#1
چوآمد به نزدیک خاقان چین
✦
زمین را ببوسید و کرد آفرین
“When he arrived before the Khagan of China, he kissed the ground and offered praise.”
#2
جهانجوی چون دید بنواختش
✦
یکی نامور جایگه ساختش
“When the world-seeker saw him, he welcomed him warmly and provided him a place of honor.”
#3
ازان کارخاقان پراندیشه گشت
✦
به سوی شبستان خاتون گذشت
“Full of anxious thoughts regarding this matter, the Khagan went to the quarters of the Khatun.”
#4
سخنهای نوشین‌روان برگشاد
✦
ز گنج وز لشکر بسی کرد یاد
“He spoke of Anushirvan's message, recalling his vast treasuries and armies.”
#5
بدو گفت کین شاه نوشین‌روان
✦
جوانست و بیدار و دولت جوان
“He said to her: 'This King Anushirvan is young, vigilant, and his fortune is youthful and strong.'”
#6
یکی دختری داد باید بدوی
✦
که ما را فزاید بدو آبروی
“'We must give him a daughter, so that our honor and prestige may be magnified through him.'”
#7
تو را در پس پرده یک دخترست
✦
کجا بر سر بانوان افسرست
“'You have a daughter behind the veil who wears the crown above all women.'”
#8
مرا آرزویست از مهر اوی
✦
که دیده نبردارم از چهر اوی
“'My desire out of love for her is such that I cannot bear to avert my eyes from her face.'”
#9
چهارست نیز از پرستندگان
✦
پرستار و بیداردل بندگان
“'There are also four attentive, faithful maidservants among her attendants.'”
#10
از ایشان یکی را سپارم بدوی
✦
برآسایم از جنگ وز گفت و گوی
“'Let us commit one of them to him, and so find relief from war and endless dispute.'”
#11
بدو گفت خاتون که با رای تو
✦
نگیرد کس اندر جهان جای تو
“Khatun replied to him: 'In comparison with your wisdom, no one in the world holds higher rank.'”
#12
برین گونه یک شب بپیمود خواب
✦
چنین تا برآمد ز کوه آفتاب
“In this manner they passed the night until the sun rose above the mountain.”
#13
بیامد بدر گاه مهران ستاد
✦
برتخت او رفت و نامه بداد
“Mihran Sitad came to the court, approached the throne, and delivered the royal letter.”
#14
چوآن نامه برخواند خاقان چین
✦
ز پیمان بخندید وز به گزین
“When the Khagan of China read that letter, he smiled at the pact and the invitation to choose.”
#15
کلید شبستان بدو داد و گفت
✦
برو تا کرا بینی اندر نهفت
“He gave the key of the inner chambers to him and said: 'Go inside and see whom you choose in secret.'”
#16
پرستار با او بیامد چهار
✦
که خاقان بدیشان بدی استوار
“Four attendant maidservants accompanied him, in whom the Khagan placed his full trust.”
#17
چومهران ستاد آن سخنها شنید
✦
بیاورد با استواران کلید
“When Mihran Sitad heard those words, he brought the key with those trusted guardians.”
#18
درحجره بگشاد و اندر شدند
✦
پرستندگان داستانها زدند
“They opened the chamber door and entered; the attendants began to tell wondrous tales:”
#19
که آن راکه اکنون تو بینی بداد
✦
ستاره ندیدست و خورشید و باد
“'She whom you shall now see given to you, neither star, nor sun, nor wind has ever beheld!'”
#20
شبستان بهشتی شد آراسته
✦
پر از ماه و خورشید و پرخواسته
“The harem was adorned like Paradise, filled with moon-faced, sun-like maidens and great riches.”
#21
پری چهره بر گاه بنشست پنج
✦
همه برسران تاج و در زیر گنج
“Five fairy-faced beauties sat upon thrones, all wearing crowns and surrounded by treasures.”
#22
مگر دخت خاتون که افسر نداشت
✦
همان یاره وطوق وگوهرنداشت
“Except the daughter of Khatun, who wore no crown, nor armlet, nor necklace, nor jewels.”
#23
یکی جامهٔ کهنه بد بر برش
✦
کلاهی زمشک ایزدی بر سرش
“A humble, worn garment was upon her body, and a simple cap of musk-colored fabric upon her head.”
#24
ز کرده به رخ بر نگارش نبود
✦
جز آرایش کردگارش نبود
“There was no artificial rouge upon her cheek; she possessed no decoration save that of the Creator.”
#25
یکی سرو بد بر سرش ماه نو
✦
فروزان ز دیدار او گاه نو
“She was a tall cypress crowned by a new moon, illuminating the new court with her radiance.”
#26
چومهران ستاد اندرو بنگرید
✦
یکی را بدیدار چون او ندید
“When Mihran Sitad looked upon her, he saw none among them who could compare to her beauty.”
#27
بدانست بینادل رای راد
✦
که دورند خاقان وخاتون ز داد
“The wise, perceptive envoy understood that the Khagan and Khatun had strayed from justice.”
#28
به دستار ودستان همی چشم اوی
✦
بپوشید وزان تازه شد خشم اوی
“With cleverness he covered his eyes with a cloth, and a new wave of indignation stirred within him.”
#29
پرستنده را گفت نزدیک شاه
✦
فراوان بود یاره و تاج و گاه
“He said to the attendant: 'Near the King, there are armlets, crowns, and thrones in abundance.'”
#30
من این را که بی‌تاج و آرایشست
✦
گزیدم که این اندر افزایشست
“'I choose this one who is without crown and adornment, for her merit and stature are naturally rising.'”
#31
به رنج از پی به گزین آمدم
✦
نه از بهر دیبای چین آمدم
“'I endured hardships to select the truly worthy, not to seek out Chinese silk brocade!'”
#32
بدو گفت خاتون که ای مرد پیر
✦
نگویی همی یک سخن دلپذیر
“Khatun said to him: 'O old man, you speak not a single pleasing word!'”
#33
تو آن را که با فر و زیبست و رای
✦
دل فروز گشته رسیده به جای
“'How can you reject one who possesses splendour, beauty, wisdom, and an enlightened mind?'”
#34
به بالای سرو و به رخ چون بهار
✦
بداند پرستیدن شهریار
“'One with a cypress stature and a spring-like face who knows how to serve a sovereign king?'”
#35
همی کودکی نارسیده به جای
✦
برو برگزینی نه ای پاکرای
“'And instead choose an unadorned, young child? You are surely not of pure judgement!'”
#36
چنین پاسخ آورد مهران ستاد
✦
که خاقان اگر سر بپیچد ز داد
“Mihran Sitad brought forth this answer: 'If the Khagan turns his head away from justice,'”
#37
بداند که شاه جهان کدخدای
✦
بخواند مرا نیز ناپاک رای
“'He should know that the King of the World, master of the realm, will judge me also as deceitful.'”
#38
من این را پسندم که بی‌تخت عاج
✦
ندارد ز بن یاره وطوق وتاج
“'I approve of this maiden, though she has no ivory throne, nor armlet, nor torc, nor crown.'”
#39
اگر مهتران این نبینند رای
✦
چو فرمان بود باز گردم به جای
“'If the elders do not approve this choice, then as commanded, I shall return home.'”
#40
نگه کرد خاقان به گفتار اوی
✦
شگفت آمدش رای وکردار اوی
“The Khagan looked upon his speech, and marveled at his judgement and noble conduct.”
#41
بدانست کان پیر پاکیزه مغز
✦
بزرگست و شایسته کار نغز
“He realized that the pure-minded old envoy was great and worthy of delicate matters.”
#42
خردمند بنشست با رای‌زن
✦
بپالود زایوان شاه انجمن
“The wise monarch sat with his counselors, and cleared the royal hall of all onlookers.”
#43
چو پردخته شد جایگاه نشست
✦
برفتند با زیج رومی بدست
“When the seat was emptied, they stepped forward holding Roman astronomical tables in hand.”
#44
ستاره شناسان و کندآوران
✦
هرآنکس که بودند ز ایشان سران
“The astrologers and brave champions, whoever among them were leaders and chiefs,”
#45
بفرمود تا هر کرا بود مهر
✦
بجستند یک سر شمار سپهر
“He commanded that for every loved one, they thoroughly search the reckoning of the heavens.”
#46
همی‌کرد موبد به اختر نگاه
✦
زکردار خاقان و پیوند شاه
“The mobad examined the stars, reading the actions of Khagan and the alliance with the King.”
#47
چنین گفت فرجام کای شهریار
✦
دلت را ببد هیچ رنجه مدار
“Thus spoke the Mobad of the outcome: 'O King, let not your heart be troubled in any way!'”
#48
که این کار جز بر بهی نگذرد
✦
ببد رای دشمن جهان نسپرد
“'For this matter shall pass only into goodness; bad counsel of enemies will not overcome the world.'”
#49
چنینست راز سپهر بلند
✦
همان گردش اختر سودمند
“'Such is the secret of the high heavens, and the revolving of the beneficial star:'”
#50
کزین دخت خاقان وز پشت شاه
✦
بیاید یکی شاه زیبای گاه
“'That from this daughter of Khagan and the lineage of the King, a splendid monarch shall be born to the throne.'”
#51
برو شهریاران کنند آفرین
✦
همان پرهنر سرفرازان چین
“'Upon whom all sovereigns shall offer blessings, as well as the accomplished leaders of China.'”