بخش ۹ - گریز شبانهٔ افراسیاب از جیحون، نیایش کیخسرو و دخمهٔ کشتگان ایران
#1
چو نیمی ز تیره شب اندر گذشت
✦
سپهر از بر کوه ساکن بگشت
#2
سپهدار ترکان بنه بر نهاد
✦
سپه را همه ترگ و جوشن بداد
#3
طلایه بفرمود تا ده هزار
✦
بود ترک برگستوان ور سوار
#4
چنین گفت با لشکر افراسیاب
✦
که من چون گذر یابم از رود آب
#5
دمادم شما از پسم بگذرید
✦
به جیحون و زورق زمان مشمرید
#6
شب تیره با لشکر افراسیاب
✦
گذر کرد از آموی و بگذاشت آب
#7
همه روی کشور به بی راه و راه
✦
سراپرده و خیمه بد بی سپاه
#8
سپیده چو از باختر بردمید
✦
طلایه سپه را به هامون ندید
#9
بیامد به مژده بر شهریار
✦
که پردخته شد شاه ز این کارزار
#10
همه دشت خیمه‌ست و پرده‌سرای
✦
ز دشمن سواری نبینم به جای
#11
چو بشنید خسرو دوان شد به خاک
✦
نیایش کنان پیش یزدان پاک
#12
همی گفت کای روشن کردگار
✦
جهاندار و بیدار و پروردگار
#13
تو دادی مرا فر و دیهیم و زور
✦
تو کردی دل و چشم بدخواه کور
#14
ز گیتی ستمکاره را دور کن
✦
ز بیمش همه ساله رنجور کن
#15
چو خورشید زرین سپر برگرفت
✦
شب آن شعر پیروزه بر سر گرفت
#16
جهاندار بنشست بر تخت عاج
✦
به سر بر نهاد آن دل افروز تاج
#17
نیایش کنان پیش او شد سپاه
✦
که جاوید باد این سزاوار گاه
#18
شد این لشکر از خواسته بی‌نیاز
✦
که از لشکر شاه چین ماند باز
#19
همی گفت هر کس که اینت فسوس
✦
که او رفت با لشکر و بوق و کوس
#20
شب تیره از دست پرمایگان
✦
بشد نامداری چنین رایگان
#21
بدیشان چنین گفت بیدار شاه
✦
که ای نامداران ایران سپاه
#22
چو دشمن بود شاه را کشته به
✦
گر آواره از جنگ برگشته به
#23
چو پیروزگر دادمان فرهی
✦
بزرگی و دیهیم شاهنشهی
#24
ز گیتی ستایش مر او را کنید
✦
شب آید نیایش مر او را کنید
#25
که آن را که خواهد کند شوربخت
✦
یکی بی هنر برنشاند به تخت
#26
از این کوشش و پرسشت رای نیست
✦
که با داد او بنده را پای نیست
#27
بباشم بدین رزمگه پنج روز
✦
ششم روز هرمزد گیتی فروز
#28
برآید برانیم ز ایدر سپاه
✦
که او کین فزایست و ما کینه خواه
#29
بدین پنج روز اندر این رزمگاه
✦
همی کشته جستند ز ایران سپاه
#30
بشستند ایرانیان را ز گرد
✦
سزاوار هر یک یکی دخمه کرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.