✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖

55 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۵ - ده خواب شگفت کید هندی، ناتوانی دانایان و بازگفتن خواب‌ها به مهران

چنین گفت گویندهٔ پهلوی

✦

شگفت آیدت کاین سخن بشنوی

یکی شاه بد هند را نام کید

✦

نکردی جز از دانش و رای صید

دل بخردان داشت و مغز ردان

✦

نشست کیان افسر موبدان

دمادم به ده شب پس یکدگر

✦

همی خواب دید این شگفتی نگر

به هندوستان هرک دانا بدند

✦

به گفتار و دانش توانا بدند

بفرمود تا ساختند انجمن

✦

هرانکس که دانا بد و رای‌زن

همه خوابها پیش ایشان بگفت

✦

نهفته پدید آورید از نهفت

کس آن را گزارش ندانست کرد

✦

پراندیشه شدشان دل و روی زرد

یکی گفت با کید کای شهریار

✦

خردمند وز مهتران یادگار

#10

یکی نامدارست مهران به نام

✦

ز گیتی به دانش رسیده به کام

#11

به شهر اندرش خواب و آرام نیست

✦

نشستش به جز با دد و دام نیست

#12

ز تخم گیاهای کوهی خورد

✦

چو ما را به مردم همی نشمرد

#13

نشستنش با غرم و آهو بود

✦

ز آزار مردم به یکسو بود

#14

ز چیزی به گیتی نیابد گزند

✦

پرستنده مردی و بختی بلند

#15

مرین خوابها را به جز پیش اوی

✦

مگو و ز نادان گزارش مجوی

#16

چنین گفت با دانشی کید شاه

✦

کزین پرهنر بگذری نیست راه

#17

هم‌انگه باسپ اندر آورد پای

✦

به آواز مهران بیامد ز جای

#18

حکیمان برفتند با او به هم

✦

بدان تا سپهبد نباشد دژم

#19

جهاندار چون نزد مهران رسید

✦

بپرسید داننده را چون سزید

#20

بدو گفت کای مرد یزدان‌پرست

✦

که در کوه با غرم داری نشست

#21

به ژرفی بدین خواب من گوش دار

✦

گزارش کن و یک به یک هوش دار

#22

چنان دان که یک شب خردمند و پاک

✦

بخفتم بارام بی‌ترس و باک

#23

یکی خانه دیدم چو کاخی بزرگ

✦

بدو اندرون ژنده پیلی سترگ

#24

در خانه پیداتر از کاخ بود

✦

به پیش اندرون تنگ سوراخ بود

#25

گذشتی ز سوراخ پیل ژیان

✦

تنش را ز تنگی نکردی زیان

#26

ز روزن گذشتی تن و بوم اوی

✦

بماندی بدان خانه خرطوم اوی

#27

دگر شب بدان گونه دیدم که تخت

✦

تهی ماندی از من ای نیک‌بخت

#28

کیی برنشستی بران تخت عاج

✦

به سر بر نهادی دل‌افروز تاج

#29

سه دیگر شب از خوابم آمد شتاب

✦

یکی نغز کرپاس دیدم به خواب

#30

بدو اندر آویخته چار مرد

✦

رخان از کشیدن شده لاژورد

#31

نه کرپاس جایی درید آن گروه

✦

نه مردم شدی از کشیدن ستوه

#32

چهارم چنان دیدم ای نامدار

✦

که مردی شدی تشنه بر جویبار

#33

همی آب ماهی برو ریختی

✦

سر تشنه از آب بگریختی

#34

جهان مرد و آب از پس او دوان

✦

چه گوید بدین خواب نیکی گمان

#35

به پنجم چنان دید جانم به خواب

✦

که شهری بدی هم به نزدیک آب

#36

همه مردمش کور بودی به چشم

✦

یکی را ز کوری ندیدم به خشم

#37

ز داد و دهش وز خرید و فروخت

✦

تو گفتی همی شارستان برفروخت

#38

ششم دیدم ای مهتر ارجمند

✦

که شهری بدندی همه دردمند

#39

شدندی بپرسیدن تن درست

✦

همی دردمند آب ایشان بجست

#40

همی گفت چونی به درد اندرون

✦

تنی دردمند و دلی پر ز خون

#41

رسیده به لب جان ناتن‌درست

✦

همه چارهٔ تن‌درستان بجست

#42

چو نیمی ز هفتم شب اندر گذشت

✦

جهنده یکی باره دیدم به دشت

#43

دو پا و دو دست و دو سر داشتی

✦

به دندان گیا نیز بگذاشتی

#44

چران داشتی از دو رویه دهن

✦

نبد بر تنش جای بیرون شدن

#45

بهشتم سه خم دیدم ای پاکدین

✦

برابر نهاده بروی زمین

#46

دو پرآب و خمی تهی در میان

✦

گذشته به خشکی برو سالیان

#47

ز دو خم پر آب دو نیک مرد

✦

همی ریختند اندرو آب سرد

#48

نه از ریختن زین کران کم شدی

✦

نه آن خشک را دل پر از نم شدی

#49

نهم شب یکی گاو دیدم به خواب

✦

بر آب و گیا خفته بر آفتاب

#50

یکی خوب گوساله در پیش اوی

✦

تنش لاغر و خشک و بی‌آب روی

#51

همی شیر خوردی ازو ماده گاو

✦

کلان گاو گوساله بی زور و تاو

#52

اگر گوش داری به خواب دهم

✦

نرنجی همی تا بدین سر دهم

#53

یکی چشمه دیدم به دشتی فراخ

✦

وزو بر زبر برده ایوان و کاخ

#54

همه دشت یکسر پر از آب و نم

✦

ز خشکی لب چشمه گشته دژم

#55

سزد گر تو پاسخ بگویی نهان

✦

کزین پس چه خواهد بدن در جهان

پادشاهی اسکندر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما