🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
65 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۶ - دیدار خسرو با سپاه پس از پیروزی، سوگ بر پیران و کشتن گروی زره
چون نه ساعت از روز سپری گشت و خورشید در گنبد گردان چرخ به شیب افتاد، کی‌خسرو پادشاه جهان به صحرای نبرد درآمد. سران و نامداران و پهلوانان سپاه سراسر به پیشواز شهریار شتافتند و خردمندان بر او آفرین خواندند. شاه بر فراز باره ماند تا همگان چهره‌اش را ببیند و بر لشکریان خویش درود فرستاد که زمین به وجود گستهمان و دلاوران آباد باد.

در پس لشکر، سپهسالار گودرز با دودمان خویش چون کوهی استوار روان بود. سران کشته‌شده دشمن بر باره‌ها سرنگون افتاده و سلاح و جامه‌هایشان غرق در خون بود. ده مبارز تورانی نیز که به دست پهلوانان شاه از پای درآمده بودند، پیش کشیده شدند. چون گودرز از دور چشم بر خسرو افکند، به شتاب از اسب فرود آمد، به خاک افتاد و زمین را ببوسید. او کشته‌شدگان را یک‌به‌یک به شاه نمود و شرح داد که هر دلاور ایرانی با کدام هم‌نبرد آویخته است. در این میان، گیو، گروی زره دیوصفت را خروشان و دربند، همراه با کالبد بی‌جان پیران نیو نزد پادشاه آورد.

خسرو سبک از باره فرود آمد و در برابر دادار جهان به نیایش ایستاد، یزدان پاک را سپاس گفت که پیروزی و قدرت داد و بر گودرز و خاندانش آفرین خواند که همچون آتشی سوزان دمار از روزگار تورانیان برآوردند. شاه نوید داد که گنج و تاج‌وتخت از آنِ آنان است و هیچ پاداشی را از ایشان دریغ نخواهد داشت.

سپس خسرو بر پیکر کشتگان نگریست. چون چشمانش بر چهره پیران ویسه افتاد، خون از دیدگانش جاری شد. مهر و نیکی‌های گذشته پیران در دلش زبانه کشید و بر سرنوشت او سوگواری کرد. شاه نالید که سرنوشت شوم چون اژدهای تیزچنگی است که شیر ژیان را نیز در دام می‌افکند. پیران زمانی پرستار و پناه او بود و از کشته شدن سیاوش در درد می‌سوخت، امّا اهریمن دلش را منحرف کرد و فریب افراسیاب او را به کشاکش جنگ با ایران کشاند. شاه افسوس خورد که می‌خواست تاج و دیهیم بر سر پیران نهد، امّا روزگار سرنوشت او را با ژوپین گودرز رقم زد.

خسرو دستور داد تا پیکر پیران را به مشک و کافور و گلاب معطر سازند و در دیبای رومی بپوشانند. دخمه‌ای بس رفیع برآوردند و تختی شاهوار در آن نهادند و پیران را با تاج و کمر بر آن تخت خفتاندند.

آنگاه خسرو چشم بر گروی زره انداخت؛ خبیثی دژم‌روی و دیوسار با موی‌های آویخته. شاه دادار جهان را گواه گرفت و فرمود بند از بند گروی زره برکشند و سرش را چون گوسفند ببُرند و تنش را به آب افکنند تا کین خون سیاوشستانده شود. پس از آن، کی‌خسرو چندی در رزمگاه بماند، سپاه را سامان داد و فرمانروایی اصفهان را با کلاه و منشور بزرگی به پاس آن پیروزی درخشان به گودرز کشواد سپرد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: