🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
43 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۸ - بازگشت بیژن با کشتهٔ لهاک و فرشیدورد و خستهٔ گستهم، درمان او به مهرهٔ شاه
دربانان و دیده‌بانان سپاه ایران از فراز برج‌های دیده‌بانی بانگ برآوردند که گردی گران از سوی جاده پدیدار شده است. دیده‌بان گزارش داد که از دور سواری را می‌بیند که سه اسب به همراه دارد و بر دوتای آن‌ها دو کشته نگونسار بسته شده‌اند. نامداران و پهلوانان ایران با شگفتی چشم به راه دوختند تا ببینند کدام دلاور جرأت کرده از مرزهای توران بگذرد و بدین دشت کین درآید.

دیری نپایید که بیژن، پهلوان جوان و بی‌باک، با کمانی بر بازو کشیده، دمان و خروشان پدیدار شد. بر دو اسب، پیکرهای بی‌جان و پر از خاک و خونِ لهاک و فرشیدورد نگونسار افتاده بود و بر اسب سوم، گستهمِ دلاور، در میان آغوش قبایی ترکی، آغشته به درد و زخم‌های کاری افتاده بود. چون بیژن به پیشگاه کی‌خسرو رسید و تاج و تخت شهریاری را دید، به خاک افتاد و زمین را ببوسید. کی‌خسرو از دیدار او شادمان شد و جویای سرگذشت او در دشت نبرد گردید.

بیژن راز نبرد گستهم با لهاک و فرشیدورد را بازگفت و از تنِ پاره‌پاره و نیمه‌جانِ گستهم سخن راند؛ بدین آرزوی گستهم که تنها خواسته‌اش دیدن چهرهٔ شاهنشاه پیش از بدرود زندگی بوده است. کی‌خسرو دستور داد تا گستهم را به پیشگاهش آورند. چون چشم شاه بر پیکر بی‌رمق پهلوان افتاد، دلش لبریز از مهر و اندوه شد و اشک از دیدگانش فرو ریخت. گستهم چنان غرق در زخم‌های گران بود که پنداری رمقی در تنش نمانده بود؛ اما چون بوی مهر شهریار به مشامش رسید، دیدگان برگشود و اشکِ شوق و درد بر چهره جاری ساخت. بزرگان ایران نیز بر احوال او زار گریستند.

کی‌خسرو را دریغ آمد که چنین سپهسالارِ برجسته‌ای در خاک افتد. او مهره‌ای رازآمیز و شفاپخش بر بازو داشت—یادگاری بس گرانقدر که از پادشاهان کهن، هوشنگ، تهمورث و جمشید، سینه به سینه و نسل به نسل به او رسیده بود. شهریار مهره را از بازوی راست خویش گشود و بر بازوی گستهم بست و دست مبارک بر زخم‌های خونین او کشید. سپس پزشکانی نامدار از روم، هند، چین، یونان و سراسر ایران بر بالین پهلوان نشستند و فسون‌ها و داروهای گوناگون به کار بستند، و شاه خود به جایگاه نماز شتافت و روزها به راز و نیاز با جهان‌آفرین پرداخت.

دو هفته سپری شد و به نیروی ایزدی و کرامت مهرهٔ شاهی، سراسر رنج و رنجوری از تن گستهم بیرون رفت و سلامت خویش را بازیافت. چون گستهم سوار بر اسب به پیشگاه شاه درآمد، کی‌خسرو یزدان پاک را سپاس گفت و به ایرانیان یادآور شد که تنها پروردگار جاوید، فریادرس درماندگان است و اوست که مرده را زنده می‌گرداند.

پس شاهنشاه دست بیژنِ گیو را گرفت و او را به پاس وفاداری، دلاوری و مهرِ بی‌کرانش ستود. کی‌خسرو یک هفتهٔ دیگر در زیبد بپایید، به بخشش درم و دینار پرداخت و فرستادگان را به سراسر پهنهٔ ایران فرستاد تا سپاهیان را برای رزم بزرگِ نهایی آماده سازند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: