and the heroes of Sindh, and brave Fur, that exalted monarch of India.'”
#49
چو قیدافه گفت سکندر شنید
✦
به چشم و دلش چارهٔ او بدید
“As Qaydafah spoke, Alexander listened, discerning her sharp stratagem in his mind and eye.”
#50
بخندید زان چاره در زیر لب
✦
دو بسد نهان کرد زیر قصب
“He smiled beneath his breath at her cunning ruse, hiding his coral lips beneath fine linen cloth.”
#51
سکندر بیامد ز نزدیک اوی
✦
پراندیشه بد جان تاریک اوی
“Alexander departed from her presence, his darkened spirit heavy with anxious thoughts.”