🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
30 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۶ - مرگ مای و پادشاهی مادر بر دو فرزند
روزگار بر مای گران آمد و او به بیماری سختی دچار گشت؛ چنان‌که دل همسر پرمهرش از غم و شکنجه جانکاه لبریز شد. دو هفته بیش نگذشت که مای در زاری و درد درگذشت و جهان گذران را به سپرد و برفت. مردم و بزرگان سندلی یک‌سره در سوگ شهریار خود به فغان آمدند و جگرها از آتش درگذشت او بریان شد. یک ماه تمام بر سرنشستن در آیین سوگواری گذشت، و با برآمدن ماه تازه، سپاه و بزرگان و نامداران شهر، همراه با صاحبان اندیشه و خرد، گرد هم آمدند.

در میان انجمن، سخن از جانشینی شاه به میان آمد. فرزانه‌ای رای‌زن برخاست و گفت: «این بانو که از تبار جمهور پادشاه است، همواره از زشتی و کژی پرهیز داشته و جانش با دادگری و راستی سرشته شده است. او در تمام دوران همسری با مای، جز راستی نخواست و بنیاد نژادش بر عدل و مردمی استوار است. پس شایسته‌تر آن است که او بر تخت شهریاری نشیند تا یادگار این بزرگان در میان ما پایداری یابد.»

همگان پیشنهاد او را با خشنودی پذیرفتند و فرستاده‌ای نزد آن بانوی پاک‌دامن فرستادند و از او خواستند تا تاج و تخت دو فرزندش را تا هنگام رشد آنان بر عهده گیرد، و چون فرزندان به سن شایستگی رسیدند، گنج و سپاه و پادشاهی را به ایشان بسپارد و خود در مقام آموزگار و دلسوز و مشاورشان باقی بماند.

بانوی نیک‌بخت درخواست بزرگان را پذیرفت، بر تخت نشست و تاج بر سر نهاد. در پرتو عدل، فرهنگ و خرد او، مملکت آباد شد و شادی بر سراسر پادشاهی سایه افکند. او دو موبد پاکیزه‌رای، دانشمند و جهان‌دیده را برگزید و دو فرزند خردمند و والاتبار خویش را به آنان سپرد. موبدان دمساز و آموزگار دائمی آنان شدند تا آنکه فرزندان به بالندگی رسیدند، نیرو گرفتند و در هر دانشی توانا گشتند.

با گذشت زمان، هر یک از پسران، پنهان از دیگری نزد مادر پارسا می‌آمد و می‌پرسید: «از میان ما دو برادر، کدام‌یک شایسته‌تر، سزاوارتر و محبوب‌تر است تا کشور و تاج و تخت شاهی به او برسد؟» مادر خردمند با هوشمندی پاسخ می‌داد: «آن‌کس که در راه دین، خرد، دادگری، پرهیزکاری، رای روشن و زبان ستایشگر سرآمد باشد، سزاوار شهریاری است. تاج و تخت از آنِ توست و تو صاحب هنر و رای و بخت خواهی بود.» او به پسر دیگر نیز همین پاسخ را می‌داد تا با تدبیری باریک، دل هر دو برادر را شاد، خشنود و امیدوار به آینده نگاه دارد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: