#1
چو یک هفته بگذشت ننمود روی
✦
برآمد یکی غلغل و گفتگوی
“When a full week passed and he showed not his face, a great tumult and murmur arose amongst all.”
#2
همه پهلوانان شدند انجمن
✦
بزرگان فرزانه و رای زن
“All the champions assembled together, the wise elders and counselor lords.”
#3
چو گودرز و چون طوس نوذرنژاد
✦
سخن رفت چندی ز بیداد و داد
“Champions like Goudarz and Tus of Nowzar's line spoke long of justice and oppression.”
#4
ز کردار شاهان برتر منش
✦
ز یزدان پرستان وز بدکنش
“They pondered the deeds of high-minded kings, of God-worshippers and of evil-doers.”
#5
همه داستانها زدند از مهان
✦
بزرگان و فرزانگان جهان
“They recounted tales of the great ones of old, the illustrious and wise figures of the world.”
#6
پدر گیو را گفت کای نیکبخت
✦
همیشه پرستندهٔ تاج و تخت
“The father (Goudarz) spoke to Giv: 'O fortunate warrior, ever the faithful servant of throne and crown!'”
#7
از ایران بسی رنج برداشتی
✦
بر و بوم و پیوند بگذاشتی
“'You have endured vast hardship for Iran, forsaking realm, lands, and kinsmen.'”
#8
به پیش آمد اکنون یکی تیره کار
✦
که آن را نشاید که داریم خوار
“'Now a dark affair hath arisen before us, one we must by no means hold light.'”
#9
بباید شدن سوی زابلستان
✦
سواری فرستی به کابلستان
“'You must journey unto Zabulistan, and dispatch a swift rider to Kabulistan.'”
#10
به زابل به رستم بگویی که شاه
✦
ز یزدان بپیچید و گم کرد راه
“'In Zabul, tell Rostam that the King hath turned from God and lost his way.'”
#11
در بار بر نامداران ببست
✦
همانا که با دیو دارد نشست
“'He hath barred the courtly door against the nobles; surely he sits in counsel with demons!'”
#12
بسی پوزش و خواهش آراستیم
✦
همی زان سخن کام او خواستیم
“'We offered abundant pleas and apologies, seeking only to grant what his heart desired.'”
#13
فراوان شنید ایچ پاسخ نداد
✦
دلش خیره بینیم و سر پر ز باد
“'He heard much yet answered not a word; we see his heart darkened and his head filled with proud wind.'”
#14
بترسیم کو همچو کاووس شاه
✦
شود کژ و دیوش بپیچد ز راه
“'We fear lest he go astray like King Kavus, and be turned from the righteous path by a demon.'”
#15
شما پهلوانید و داناترید
✦
به هر بودنی بر تواناترید
“'You are the supreme champions and wiser than all; more capable to alter whatever comes to pass.'”
#16
کنون هرکه او هست پاکیزه‌رای
✦
ز قنوج وز دنور و مرغ و مای
“'Now, gather whoever is of pure mind—from Qannuj, Dinavar, Margh, and May.'”
#17
ستاره‌شناسان کابلستان
✦
همه پاکرویان زابلستان
“'The astrologers of Kabulistan, and all the noble-hearted sages of Zabulistan.'”
#18
بیارید ز این در یکی انجمن
✦
به ایران خرامید با خویشتن
“'Assemble an august council of them, and march together unto Iran.'”
#19
شد این پادشاهی پر از گفتگوی
✦
چو پوشید خسرو ز ما رای و روی
“'This realm hath filled with restless rumors since Khosrow hid his countenance and counsel from us.'”
#20
فگندیم هرگونه رایی ز بن
✦
ز دستان گشاید همی این سخن
“'We have pondered every manner of counsel; only by Dastan (Zal) can this knot be untied.'”
#21
سخنهای گودرز بشنید گیو
✦
ز لشکر گزین کرد مردان نیو
“Giv listened to the words of Goudarz, and selected brave and valiant warriors from the host.”
#22
برآشفت و اندیشه اندر گرفت
✦
ز ایران ره سیستان برگرفت
“Troubled in spirit and deep in thought, he departed Iran upon the road to Sistan.”
#23
چو نزدیک دستان و رستم رسید
✦
بگفت آن شگفتی که دید و شنید
“When he drew near to Dastan and Rostam, he recounted the wonders he had seen and heard.”
#24
غمی گشت پس نامور زال گفت
✦
که گشتیم با رنج بسیار جفت
“Renowned Zal grew sorrowful and said: 'Once again we are paired with heavy toil and anxiety.'”
#25
به رستم چنین گفت کز بخردان
✦
ستاره‌شناسان و هم موبدان
“He spoke to Rostam: 'Call forth the wise, the astrologers, and the mobads...'”
#26
ز زابل بخوان و ز کابل بخواه
✦
بدان تا بیایند با ما به راه
“'...Summon them from Zabul and call them from Kabul, so they may join us upon the road.'”
#27
شدند انجمن موبدان و ردان
✦
ستاره‌شناسان و هم بخردان
“The mobads, noble chieftains, astrologers, and sages all gathered in assembly.”
#28
همه سوی دستان نهادند روی
✦
ز زابل به ایران نهادند روی
“All turned their faces toward Dastan, and together set forth from Zabul unto Iran.”
#29
جهاندار بر پای بد هفت روز
✦
به هشتم چو بفروخت گیتی‌فروز
“The King stood in prayer for seven full days; on the eighth, when the sun lit the realm...”
#30
ز در پرده برداشت سالار بار
✦
نشست از بر تخت زر شهریار
“The court chamberlain raised the curtain from the portal, and the sovereign sat upon his golden throne.”
#31
همه پهلوانان ابا موبدان
✦
برفتند نزدیک شاه جهان
“All the champions together with the mobads advanced before the King of the World.”
#32
فراوان ببودند پیشش به پای
✦
بزرگان با دانش و رهنمای
“Long did they stand respectfully in his presence, those wise elders and guiding lords.”
#33
جهاندار چون دید بنواختشان
✦
به رسم کیان پایگه ساختشان
“When the monarch saw them, he greeted them with grace and accorded them high rank after the royal Kianian rite.”
#34
از آن نامداران خسروپرست
✦
کس از پای ننشست و نگشاد دست
“Of those king-devoted lords, none sat down nor unclasped their hands from respectful prayer.”
#35
گشادند لب کی سپهر روان
✦
جهاندار با داد و روشن‌روان
“They opened their lips: 'O swift-moving heaven, righteous monarch of luminous soul!'”
#36
توانایی و فر شاهی تراست
✦
ز خورشید تا پشت ماهی تراست
“'Thine is the power and the royal Glory; thine is dominion from the Sun unto the cosmic Fish!'”
#37
همه بودنیها به روشن‌روان
✦
بدانی به کردار و دانش جوان
“'With thy luminous soul thou knowest all that shall be, young in action and wisdom!'”
#38
همه بندگانیم در پیش شاه
✦
چه کردیم و بر ما چرا بست راه
“'We are all servants before the King; what fault have we done, that thou hast closed thy door against us?'”
#39
اگر غم ز دریاست خشکی کنیم
✦
همه چادر خاک مشکی کنیم
“'If thy grief springs from the sea, we shall turn it to dry land; we shall cover the cloak of dust with musky scent!'”
#40
وگر کوه باشد ز بن برکنیم
✦
به خنجر دل دشمنان بشکنیم
“'And if it be a mountain, we shall tear it from its roots, and pierce the hearts of foes with daggers!'”
#41
وگر چارهٔ این برآید به گنج
✦
نبیند ز گنج درم نیز رنج
“'And if the remedy lies in treasure, no coin of silver shall be spared from the royal vaults!'”
#42
همه پاسبانان گنج توایم
✦
پر از درد گریان ز رنج توایم
“'We are all guardians of thy treasure, weeping with grief for thy sorrow.'”
#43
چنین داد پاسخ جهاندار باز
✦
که از پهلوانان نیم بی‌نیاز
“The monarch answered them thus: 'I stand not in no need of my champions...'”
#44
ولیکن ندارم همی دل به رنج
✦
ز نیروی دست و ز مردان و گنج
“'...Yet my heart is not grieved for lack of physical strength, men, or treasures.'”
#45
نه در کشوری دشمن آمد پدید
✦
که تیمار آن بد بباید کشید
“'Nor hath an enemy appeared in any realm such that I must bear anxiety for his ill deeds.'”
#46
یکی آرزو خواست روشن دلم
✦
همی دل از آن آرزو نگسلم
“My illuminated soul hath conceived a fervent longing, a desire from which my heart can never sever itself.”
#47
بدان آرزو دارم اکنون امید
✦
شب تیره تا گاه روز سپید
“Upon that single hope I now rest my soul, from the dark of night until the dawn of bright day.”
#48
چو یابم بگویم همه راز خویش
✦
برآرم نهان کرده آواز خویش
“When I attain it, I shall unveil all my secret, and give voice to that which I have kept concealed.”
#49
شما بازگردید پیروز و شاد
✦
بد اندیشه بر دل مدارید یاد
“Return now, victorious and joyful, and harbor no ill thoughts or fears within your hearts.”
#50
همه پهلوانان آزادمرد
✦
بر او خواندند آفرینی به درد
“Thereupon all the noble paladins bestowed upon him a blessing laden with poignant grief.”
#51
چو ایشان برفتند پیروز شاه
✦
بفرمود تا پردهٔ بارگاه
“When they had departed, the triumphant king commanded that the courtly curtain...”
#52
فروهشت و بنشست گریان به درد
✦
همی بود پیچان و رخ لاژورد
“...be drawn shut; and he sat weeping in deep distress, writhing in anguish with a face pale as lapis.”