🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
66 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۴ - پاسخ کیخسرو به پیام افراسیاب: رد چاپلوسی، یادآوری کشتن سیاوش و پیمان شمشیر تا رستخیز
چون جهن، فرستاده‌ی افراسیاب، پیامِ آکنده از چرب‌زبانی و فریبِ تورانیان را برخواند، لبخندی تلخ و پرمعنا بر چهره‌ی کیخسرو نشست. پادشاه ایران رو به فرستاده کرد و گفت: «ای رزمجو، سخنان پرطمطراق توران‌شاه را سر تا سر شنیدم. او در پیام خویش مرا آفرین گفته و از یزدان سپاسگزاری کرده که فرزندی خداشناس و پیروزبخت را بر تخت کشور می‌بیند؛ مرا که یزدان پاک همه‌گونه هنر و خرد ارزانی داشته است. اما بدان که زبان چرب و سخنان آراسته، تیرگی دلِ ناپاک و بی‌ایمان او را نمی‌پوشاند. کجاست خرد آن‌جا که کردار با گفتار یکی نیست؟»

کیخسرو پرده از سالوس افراسیاب برداشت و ستم‌های کهن را یک‌به‌یک برشمرد: «او مرا پورِ یزدان‌شناس می‌خواند، در حالی که هنوز استخوان‌های پدرم سیاوش در خاک توران می‌سوزد! آیا فراموش کرده است چگونه مادرم فرنگیس را از پسِ پرده‌ی سرای شهریاری به خاری کشید و تازیانه‌به‌دستان را بر سرش گماشت تا فرزندِ نابه‌گامِ در شکمش را نابود کنند؟ اگر پایمردی و رسیدنِ پیرانِ خردمند نبود، من هرگز چشم به جهان نمی‌گشودم. روزگار، مرا زنده داشت تا دمار از روزگارِ تیره-‌جانان برآرم. مرا پس از زایش به شبانان سپرد تا در میان شیران و دشت‌های خشک، بی‌هیچ آسایش و نازی بزرگ شوم. و آن‌گاه که پیران مرا برنا ساخت و به دربار آورد، افراسیاب بر آن شد تا سر مرا نیز چون پدرم سیاوش بریرد؛ اما یزدان پاک زبانم را به گنگی و سفاهت ظاهری ببست تا آن خبیث مرا بی‌دل و نادان انگارد و از خونم بگذرد.»

سپس شاهنشاه ایران کینه‌های دیرین خاندان تور را یادآور شد: «سیاوش با تمام راستی و وفاداری به توران آمد، آیین و شکوه آراست و افراسیاب را شاه خویش خواند؛ اما گوهر پلیدِ افراسیاب بجنبید و سرِ آن تاجدارِ ارجمند را به سانِ گوسفندی بی‌گناه از تن جدا کرد. از روزگار منوچهر تا به امروز، این خاندان جز پلیدی نپراکنده‌اند؛ نخست تور دست به خون پدر و برادر آلود، و سپس افراسیاب سرِ نوذر شهریار را برید و حتی برادر نیک‌خواه خویش اغریرث را به خاک و خون کشید. او زاده‌ی آدمیان نیست، بلکه تخمه‌ای از تبار اهریمن است!»

کیخسرو با صدایی چون رعد پیمانِ پیکارِ جاودانه را جار زد: «اکنون که او از مکر دیو و کژروی خویش سخن می‌گوید، بداند که میان من و او جز تیغِ تیزِ شمشیر، سخنی تا روز رستخیز نخواهد بود! با نیروی گنج و سپاه و به یاری یزدان پاک، چنان کین سیاوش و شهیدانِ پشن را بازخواهم ستاند که جهان از لوث وجودِ بداندیشان پاک گردد و تاج از سرِ بدگوهران فروریزد!»

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: