چون مهران‌ستاد، فرستاده‌ی خردمند و ژرف‌بین کسری نوشین‌روان، به دربار خاقان چین فرا رسید، بر آستان شهریار زمین بوسید و آفرین‌های بسیار نثار کرد. خاقان چین او را گرامی داشت و جایگاهی والا در خور فرستادگان ایران‌زمین برایش کاست. اما در نهان، بیم و اندیشه بر دل خاقان راه یافت؛ از این رو به شبستان خاتون خویش شتافت تا درباره‌ی پیشنهاد پیوند با خسرو انوشیروان رای‌زنی کند.
خاقان گفت: «این شاه ایران فرخنده، جوان و بیدار و صاحب دولتی پویاست. سپاه و گنجی بی‌کران دارد. شایسته آن است که دختری از تبار خویش به او سپاریم تا آبرو و پیوند ما با دادگرترین شاه گیتی مستحکم گردد. با این همه، تو را دختری است که تاج بانوان بر سر دارد و چهار کنیزک بیداردل نیز در پس پرده داری. آیا بهتر نیست یکی از پرستندگان را به جای دخترت روانه سازیم تا دختر خویش را از دست ندهیم و در عین حال از نبرد با ایران آسوده گردیم؟» خاتون نیز با رای خاقان هم‌داستان گشت.
چون بامدادان خورشید از کوهسار برآمد، مهران‌ستاد به درگاه آمد و نامه و پیام انوشیروان را سپرد. خاقان چین از خرد و پیمان‌داری شاه ایران شادمان شد و کلید شبستان خود را به مهران‌ستاد داد تا خود درون شود و شایسته‌ترین بانو را برگزیند. چهار پرستنده و نگهبان استوار نیز همراه او شدند. پرستندگان رازدار در راه به مهران‌ستاد گفتند: «آن بانویی که امروز خواهی دید، رخسارش را نه ستاره دیده است، نه آفتاب و نه باد.»
چون مهران‌ستاد گام در شبستان نهاد، آنجا را چون بهشتی آراسته دید؛ پنج دوشیزه پری‌چهره بر تخت‌های شاهوار نشسته بودند. چهار تن از آنان آراسته به دیبای چین، تاج‌های گوهرنشان، طوق و یاره‌های زرین بودند. اما پنجمی، یعنی دختر اصیل خاتون، هیچ تاج و زیوری بر سر و گردن نداشت؛ جامه‌ای کهنه بر تن کرده و تنها کلاهی ساده بر سر نهاده بود. با این همه، زیباییش ناشی از آفرینش یزدان بود؛ قدش چون سرو روان و رخسارش چون ماه نو در آسمان می‌درخشید.
مهران‌ستاد با بینشِ نافذ و خردِ پیرانه‌سَر، درمی‌یابد که خاقان و خاتون خاسته‌اند او را بفریبند تا دختر اصلی را پنهان دارند. او بی‌درنگ دست بر دوشیزه‌ی ساده‌پوش اما اصیل نهاد و گفت: «من این بانوی بی‌تاج و آرایش را می‌گزینم، چه گوهرِ نژاد و زیباییِخدادادی او خود رو به فزونی است. من فرستاده‌ی شاهنشاهم و برای یافتن گوهر اصیل آمده‌ام، نه برای پارچه‌های دیبای چین!»
خاتون آشکارا ناخشنود شد و گفت: «ای مرد پیر، چرا از میان این همه بانوان آراسته و شایسته‌ی شهریار، کودکی نارسیده و بی‌بهره از تاج و زیور را برمی‌گزینی؟» مهران‌ستاد استوار پاسخ داد: «اگر خاقان از دادگری سر بپیچد و فرستاده را بفریبد، شاه جهان مرا ناپاک‌رای خواهد خواند. پسند من همین بانوی اصیل است، اگرچه هیچ تخت عاج و طوق زرین ندارد.»
خاقان چین چون شجاعت، خرد و ژرف‌بینی پیرمرد ایرانی را دید، شگفت‌زده شد و دانست که او فرستاده‌ای پاکیزه‌مغز و بی‌همتاست. پس دستور داد شبستان را خالی کنند و موبدان، ستاره‌شناسان و دانایان با زیج‌های رومی برخوانده شدند تا طالع این پیوند را برشمارند.
ستاره‌شناسان چون در گردش سپهر و برج‌های آسمانی نگریستند، شادمانه به خاقان مژده دادند: «ای شهریار، هیچ اندوه به دل راه مده که فرجام این پیوند جز نیکی و بهروزی نخواهد بود. از پشت کسری نوشین‌روان و این دختر خاقان، پادشاهی بزرگ و زیباروی (هرمز) به وجود خواهد آمد که سروران ایران و پهلوانان پرهنر چین بر او آفرین خواهند خواند.»