بخش ۵ - گزارش گیو از بی‌آشتی پیران، آرایش دو سپاه و سه شبانه‌روز ایستادن بی‌نبرد

#1

چو گیو اندر آمد به پیش پدر

✦

همی گفت پاسخ همه دربه در

#2

به گودرز گفت اندر آور سپاه

✦

به جایی که سازی همی رزمگاه

#3

که او را همی آشتی رای نیست

✦

به دلش اندرون داد را جای نیست

#4

ز هر گونه با او سخن راندم

✦

همه هرچ گفتی بر او خواندم

#5

چو آمد پدیدار از ایشان گناه

✦

هیونی برافگند نزدیک شاه

#6

که گودرز و گیو اندر آمد به جنگ

✦

سپه باید ایدر مرا بی درنگ

#7

سپاه آمد از نزد افراسیاب

✦

چو ما بازگشتیم بگذاشت آب

#8

کنون کینه را کوس بر پیل بست

✦

همی جنگ ما را کند پیشدست

#9

چنین گفت با گیو پس پهلوان

✦

که پیران به سیری رسید از روان

#10

همین داشتم چشم زان بد نهان

✦

ولیکن به فرمان شاه جهان

#11

ببایست رفتن که چاره نبود

✦

دلش را کنون شهریار آزمود

#12

یکی داستان گفته بودم به شاه

✦

چو فرمود لشکر کشیدن به راه

#13

که دل را ز مهر کسی برگسل

✦

کجا نیستش با زبان راست دل

#14

همه مهر پیران به ترکان بر است

✦

بشوید همی شاه از او پاک دست

#15

چو پیران سپاه از کنابد براند

✦

به روز اندرون روشنایی نماند

#16

سواران جوشن وران صد هزار

✦

ز ترکان کمربستهٔ کارزار

#17

برفتند بسته کمرها به جنگ

✦

همه نیزه و تیغ هندی به چنگ

#18

چو دانست گودرز کآمد سپاه

✦

بزد کوس و آمد ز زیبد به راه

#19

ز کوه اندر آمد به هامون گذشت

✦

کشیدند لشکر بر آن پهن دشت

#20

به کردار کوه از دو رویه سپاه

✦

ز آهن به سر بر نهاده کلاه

#21

برآمد خروشیدن کرنای

✦

بجنبد همی کوه گفتی ز جای

#22

ز زیبد همی تا کنابد سپاه

✦

در و دشت از ایشان کبود و سیاه

#23

ز گرد سپه روز روشن نماند

✦

ز نیزه هوا جز به جوشن نماند

#24

وز آواز اسبان و گرد سپاه

✦

بشد روشنایی ز خورشید و ماه

#25

ستاره سنان بود و خورشید تیغ

✦

از آهن زمین بود ، وز گرز میغ

#26

بتوفید از آواز گردان زمین

✦

ز ترگ و سنان آسمان آهنین

#27

چو گودرز ، توران سپه را بدید

✦

که بر سان دریا زمین بردمید

#28

درفش از درفش و گروه از گروه

✦

گسسته نشد شب برآمد ز کوه

#29

چو شب تیره شد پیل پیش سپاه

✦

فراز آوریدند و بستند راه

#30

برافروختند آتش از هردو روی

✦

از آواز گردان پرخاشجوی

#31

جهان سربه سر گفتی آهرمنست

✦

به دامن بر از آستین دشمنست

#32

ز بانگ تبیره به سنگ اندرون

✦

به درد دل اندر شب قیر گون

#33

سپیده برآمد ز کوه سیاه

✦

سپهدار ایران به پیش سپاه

#34

به آسوده اسب اندر آورد پای

✦

یلان را به هر سو همی ساخت جای

#35

سپه را سوی میمنه کوه بود

✦

ز جنگ دلیران بی‌اندوه بود

#36

سوی میسره رود آب روان

✦

چنان در خور آمد چو تن را روان

#37

پیاده که اندر خور کارزار

✦

بفرمود تا پیش روی سوار

#38

صفی بر کشیدند نیزه‌وران

✦

ابا گرزداران و کنداوران

#39

همیدون پیاده بسی نیزه‌دار

✦

چه با ترکش و تیر و جوشن‌گذار

#40

کمانها فگنده به بازو درون

✦

همی از جگرشان بجوشید خون

#41

پس پشت ایشان سواران جنگ

✦

کز آتش به خنجر ببردند رنگ

#42

پس پشت لشکر ز پیلان گروه

✦

زمین از پی پیل گشته ستوه

#43

درفش خجسته میان سپاه

✦

ز گوهر درفشان به کردار ماه

#44

ز پیلان زمین سربه سر پیلگون

✦

ز گرد سواران هوا نیلگون

#45

درخشیدن تیغهای بنفش

✦

از آن سایهٔ کاویانی درفش

#46

تو گفتی که اندر شب تیره‌چهر

✦

ستاره همی برفشاند سپهر

#47

بیاراست لشکر به سان بهشت

✦

به باغ وفا سرو کینه بکشت

#48

فریبزر را داد پس میمنه

✦

پس پشت لشکر حصار و بنه

#49

گرازه سر تخمهٔ گیوگان

✦

زواره نگهدار تخت کیان

#50

به یاری فریبرز برخاستند

✦

به یک روی لشکر بیاراستند

#51

به رهام فرمود پس پهلوان

✦

که ای تاج و تخت و خرد را روان

#52

برو با سواران سوی میسره

✦

نگه‌دار چنگال گرگ از بره

#53

بیفروز لشکرگه از فر خویش

✦

سپه را همی دار در بر خویش

#54

بدان آبگون خنجر نیو سوز

✦

چو شیر ژیان با یلان رزم توز

#55

برفتند یارانش با او به هم

✦

ز گردان لشکر یکی گستهم

#56

دگر گژدهم رزم را ناگزیر

✦

فروهل که بگذارد از سنگ تیر

#57

بفرمود با گیو تا دو هزار

✦

برفتند برگستوان‌ور سوار

#58

سپرد آن زمان پشت لشکر بدوی

✦

که بد جای گردان پرخاشجوی

#59

برفتند با گیو جنگاوران

✦

چو گرگین و چون زنگهٔ شاوران

#60

درفشی فرستاد و سیصد سوار

✦

نگهبان لشکر سوی رودبار

#61

همیدون فرستاد بر سوی کوه

✦

درفشی و سیصد ز گردان گروه

#62

یکی دیده‌بان بر سر کوهسار

✦

نگهبان روز و ستاره شمار

#63

شب و روز گردن برافراخته

✦

از آن دیده‌گه دیده‌بان ساخته

#64

بجستی همی تا ز توران سپاه

✦

پی مور دیدی نهاده به راه

#65

ز دیده خروشیدن آراستی

✦

بگفتی به گودرز و برخاستی

#66

بدان سان بیاراست آن رزمگاه

✦

که رزم آرزو کرد خورشید و ماه

#67

چو سالار شایسته باشد به جنگ

✦

نترسد سپاه از دلاور نهنگ

#68

از آن پس بیامد به سالارگاه

✦

که دارد سپه را ز دشمن نگاه

#69

درفش دلفروز بر پای کرد

✦

سپه را به قلب اندرون جای کرد

#70

سران را همه خواند نزدیک خویش

✦

پس پشت شیدوش ، و فرهاد پیش

#71

به دست چپش رزم‌دیده هجیر

✦

سوی راست کتمارهٔ شیرگیر

#72

ببستند ز آهن به گردش سرای

✦

پس پشت ، پیلان جنگی به پای

#73

سپهدار گودرزشان در میان

✦

درفش از برش سایهٔ کاویان

#74

همی بستد از ماه و خورشید نور

✦

نگه کرد پیران به لشکر ز دور

#75

بدان ساز و آن لشکر آراستن

✦

دل از ننگ و تیمار پیراستن

#76

در و دشت و کوه و بیابان سنان

✦

عنان بافته سر به سر با عنان

#77

سپهدار پیران غمی گشت سخت

✦

برآشفت با تیره خورشید بخت

#78

از آن پس نگه کرد جای سپاه

✦

نیامدش بر آرزو رزمگاه

#79

نه آوردگه دید و نه جای صف

✦

همی بر زد از خشم کف را به کف

#80

بر این گونه کآمد ببایست ساخت

✦

چو سوی یلان چنگ بایست آخت

#81

پس از نامداران افراسیاب

✦

کسی کش سر از کینه گیرد شتاب

#82

گزین کرد شمشیرزن سی‌هزار

✦

که بودند شایستهٔ کارزار

#83

به هومان سپرد آن زمان قلبگاه

✦

سپاهی هژبر اوژن و رزمخواه

#84

بخواند اندریمان و او خواست را

✦

نهاد چپ لشکر و راست را

#85

چپ لشکرش را بدیشان سپرد

✦

ابا سی‌هزار از دلیران گرد

#86

چو لهاک جنگی و فرشیدورد

✦

ابا سی‌هزار از دلیران مرد

#87

گرفتند بر میمنه جایگاه

✦

جهان سر به سر گشت ز آهن سیاه

#88

چو زنگولهٔ گرد و کلباد را

✦

سپهرم که بد روز فریاد را

#89

برفتند با نیزه‌ور ده هزار

✦

به پشت سواران خنجرگزار

#90

برون رفت رویین رویینه‌تن

✦

ابا ده هزار از یلان ختن

#91

بدان تا دران بیشه اندر چو شیر

✦

کمینگه کند با یلان دلیر

#92

طلایه فرستاد بر سوی کوه

✦

سپهدار ایران شود زو ستوه

#93

گر از رزمگه پی نهد پیشتر

✦

وگر جنبد از خویشتن بیشتر

#94

سپهدار رویین به کردار شیر

✦

پس پشت او اندر آید دلیر

#95

همان دیده‌بان بر سر کوه کرد

✦

که جنگ سواران بی‌اندوه کرد

#96

ز ایرانیان گر سواری ز دور

✦

عنان تافتی سوی پیکار تور

#97

نگهبان دیده گرفتی خروش

✦

همه رزمگاه آمدی زو به جوش

#98

دو لشکر به روی اندر آورد روی

✦

همه نامداران پرخاشجوی

#99

چنین ایستاده سه روز و سه شب

✦

یکی را به گفتن نجنبید لب

#100

همی گفت گودرز گر پشت خویش

✦

سپارم بدیشان نهم پای پیش

#101

سپاه اندر آید پس پشت من

✦

نماند جز از باد در مشت من

#102

شب و روز بر پای پیش سپاه

✦

همی جست نیک اختر هور و ماه

#103

که روزی که آن روز نیک‌اخترست

✦

کدامست و جنبش که را بهترست

#104

کجا بردمد باد روز نبرد

✦

که چشم سواران بپوشد به گرد

#105

بریشان بیابم مگر دستگاه

✦

به کردار باد اندر آرم سپاه

#106

نهاده سپهدار پیران دو چشم

✦

که گودرز را دل بجوشد ز خشم

#107

کند پشت بر دشت و راند سپاه

✦

سپاه اندر آرد به پشت سپاه

داستان دوازده رخ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما