🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
95 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱ - اندر ستایش سلطان محمود
آفرین و ستایش نثار پروردگار جهان باد و درود بر آن شهریار والاپیوند که تاج و تخت و نگین پادشاهی به وجود او فخر می‌فرمایند؛ شهریاری که خزانه گران‌سنگش از فراوانی بخشش در خروش است و نام بلندش شوکت بزرگی را در جهان می‌افزاید. سپاهیان بی‌پایانش سراسر گیتی را از دریا تا دریا فرا گرفته‌اند و کل جهان زیر سایه پرفروغ فرّ و کلاه او آسوده است. او خداوند نام‌آوری، دارنده گنج‌های بی‌شمار، و استاد تیغ و خفتان و رزم‌خواهی است؛ در سرتاسر گیتی معدنی نمانده که فرمان جود و سخای او بر آن جاری نشده باشد. در مجلس بزم گنج‌های شایگان می‌افشاند و در میدان رزم دیده‌ای بصیر بر سختی‌ها و رنج‌های نبرد دارد.

شاخ دین و دانش به دست تدبیر او به بار می‌نشیند و اندیشه‌اش همواره پرورنده خرد و پناهنده‌اش ذات پاک یزدان است. چون شمشیر کین برکشد، در جهان رستاخیز برپا کند؛ مال از دشمنان ستاند و بر دوستان ایثار نماید و پروردگار پیروزگر همواره یار و پشتیبان اوست. در پهنه بزم همانند دریایی جوشان از کرم است و در نبردگاه، شیری با چهره تابان چون خورشید. آب و خاک زمین و چشمه آفتاب بر گردون گواهی می‌دهند که گیتی هرگز پادشاهی بدین شکوه در کوشش و بخشش و نام نبرد ندیده است. خشمش ستاره آسمان را به هراس می‌افکند و لشکری چنان گران دارد که باد را میان صفوف آنان راهی نیست؛ هفتصد فیل جنگی پیشاپیش لشکریانش در حرکتند و خدای جهان و جبرئیل امین یاور اویند.

شهریاری چون محمود، که گردن‌کشان جهان را به خاک می‌افکند و با پادشاهی‌اش چرخ گردان آراسته گشته است، با دادگری و خرد جهان را ایمن می‌سازد. در این میان، شاعر کهنسال پس از گذراندن شصت و پنج سال از عمر خویش در رنج و تنگدستی، و تیره شدن مشک سیاه موی به کافور سپیدی، با همت و پشتوانه بزرگان، دفتر راستین شاهنامه را به نام این پادشاه می‌پیوندد تا کاخی بلند از نظم برپای دارد که از باد و باران و مرور زمان هیچ گزندی نبیند و نام و یادش بر تارک روزگار جاودان بماند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: