🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
69 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۷ - پیغام افراسیاب به پیران: سوگند کشتن کیخسرو، فرمان کشتار گودرز و زاری نهانی پیران
سپیده‌دمان، هنگامی که افراسیاب تاج کیانی خویش را بر سر نهاد، بار عام داد و فرستاده پیران را پذیرا شد. شاه توران فرمان داد تا فرستاده به سوی پهلوان پیلتن و فرمانده خردمند توران بازگردد و پیامی سرشار از غرور و خشم را به او ابلاغ کند. افراسیاب سخن خویش را با ستایش از خدمات دیرین پیران آغاز نمود؛ او را سپهسالاری بی‌همتا خواند که همواره جوشن رزم بر تن داشته و جان و گنج خویش را فدای پادشاهی توران کرده و مرزهای ایران را تا دل چین نوردیده است. اما افراسیاب خشمگینانه اندیشه گناهکاری در خرامیدن کی‌خسرو به ایران را زدود و اعلام کرد که خشم و کینه او نابخشودنی است و کی‌خسرو را هرگز نبیره خویش نخواهد شمرد.

شاه توران پیران را از دلسوزی و رنج کشیدن بر پرده دهر برحذر داشت و یادآور شد که روزگار نبرد، گاه آدمی را به اوج خورشید می‌رساند و گاه به خاک مذلت می‌افکند. او فریاد برآورد که درمان درد کینه تنها کشیدن تیغ انتقام است و نباید سر از کینه‌خواهی خون برادر فرپیوست. افراسیاب سوگند سهمگینی یاد کرد که پیش از آنکه کی‌خسرو بر او پیشدستی کند، لشکری گران را از رود جیحون خواهد گذرانید و چنان دماری از روزگار گودرز، طوس و کی‌خسرو برخواهد آورد که اثری از تاج و تخت ایرانیان بر جای نماند؛ سر کی‌خسرو را با خنجر برخواهد برید تا گیتی بر او بگوید.

سپس افراسیاب برای تقویت تورانیان در رزمگاه دوازده رخ، لشکری ده هزاری از سواران دلیر و شمشیرزن آراست و همراه فرستاده روانه ساخت تا جان تاریک پیران را روشنی بخشد. او به پیران فرمان داد که چون این لشکر از راه رسید، درنگ نکرده، کوهپایه دژ گودرز را به زیر سم اسبان بکوبد و بی هیچ رحم و مروتی ایرانیان را از دم تیغ بگذراند. فرستاده چون این پیام پرهیب را بشنید، خمیده همچون شاخ سمن به پیش پیران بازآمد و سخنان شاه را بازگفت. پیران ظاهراً به سپاه خویش دلداری داد، اما نهانی روانی پر از خون و دلی پر از درد داشت؛ چرا که می‌دید گردش چرخ گردون چسان کینه دو شاه و دو کشور را به اوج رسانده است.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: