#1
چو اسکندر آن نامهٔ او بخواند
✦
بزد نای رویین و لشکر براند
“When Iskandar read her letter, he sounded the brass trumpets and marched his army.”
#2
همی رفت یک ماه پویان به راه
✦
چو آمد سوی مرز او با سپاه
“For a month he marched on the road, until he arrived with his army at her border.”
#3
یکی پادشا بود فریان به نام
✦
ابا لشکر و گنج و گسترده کام
“There was a king named Faryan, possessor of host, treasure, and broad prosperity.”
#4
یکی شارستان داشت با ساز جنگ
✦
سراپردهٔ او ندیدی پلنگ
“He had a fortified city equipped for war, whose outer wall even a leopard could not scale.”
#5
بیاورد لشکر گرفت آن حصار
✦
بران بارهٔ دژ گذشتی سوار
“Iskandar brought his host and besieged the fortress; even horsemen could ride atop its high ramparts.”
#6
سکندر بفرمود تا جاثلیق
✦
بیاورد عراده و منجنیق
“Iskandar commanded Catholicos to bring forth catapults and siege engines.”
#7
به یک هفته بستد حصار بلند
✦
به شهر اندر آمد سپاه ارجمند
“Within a week he conquered the lofty citadel, and his noble host entered the city.”
#8
سکندر چو آمد به شهر اندرون
✦
بفرمود کز کس نریزند خون
“When Iskandar entered inside the city, he commanded that no one's blood be shed.”
#9
یکی پور قیدافه داماد بود
✦
بدین شهر فریان بدو شاد بود
“A son of Qaydafeh was a son-in-law here; in this city of Faryan, he brought joy.”
#10
بدو داده بد دختر ارجمند
✦
کلاهش به قیدافه گشته بلند
“Faryan had given him his noble daughter, elevating his stature to Queen Qaydafeh.”
#11
که داماد را نام بد قیدروش
✦
بدو داده فریان دل و چشم و گوش
“The son-in-law was named Qaydruch, to whom Faryan had entrusted his heart, eyes, and ears.”
#12
یکی مرد بد نام او شهرگیر
✦
به دستش زن و شوی گشته اسیر
“A captain named Shahrgir had taken both husband and wife captive.”
#13
سکندر بدانست کان مرد کیست
✦
بجستش که درمان آن کار چیست
“When Iskandar learned who the man was, he sought a clever remedy for this matter.”
#14
بفرمود تا پیش او شد وزیر
✦
بدو داد فرمان و تاج و سریر
“He summoned his vizier before him and conferred upon him command, crown, and throne.”
#15
خردمند را بیطقون بود نام
✦
یکی رای زن مرد گسترده کام
“The wise man's name was Bitqun, a counselor of noble mind and high standing.”
#16
بدو گفت کاید به پیشت عروس
✦
ترا خوانم اسکندر فیلقوس
“Iskandar said to him: 'Let the bride come before you; I shall address you as Iskandar, son of Faylaqus.'”
#17
تو بنشین به آیین و رسم کیان
✦
چو من پیشت آیم کمر بر میان
“'Sit upon the throne after the custom of kings, while I step before you girded as an envoy.'”
#18
بفرمای تا گردن قیدروش
✦
ببرد دژآگاه جنگی ز دوش
“'Order the stern executioner to sever the neck of Qaydruch.'”
#19
من آیم به پیشت به خواهشگری
✦
نمایم فراوان ترا کهتری
“'Then I shall step forward to entreat you, showing great humility before you.'”
#20
نشستنگهی ساز بی‌انجمن
✦
چو خواهش فزایم ببخشی بمن
“'Prepare a private chamber, and when I make my plea, grant their lives to me.'”
#21
شد آن مرد دستور با درد جفت
✦
ندانست کان را چه باشد نهفت
“The vizier became anxious, wondering what secret lay hidden beneath this stratagem.”
#22
ازان پس بدو گفت شاه جهان
✦
که این کار باید که ماند نهان
“Thereafter the king of the world said to him: 'This matter must remain strictly hidden.'”
#23
مرا چون فرستادگان پیش خوان
✦
سخنهای قیدافه چندی بران
“'Summon me before you like an envoy and speak several words concerning Qaydafeh.'”
#24
مرا شاد بفرست با ده سوار
✦
که رو نامه بر زود و پاسخ بیار
“'Send me forth gladly with ten horsemen, saying: "Go carry the letter swiftly and bring back the response."'”
#25
بدو بیطقون گفت کایدون کنم
✦
به فرمان برین چاره افسون کنم
“Bitqun said to him: 'I shall do so, and by your command execute this clever spell.'”
#26
به شبگیر خورشید خنجر کشید
✦
شب تیره از بیم شد ناپدید
“At dawn when the sun drew its blade of light, the dark night vanished in dread.”
#27
نشست از بر تخت بر بیطقون
✦
پر از شرم رخ دل پر از آب خون
“Bitqun sat upon the royal throne, his face filled with awe and his heart racing.”
#28
سکندر به پیش اندرون با کمر
✦
گشاده درچاره و بسته در
“Iskandar stood before him, belt girded, opening the door of strategy while closing suspicion.”
#29
چون آن پور قیدافه را شهرگیر
✦
بیاورد گریان گرفته اسیر
“When Shahrgir brought the son of Qaydafeh weeping as a captive...”
#30
زنش هم چنان نیز با بوی و رنگ
✦
گرفته جوان چنگ او را به چنگ
“His bride also came with beauty and fragrance, the youth clutching her hand in his.”
#31
سبک بیطقون گفت کین مرد کیست
✦
کش از درد چندین بباید گریست
“Bitqun promptly asked: 'Who is this man who must weep so bitterly from grief?'”
#32
چنین داد پاسخ که بازآر هوش
✦
که من پور قیدافه‌ام قیدروش
“Qaydruch answered him: 'Know that I am Qaydruch, the son of Queen Qaydafeh.'”
#33
جزین دخت فریان مرا نیست جفت
✦
که دارد پس پردهٔ من نهفت
“'I have no wife other than this daughter of Faryan, whom I keep behind my curtain.'”
#34
برآنم که او را سوی خان خویش
✦
برم تا بدارمش چون جان خویش
“'I intended to take her to my own home to cherish her like my very soul.'”
#35
اسیرم کنون در کف شهرگیر
✦
روان خسته از اختر و تن به تیر
“'Now I am a captive in the hands of Shahrgir, my soul wounded by fate and my body by arrows.'”
#36
چو بشنید زو این سخن بیطقون
✦
سرش گشت پر درد و دل پر ز خون
“When Bitqun heard his words, his head grew heavy with sorrow and his heart bled.”
#37
برآشفت ازان پس به دژخیم گفت
✦
که این هر دو را خاک باید نهفت
“Yet feigning fury, he said to the executioner: 'Both of these must be buried in dust!'”
#38
چنین هم به بند اندرون با زنش
✦
به شمشیر هندی بزن گردنش
“'While bound together with his wife, strike off his head with an Indian sword!'”
#39
سکندر بیامد زمین بوس داد
✦
بدو گفت کای شاه قیصر نژاد
“Iskandar stepped forward, kissed the ground, and said: 'O King of Caesar's blood!'”
#40
اگر خون ایشان ببخشی به من
✦
سرافراز گردم به هر انجمن
“'If you grant their blood to me, I shall be honored in every assembly.'”
#41
سر بیگناهان چه بری به کین
✦
که نپسندد از ما جهان‌آفرین
“'Why sever the heads of the innocent in vengeance? The Creator of the World favors not such deed.'”
#42
بدو گفت بیداردل بیطقون
✦
که آزاد کردی دو تن را ز خون
“The vigilant Bitqun said to him: 'You have spared these two souls from death.'”
#43
سبک بیطقون گفت با قیدروش
✦
که بردی سر دور مانده ز دوش
“Bitqun then said swiftly to Qaydruch: 'You have saved your head from being severed.'”
#44
فرستم کنون با تو او را بهم
✦
بخواند به مادرت بر بیش و کم
“'I shall now send him together with you to read my demands to your mother.'”
#45
اگر ساو و باژم فرستد نکوست
✦
کسی را ندرد بدین جنگ پوست
“'If she sends tribute and tax, all is well, and no one's skin shall be flayed in war.'”
#46
نگه کن بدین پاک دستور من
✦
که گوید بدو رزم گر سور من
“Look upon this pure-hearted counselor of mine, who shall declare unto him whether my mind is set on war or on a grand feast.”
#47
تو آن کن ز خوبی که او با تو کرد
✦
به پاداش پیچد دل رادمرد
“Requite him with the same goodness he showed unto thee; for the heart of a noble man ever strives to bestow just reward.”
#48
چو این پاسخ نامه یابی ز شاه
✦
به خوبی ورا بازگردان ز راه
“When thou receivest this reply to the letter from the King, send him back upon his journey with honor and grace.”
#49
چنین گفت با بیقطون قیدروش
✦
که زو بر ندارم دل و چشم و گوش
“Thus spake Qaydarush unto Baitaqun: 'I shall never turn my heart, my eyes, or my ears away from him.'”
#50
چگونه مر او را ندارم چو جان
✦
کزو یافتم جفت و شیرین‌روان
“How should I not cherish him as my very soul, when through his grace I regained both my bride and my sweet life?”