✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖

41 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۲ - تقسیم جهان به چهار بخش و اصلاحات مالیاتی

چو نوشین‌روان این سخن برگرفت

✦

جهانی ازو مانده اندر شگفت

همه یک سر از جای برخاستند

✦

برو آفرین نو آراستند

شهنشاه دانندگان را بخواند

✦

سخنهای گیتی سراسر براند

جهان را ببخشید بر چار بهر

✦

وزو نامزد کرد آبادشهر

نخستین خراسان ازو یاد کرد

✦

دل نامداران بدو شاد کرد

دگر بهره زان بد قم و اصفهان

✦

نهاد بزرگان و جای مهان

وزین بهره بود آذرابادگان

✦

که بخشش نهادند آزادگان

وز ارمینیه تا در اردبیل

✦

بپیمود بینادل و بوم گیل

سیوم پارس و اهواز و مرز خزر

✦

ز خاور ورا بود تا باختر

#10

چهارم عراق آمد و بوم روم

✦

چنین پادشاهی و آباد بوم

#11

وزین مرزها هرک درویش بود

✦

نیازش به رنج تن خویش بود

#12

ببخشید آگنده گنجی برین

✦

جهانی برو خواندند آفرین

#13

ز شاهان هرآنکس که بد پیش ازوی

✦

اگر کم بدش گاه اگر بیش ازوی

#14

بجستند بهره ز کشت و درود

✦

نرستست کس پیش ازین نابسود

#15

سه یک بود یا چار یک بهر شاه

✦

قباد آمد و ده یک آورد راه

#16

زده یک بر آن بد که کمتر کند

✦

بکوشد که کهتر چو مهتر کند

#17

زمانه ندادش بران بر درنگ

✦

به دریا بس ایمن مشو بر نهنگ

#18

به کسری رسید آن سزاوار تاج

✦

ببخشید بر جای ده یک خراج

#19

شدند انجمن بخردان و ردان

✦

بزرگان و بیداردل موبدان

#20

همه پادشاهان شدند انجمن

✦

زمین را ببخشید و برزد رسن

#21

گزیتی نهادند بر یک درم

✦

گر ای دون که دهقان نباشد دژم

#22

کسی را کجا تخم گر چارپای

✦

به هنگام ورزش نبودی بجای

#23

ز گنج شهنشاه برداشتی

✦

وگرنه زمین خوار بگذاشتی

#24

بنا کشته اندر نبودی سخن

✦

پراگنده شد رسمهای کهن

#25

گزیت رز بارور شش درم

✦

به خرما ستان بر همین بد رقم

#26

ز زیتون و جوز و ز هر میوه‌دار

✦

که در مهرگان شاخ بودی ببار

#27

ز ده بن درمی رسیدی به گنج

✦

نبوید جزین تا سر سال رنج

#28

وزین خوردنیهای خردادماه

✦

نکردی به کار اندرون کس نگاه

#29

کسی کش درم بود و دهقان نبود

✦

ندیدی غم رنج و کشت و درود

#30

بر اندازه از ده درم تا چهار

✦

بسالی ازو بستدی کاردار

#31

کسی بر کدیور نکردی ستم

✦

به سالی به سه بهره بود این درم

#32

گزارنده بودی به دیوان شاه

✦

ازین باژ بهری به هر چار ماه

#33

دبیر و پرستندهٔ شهریار

✦

نبودی به دیوان کسی زین شمار

#34

گزیت و خراج آنچ بد نام برد

✦

بسه روزنامه به موبد سپرد

#35

یکی آنک بر دست گنجور بود

✦

نگهبان آن نامه دستور بود

#36

دگر تا فرستد به هر کشوری

✦

به هر نامداری و هر مهتری

#37

سه دیگر که نزدیک موبد برند

✦

گزیت و سر باژها بشمرند

#38

به فرمان او بود کاری که بود

✦

ز باژ و خراج و ز کشت و درود

#39

پراگنده کاراگهان در جهان

✦

که تا نیک و بد زو نماند نهان

#40

همه روی گیتی پر از داد کرد

✦

بهرجای ویرانی آباد کرد

#41

بخفتند بر دشت خرد و بزرگ

✦

به آبشخور آمد همی میش و گرگ

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما