✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

51 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۵۸ - گزینش دختر خاتون توسط مهران‌ستاد

چوآمد به نزدیک خاقان چین

✦

زمین را ببوسید و کرد آفرین

جهانجوی چون دید بنواختش

✦

یکی نامور جایگه ساختش

ازان کارخاقان پراندیشه گشت

✦

به سوی شبستان خاتون گذشت

سخنهای نوشین‌روان برگشاد

✦

ز گنج وز لشکر بسی کرد یاد

بدو گفت کین شاه نوشین‌روان

✦

جوانست و بیدار و دولت جوان

یکی دختری داد باید بدوی

✦

که ما را فزاید بدو آبروی

تو را در پس پرده یک دخترست

✦

کجا بر سر بانوان افسرست

مرا آرزویست از مهر اوی

✦

که دیده نبردارم از چهر اوی

چهارست نیز از پرستندگان

✦

پرستار و بیداردل بندگان

#10

از ایشان یکی را سپارم بدوی

✦

برآسایم از جنگ وز گفت و گوی

#11

بدو گفت خاتون که با رای تو

✦

نگیرد کس اندر جهان جای تو

#12

برین گونه یک شب بپیمود خواب

✦

چنین تا برآمد ز کوه آفتاب

#13

بیامد بدر گاه مهران ستاد

✦

برتخت او رفت و نامه بداد

#14

چوآن نامه برخواند خاقان چین

✦

ز پیمان بخندید وز به گزین

#15

کلید شبستان بدو داد و گفت

✦

برو تا کرا بینی اندر نهفت

#16

پرستار با او بیامد چهار

✦

که خاقان بدیشان بدی استوار

#17

چومهران ستاد آن سخنها شنید

✦

بیاورد با استواران کلید

#18

درحجره بگشاد و اندر شدند

✦

پرستندگان داستانها زدند

#19

که آن راکه اکنون تو بینی بداد

✦

ستاره ندیدست و خورشید و باد

#20

شبستان بهشتی شد آراسته

✦

پر از ماه و خورشید و پرخواسته

#21

پری چهره بر گاه بنشست پنج

✦

همه برسران تاج و در زیر گنج

#22

مگر دخت خاتون که افسر نداشت

✦

همان یاره وطوق وگوهرنداشت

#23

یکی جامهٔ کهنه بد بر برش

✦

کلاهی زمشک ایزدی بر سرش

#24

ز کرده به رخ بر نگارش نبود

✦

جز آرایش کردگارش نبود

#25

یکی سرو بد بر سرش ماه نو

✦

فروزان ز دیدار او گاه نو

#26

چومهران ستاد اندرو بنگرید

✦

یکی را بدیدار چون او ندید

#27

بدانست بینادل رای راد

✦

که دورند خاقان وخاتون ز داد

#28

به دستار ودستان همی چشم اوی

✦

بپوشید وزان تازه شد خشم اوی

#29

پرستنده را گفت نزدیک شاه

✦

فراوان بود یاره و تاج و گاه

#30

من این را که بی‌تاج و آرایشست

✦

گزیدم که این اندر افزایشست

#31

به رنج از پی به گزین آمدم

✦

نه از بهر دیبای چین آمدم

#32

بدو گفت خاتون که ای مرد پیر

✦

نگویی همی یک سخن دلپذیر

#33

تو آن را که با فر و زیبست و رای

✦

دل فروز گشته رسیده به جای

#34

به بالای سرو و به رخ چون بهار

✦

بداند پرستیدن شهریار

#35

همی کودکی نارسیده به جای

✦

برو برگزینی نه ای پاکرای

#36

چنین پاسخ آورد مهران ستاد

✦

که خاقان اگر سر بپیچد ز داد

#37

بداند که شاه جهان کدخدای

✦

بخواند مرا نیز ناپاک رای

#38

من این را پسندم که بی‌تخت عاج

✦

ندارد ز بن یاره وطوق وتاج

#39

اگر مهتران این نبینند رای

✦

چو فرمان بود باز گردم به جای

#40

نگه کرد خاقان به گفتار اوی

✦

شگفت آمدش رای وکردار اوی

#41

بدانست کان پیر پاکیزه مغز

✦

بزرگست و شایسته کار نغز

#42

خردمند بنشست با رای‌زن

✦

بپالود زایوان شاه انجمن

#43

چو پردخته شد جایگاه نشست

✦

برفتند با زیج رومی بدست

#44

ستاره شناسان و کندآوران

✦

هرآنکس که بودند ز ایشان سران

#45

بفرمود تا هر کرا بود مهر

✦

بجستند یک سر شمار سپهر

#46

همی‌کرد موبد به اختر نگاه

✦

زکردار خاقان و پیوند شاه

#47

چنین گفت فرجام کای شهریار

✦

دلت را ببد هیچ رنجه مدار

#48

که این کار جز بر بهی نگذرد

✦

ببد رای دشمن جهان نسپرد

#49

چنینست راز سپهر بلند

✦

همان گردش اختر سودمند

#50

کزین دخت خاقان وز پشت شاه

✦

بیاید یکی شاه زیبای گاه

#51

برو شهریاران کنند آفرین

✦

همان پرهنر سرفرازان چین

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما