🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
107 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - گزارش گیو از بی‌آشتی پیران، آرایش دو سپاه و سه شبانه‌روز ایستادن بی‌نبرد
چون گیو از اردوگاه تورانیان به نزد پدر خویش گودرز بازآمد، یک‌به‌یک پاسخ‌های تند و آشتی‌ناپذیر پیران را بازگو کرد و گفت که پیران را سرِ دادگری و صلح نیست و دلش یکسره با خاقان و سپاه توران است. او گزارش داد که پیران حتی پیش از اتمام گفتگوها، پیام‌آوری تندرو به نزد افراسیاب فرستاده تا لشکری کمکی روانه کند و اینک سپاه کینه‌توز توران از رود بگذشته و آماده‌ی شبیخون و نبرد است. گودرز پهلوان با شنیدن این سخنان گفت که پیران از جان خویش سیر شده است و او خود از آغاز می‌دانست که فریب پیران سودمند نخواهد بود، اما به فرمان کی‌خسرو بایست راستی و خوی او آزموده می‌شد.

پس بانگ تبیره و کوس نبرد از اردوگاه زیبد برآمد. گودرز سپاه ایران را از کوهسار به پهنه‌ی دشت آورد؛ از آن سو نیز پیران صد هزار سوار جوشن‌پوش تورانی را از گنابد به حرکت درآورد. دو سپاه عظیم چون دو کوه گران از آهن و فولاد در برابر یکدیگر صف کشیدند. بانگ کرنای‌ها گویی کوه‌ها را به لرزه درآمیخت و از گرد سم اسبان و فراوانی نیزه‌ها، خورشید و ماه در دل تاری فرورفتند. گرد و غبار هوا را نیلی کرد و برق تیغ‌ها زیر سایه‌ی درفش کاویانی چون ستارگان شب تاریک بدرخشود.

گودرز رزم‌گاه را با تدبیری بی‌نظیر بیاراست: سمت راست سپاه (میمنه) را به کوه تکیه داد تا از شبیخون ایمن باشد و سمت چپ (میسره) را بر کرانه‌ی رودخانه‌ی روان نهاد. پیشاپیش سواران، صفوف پیادگان نیزه‌دار و گرزدار و تیرانداز جای گرفتند و پسِ پشت آنان سوارکاران جنگ‌آور و پیلان پیل‌پیکر قرار یافتند و در میانه‌ی میدان، درفش خجسته‌ی کاویانی چون ماه تابان به اهتزاز درآمد. گودرز میمنه را به فریبرز، گرازه و زواره سپرد و میسره را به رهام، گستهم و گژدهم واگذاشت. گیو، گرگین و زنگه‌ی شاوران را بر پشت سپاه گماشت و دیده‌بانانی بر فراز کوه نهاد تا حتی جنبش موری را در سپاه دشمن گزارش کنند.

در دیگر سو، پیران ویسه از مشاهده‌ی این آرایش جنگی استوار و ناگسستنی غرق در خشم و غم شد. او نیز سی هزار شمشیرزن برگزیده را به هومان سپرد تا در قلب سپاه بایستد؛ میمنه را به لهاک و فرشیدورد و میسره را به اندریمان و اوخواست واگذار کرد و رویین را با ده هزار سوار زبده در بیشه‌ی پشت کوه به کمین فرستاد تا اگر ایرانیان پیش‌تر آیند، بر آنان بتازد.

بدین‌سان دو لشکر کینه‌توز، صف در صف، سه شبانه‌روز در برابر هم ایستادند بی‌آنکه کسی لبی به سخن بجنباند یا نخستین تیر را رها کند. گودرز می‌دانست که اگر از جایگاه مستحکم خود پیش‌تر رود، کمین‌گاه تورانیان سپاهش را در میان خواهد گرفت؛ پس شکیبایی پیشه کرد و به انتظار وزش بادی مساعد و اختری نیک ماند. پیران نیز چشم بر آن دوخته بود تا مگر گودرز از سر خشم صفوف خود را برهم زند و به دشت بتازد تا او بتواند از پشت بر ایرانیان حمله‌ور شود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: