چون سخنان پندآموز کسری نوشین‌روان به پایان رسید، بزرگان و دانایان کشور در شگفتی فرورفتند و یک‌صدا بر شهریار دادگر آفرین خواندند. پس از آن، پادشاه فرزانه موبدان و دانشمندان را گرد آورد تا سرنوشت اداری و اقتصادی گیتی را سامان بخشد. او جهان پهناور تحت فرمانش را به چهار بخش بزرگ تقسیم نمود و شهرهای آباد هر بخش را مشخص ساخت: نخست خراسان نامور را که دل بزرگان بدان شاد بود؛ دوم قم، اصفهان، آذربایجان، ارمنستان، اردبیل و بوم گیلان؛ سوم پارس، اهواز و مرزهای خزر از خاور تا باختر؛ و چهارم عراق و مرزهای بوم روم. شاهنشاه دستور داد از گنج شاهی به نیازمندان و درویشان هر چهار بخش یاری رسانند تا رنج تنشان کاسته شود.
آنگاه نوشین‌روان به اصلاح نظام خراج پرداخت. در روزگار پیشین، شاهان ثلث یا ربع محصول را به عنوان مالیات می‌ستاندند، اما قباد شاه آن را به ده یک (عشر) تقلیل داده بود؛ هرچند روزگار به قباد مهلت نداد تا کار را به پایان رساند. کسری کاداستر و مساحی سراسری برپا کرد؛ مهندسان و زمین‌سنجان با طناب‌های اندازه‌گیری سراسر زمین‌ها را پیمودند. او خراج عادلانه‌ای نهاد: اگر دهقانی سرمایه، بذر یا چارپای شخم‌زنی نداشت، از گنجینه شاه به او وام و کمک داده می‌شد تا هیچ زمینی بایر نماند و زمین‌های ناكشته نیز از مالیات معاف گشتند.
برای هر درختی که تا جشن مهرگان بار می‌داد—چون زیتون، گردو و خرما—مالیاتی اندک و مشخص تعیین گردید و محصولات خردادماه و کشاورزان بی‌زمین از رنج خراج‌های سنگین رهایی یافتند. جزیه و مالیات سرانه به سه قسط در سال تقسیم شد تا بر رعیّت ستم نرود. برای جلوگیری از فساد، دفاتر مالیاتی در سه نسخه تنظیم گردید: نسخه‌ای نزد گنجور و دستور شاه، نسخه‌ای برای حاکمان ولایات، و نسخه‌ای نزد موبد بزرگ تا حساب خراج بر شالوده داد باشد. همچنین کسری کارآگاهان و جاسوسان نیکی‌پژوه را در سراسر جهان پراکنده ساخت تا هیچ نیکی و بدی از دید شاه پنهان نماند. از برکت این دادگری، گیتی چنان در امنیت و آبادانی غرق شد که گویند گوسفند و گرگ در کنار هم از یک آبشخور آب می‌نوشیدند.