🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
52 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۰ - یک هفته نهان شدن کیخسرو، آمدن زال و رستم و آرزوی ناگفتهٔ شاه
چون یک هفته کامل سپری شد و کی‌خسرو، شهریار دادگر و کیانی ایران، از خلوتگاه عبادت خویش بیرون نیامد و رخ به هیچ‌یک از سران کشور ننمود، ولوله و نگرانی عمیقی در میان پهلوانان و بزرگان سپاه برپا گشت. بزرگان فرزانه و صاحب‌رای گرد هم آمدند؛ گودرز کشوادگان و طوسِ نوذرنژاد همراه دیگر نامداران، سخن از داد و بیداد و سیرت پادشاهان گذشته پیش کشیدند و تاریخِ یزدان‌پرستان و بدکرداران را مرور کردند.

در این میان، گودرز به فرزند دلاورش، گیو، رو کرد و گفت: «ای گیو، تو که در راه سر سرافرازی ایران رنج‌های فراوان کشیده‌ای و خانه و خویشان را رها کرده‌ای، بدان که اکنون کاری بس تاریک و خطیر پیش آمده است. باید بی‌درنگ شتاب کنی و رو به سوی زابلستان نهی و سواری تازه‌تاخت نیز به کابلستان بفرستی. در زابل به رستم بگوی که شهریار ایران رو از درگاه یزدان برتافته و در بارگاه را بر نامداران بسته است؛ گویی با دیوان خلوت کرده! ما هرچه پوزش و زاری آوردیم، پاسخ نگرفتیم و بیم آن داریم که او نیز مانند کاووس‌شاه گمراه گردد و دیو، دلش را از راه راست منحرف سازد. تنها زال زر و رستم و موبدان و اخترشناسان پاک‌نهاد زابل و کابل می‌توانند این گره گشایند.»

گیو سخنان پدر را شنید و با دلی پراندیشه و آشفته، سواران زبده را برداشت و راه سیستان در پیش گرفت. چون به نزد زال زر و رستم رسید و شگفتی‌های کردار شاه را بازگفت، زالِ سپیدموی غمدیده شد و گفت: «باز هم رنجی تازه دامن‌گیر ما شد.» سپس فرمود تا دانایان، اخترشناسان و موبدان از سراسر زابل و کابل گرد آیند. چون این انجمنِ فرزانه برپا شد، همگی همراه زال و رستم رو به سوی ایران و بارگاه کی‌خسرو نهادند.

از آن سو، پادشاه ایران پس از هفت روز نایش و نیایش، در روز هشتم چون خورشید جهان‌تاب دمید، فرمان داد تا پرده‌داران پردهٔ بارگاه را بردارند و خود بر تخت زرین پادشاهی جلوس نمود. پهلوانان و بزرگان و موبدان به درگاه آمدند و در برابرش بر پای ایستادند. کی‌خسرو چون آنان را دید، به رسم کیانیان بنواختشان و جایگاهی والا برایشان کاست. پهلوانان خسروپرست، دست‌برسینه، لب به ثنا گشودند و گفتند: «ای شهریار دادگر، فرّه و توانایی از آنِ توست؛ ما بندگان فرمانبردار توایم. اگر غم تو از دریاست، آن را خشک می‌سازیم و اگر کوهی در میان است، آن را از ریشه برمی‌کنیم؛ اگر چاره به گنج است، دریغ نخواهیم کرد. چرا درگاه را بر ما بسته‌ای؟»

کی‌خسرو با لحنی آرام پاسخ داد که دلتنگی او نه از کمی گنج است و نه از بیم دشمن یا کاستی نیروی سپاه؛ بلکه آرزویی والا و نهانی در دل دارد که شب و روز برای برآورده شدن آن به درگاه یزدان نالیده است و تا راز خویش را با پروردگار نگسلد، آن را آشکار نخواهد کرد. پس پهلوانان را دلداری داد تا شادمان بازگردند و بدسگالی را از دل بشویند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: