پس از گذشت هفته‌ای، شهریار پیروز ایران، کسری نوشین‌روان، بر تخت شاهی نشست. در یک سویش موبد وزیر جای گرفت و در سوی دیگر یزدگرد دبیر، و پیرامونش موبدان و دانایان حلقه زدند؛ و در میان آنان بوزرجمهر جوان، با زبانی گشاده و اندیشه‌ای تابناک، آماده گفت‌وگو بود. شاه رو به بوزرجمهر کرد و خواستار سخنانی شد که جان آدمی را سود بخشد و مرد بی‌مایه را ارجمند سازد، چرا که شنیدن سخن نغز، مایه خرمی جان است و گنج گوهرین گفتار هرگز کاستی نمی‌پذیرد.
موبد نخستین پرسش را طرح کرد که چه چیزی است که افزونی‌اش زیانبار و کاستی‌اش سودمند است؟ بوزرجمهر پاسخ داد که در خوردن، کم‌خوری مایه آسایش تن و پرورندگی روان است، اما در نیکی و نیکوکاری، هرچه افزون‌تر کنی بر مرتبه خود می‌افزایی. آنگاه یزدگرد دبیر از آسیب‌ها و عیب‌های نهان دل پرسید؛ بوزرجمهر عیب‌جویی از دیگران، رشک بر مهتران، سخن‌چینی و دو‌رویی، و نیز سخن‌گفتن نابجا یا نشنیدن کامل کلام را از بزرگ‌ترین کژرفتاری‌ها شمرده و خرد را برترین خلعتی ایزدی دانست که تن بی‌بهره از آن، هیچ خریداری در گیتی ندارد.
سپس بوزرجمهر از آیین رزم و هوشیاری در نبرد، شکیبایی بر خصم و لزوم پیش‌دستی در کارزار سخن راند. او همچنین به رازهای اعتدال در خورش و می، گریز از بدی، و ستایش جان‌آفرین پرداخت و از ارزش والای دبیری یاد کرد؛ این‌که آموزش دبیری به فرزندان، نااهل را شایسته بخت می‌سازد و جوانی فرودست را به پایگاه پادشاهی می‌رساند. زیرا دبیر خردمند با بلاغت کلام، خطی دلخواه و ایجاز در سخن، همدم و مشاور ناگزیر شهریاران خواهد گشت. کسری با شنیدن این گوهرهای دانش، دلش چون گل بهاری شکفت و فرمان داد تا پایگاهی نو و خلعتی سزاوار به بوزرجمهر ارزانی دارند.